Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Astronaut wordt snel oud tijdens een reis naar Mars

Home

Joep Engels

Astronauten op de maan. Voor een bezoek aan Mars zijn ze jaren onderweg. © ANP
Wetenschap

Ruimtereizen zijn ongezond, blijkt uit tweelingonderzoek van de Nasa. Dat heeft gevolgen voor de reizen naar Mars.

Het is een beroemd gevolg van de theorie van Albert Einstein. Een astronaut keert na een verre reis door de ruimte terug op aarde. Voor zijn idee is hij maar een paar maanden weggeweest, maar zijn tweelingbroer, die thuis is gebleven, is een oude man geworden. Wie hoge snelheden bereikt, vertraagt zijn tijd, leerde Einstein. De ruimtereis als verjongingskuur.

Lees verder na de advertentie

De werkelijkheid is prozaïscher. Astronauten reizen niet met de snelheid van het licht en in het internationale ruimtestation (ISS) vliegen ze maar een paar honderd kilometer boven het aardoppervlak. Maar gezondheidseffecten heeft de ruimtevaart wel, blijkt uit een studie die in vakblad Science is gepubliceerd. Alleen is de uitkomst omgekeerd: een astronaut veroudert juist sneller.

Zijn halsslagader was verdikt en hij had problemen met zijn ge­zichts­ver­mo­gen gekregen

Het was een unieke kans die de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa kreeg. Mark en Scott Kelly zijn tweelingbroers, allebei opgeleid tot astronaut. Maar terwijl Mark werkt op een basis van de Nasa op de aarde, verbleef broer Scott een paar jaar geleden bijna een jaar lang in het ISS. Een heel conglomeraat aan wetenschappers, van diverse Amerikaanse universiteiten en van de Nasa zelf, vergeleek vooraf de fysieke en genetische toestand van Mark en Scott. En lichtte Scott voor, tijdens en na diens reis helemaal door.

De impact van de ruimtevlucht was niet heel groot, maar uitte zich wel in diverse opzichten. En in al die opzichten kwam Scott minder gezond uit de bus. Zo was zijn halsslagader verdikt, had hij problemen met zijn gezichtsvermogen gekregen en waren zijn cognitieve vaardigheden, zoals geheugen en aandachtsvermogen, verminderd. Ook zijn DNA was veranderd, of beter de genetische expressie: welke genen zijn actief en welke niet. Die veranderingen betroffen vooral het immuunsysteem.

Ouderdomskwalen

Het meest opvallend was de verandering van de telomeren, de eindstukjes van de chromosomen. Die van Scott leken in de ruimte te verlengen, maar waren, toen hij weer een tijdje terug op aarde was, juist een stuk korter dan die van zijn broer. Dat duidt op een snelle veroudering en gaat vaak gepaard met ouderdomskwalen als hartproblemen en kanker.

De Nasa tamboert in haar perspresentaties vooral op de uniciteit van het onderzoek. Daar valt over te discussiëren – alsof de Russen met hun jaren in het ISS en daarvoor in de Mir geen ervaring hebben. Bovendien betreft het hele onderzoek slechts één ruimtevaarder. Maar de conclusie die de organisatie aan het onderzoek verbindt, is des te opmerkelijk. “Het toont de robuustheid aan van het menselijk lichaam”, meldt de persverklaring. En: “Veranderingen in genetische expressie zijn normaal voor iemand die onder spanning moet werken.”

Straling

Een commentator in Science is kritischer. De genetische schade van dit ruimteverblijf is misschien beperkt, schrijft deze. Maar het gaat uiteindelijk om het gezondheidsrisico van reizen naar Mars. In dat ene jaar dat Scott in het ISS zat, heeft hij een stralingsdosis opgelopen die vijftig keer groter was dan die van broer Mark. Dat wordt straks fors meer. En dat geldt ook voor andere factoren die de gezondheid bedreigen, zoals de gewichtloosheid, het gebrek aan zuurstof of de ontregeling van de biologische klok. Daar zullen we allemaal maatregelen voor moeten hebben genomen, voor we aan die reis naar Mars kunnen beginnen.

Lees ook:

Waarom Trumps ruimteprogramma eigenlijk heel goed is

‘Een president kan, net als Kennedy deed, het agentschap een duidelijke missie geven en leiderschap tonen’

Tip voor astronauten: neem een clown mee op reis naar Mars

Astronauten zijn acht maanden onderweg. Dan is het prettig als er iemand meegaat die de spanning kan breken

Deel dit artikel

Zijn halsslagader was verdikt en hij had problemen met zijn ge­zichts­ver­mo­gen gekregen