Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Banken zien enorme doelgroep over het hoofd

Home

LIDWIEN DOBBER en REDACTIE ECONOMIE

vluchtelingen | Een gevluche Syriër die in Libanon een bakkerij wil opzetten, kan niet gewoon een bank binnenlopen voor een lening. Over een half jaar moet dat anders zijn.

Welke bank verleent er nou krediet aan een vluchteling? Voor ze geld uitlenen willen ze weten waar ze instappen, wat hun risico's zijn. Een vluchteling laat zijn (krediet)geschiedenis achter als hij huis en haard verlaat, misschien heeft hij niet eens papieren meer. Financier je iemand van wie je niet eens met zekerheid kunt vaststellen hoe hij heet? "Wij dringen er bij onze leden wel op aan, ja", zegt Josien Sluijs.

Sluijs is directeur van NpM, waarin zich dertien investeerders hebben verenigd die ook klanten willen bedienen die nu buiten de boot vallen; van Cordaid, Icco, Hivos en Oxfam Novib tot ASN Bank, Triodos, ING en Rabobank Foundation.

Gisteren had NpM de Deense Lene Hansen op bezoek en die kwam met een geruststellende boodschap. "Veel van de risico's die investeerders zien, zijn een kwestie van perceptie." Als adviseur financiële dienstverlening schrijft Hansen, in opdracht van de de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties (UNHCR) richtlijnen voor kredietverlening aan vluchtelingen. In januari komen die uit.

Jarenlang heeft de UNHCR, samen met andere hulporganisaties, zelf geprobeerd te bankieren onder vluchtelingen. Ze verschaften bijvoorbeeld microkredieten aan bewoners van de vluchtelingenkampen die de VN hebben opgezet. Hansen: "Veel van die projecten mislukten. En dat is verklaarbaar."

De verklaring is niet dat investeren in een vluchteling per definitie erg risicovol is, omdat hij voor je het weet terug naar huis vertrekt, geen lokaal netwerk heeft, een hulpeloos wezen is dat hangt op hulpverleners, zonder een cent te makken bovendien, laagopgeleid, getraumatiseerd, kortom het prototype van iemand die zijn lening nooit zal terugbetalen.

Zestig procent van de vluchtelingen blijft minstens tien jaar, citeert Hansen VN-cijfers, twee derde woont niet in geïsoleerde kampen maar tussen de lokale bevolking. Die hebben dus buren, een bakker en een huisarts, ofwel een lokaal netwerk. En vluchtelingen zijn net zo divers als de rest van de mensheid; soms laag-, soms gemiddeld, soms hoogopgeleid.

Nee, de oorzaak dat veel van die financieringsprojecten niet erg succesvol waren, zit aan de kant van de hulpverleners, zegt Hansen. Die stortten zich uit idealisme op het bankiersvak, zonder dat ze er kaas van hadden gegeten of zich diepgaand hadden voorbereid.

Geen centrale bank geeft een organisatie die microkredieten verleent zo maar een bankvergunning en dat is logisch, vult Sluijs aan. "Financiële dienstverlening is een vak." Dat gaat over klanten beschermen, zegt ze. Klanten die een lening krijgen én klanten die met hun spaargeld die leningen financieren.

Dus moeten investeerders die vluchtelingen willen bereiken hetzelfde doen als bij iedere nieuwe doelgroep die ze op het oog hebben, schrijft Hansen in de richtlijnen. Verken de markt, verzin een strategie, zoek de doelgroep op, bepaal onder welke voorwaarden je ze krediet wilt verlenen - tegen welke rente? - en probeer het op kleine schaal uit.

Banken kunnen daarbij terugvallen op de ervaringen met groepen die ze tot voor kort als 'unbankable' beschouwden: de armen van de wereld, of de mensen die zich nét aan de armoede hebben ontworsteld, zeggen de richtlijnen. Sterker, laten ze die groepen nu niet vergeten, want het idee moet niet ontstaan dat vluchtelingen worden voorgetrokken.

Met de richtlijnen hoopt de UNHCR wat koudwatervrees bij investeerders weg te nemen. De VN-organisatie en de Zweedse overheid komen daarom met een garantieprogramma, waarin ze de risico's deels afdekken.

Dit gaat niet over nieuwe dingen opzetten, zegt Hansen, maar over bedenken dat de maatschappij is veranderd. "Daar kun je misschien je ogen voor sluiten als er maar een paar procent vluchtelingen zijn. Al heeft het Duitse Sparkasse nu ook een project voor vluchtelingen. Maar de meeste beweging zien we in Libanon en Jordanië, waar de meeste vluchtelingen wonen."

Het goede nieuws: bankiers realiseren zich dat ze een gigantische groep over het hoofd hebben gezien in hun discussies over inclusiveit, meent Hansen. "Dus ik zie geen reden waarom ze vluchtelingen over een half jaar niet al kunnen bedienen."

Deel dit artikel