Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Asbest in arme landen: nog altijd ideaal bouwmateriaal

Home

Katy Daigle en AP

Een asbestfabriek in Bhojpur © ap

Goedkoop, stevig, een vorm van ontwikkelingshulp eigenlijk. In het rijke westen is asbest verboden, maar elders in de wereld is de asbestlobby nog altijd sterk.

Thee en koekjes staan op tafel, de gesprekken die de zakenlieden met elkaar voeren zijn vrolijk en levendig. Hun bedrijfstak, zo klinkt het op een conferentie in de Indiase hoofdstad New Delhi, redt levens, en zorgt ervoor dat de armste mensen op aarde daken, muren en leidingen kunnen aanleggen.

Wat ze verkopen? Asbest. Een materiaal dat in de meeste rijke landen verboden is, maar dat in veel ontwikkelinglanden nog altijd niet weg te denken is. Alleen al in India, de grootste asbestimporteur van de wereld, werken er 300.000 mensen in de asbestindustrie, die goed is voor een omzet van zo'n anderhalf miljard euro per jaar.

Volgens de Internationale Arbeidsorganisatie, de Wereldgezondheidsorganisatie en medische onderzoekers hoort het materiaal verboden te zijn: asbestvezels nestelen zich in de longen van mensen en veroorzaken daar ziektes. Volgens de IAO sterven zo'n 100.000 mensen per jaar aan de gevolgen van blootstelling op hun werkplek. 

Lees verder na de advertentie
We zijn hier niet alleen om zaken te doen, maar ook om de natie een dienst te bewijzen

Asbestlobbyist Abhaya Shankar

Maar de vertegenwoordigers van de asbestindustrie, verzameld in een luxehotel in New Delhi, vinden dat de risico's overdreven worden. Sterker nog: ze beschrijven hun product als een vorm van ontwikkelingshulp voor de vele arme Indiërs die in armoedige rieten hutten moeten wonen. "We zijn hier niet alleen om zaken te doen, maar ook om de natie een dienst te bewijzen". Zo zegt Abhaya Shankar, directeur van de brancheorganisatie van Indiase asbestproducenten.

Protest
Toch zijn er ook arme Indiërs die proberen om asbest uit hun gemeenschappen te weren. Bijvoorbeeld in het boerendorpje Vaishali, in de deelstaat Bihar. Daar kwamen inwoners een paar jaar geleden in opstand tegen de bouw van een asbestfabriek in hun achtertuin.

Uit een schoolboek van een van hun kinderen waren ze iets over de gevaren van asbest aan de weet gekomen, en ze uitten hun bezorgdheid dat de asbestvezels in hun huizen door zouden dringen. Hun kinderen, zo voerden ze aan, zouden longziektes oplopen waar de meeste Indiase doktoren niet eens op zouden testen, laat staan behandelen.

Ze startten een petitie om de fabriek stil te leggen. Maar in december 2012 werd de vergunning verlengd, wat duizenden mensen ertoe aanzette om de straat op te gaan. In de chaos werd de deels voltooide fabriek vernield. "Het was een wanhoopsactie", zegt een leraar. "Er was geen andere manier voor ons om onze woede te uiten". Zijn naam wil hij niet kwijt, uit angst voor vergeldingsmaatregelen door de fabrikant. Die heeft inmiddels tegen verschillende dorpsbewoners rechtszaken aangespannenl.

Geliefd bouwmateriaal
In het westen was asbest lange tijd een geliefd bouwmateriaal, omdat het zo duurzaam en hittebestendig was. Maar sinds bekend werd dat het inhaleren van asbest na twintig tot veertig jaar kan leiden tot verschillende vormen van kanker en asbestose, is het verboden in veel landen, waaronder alle lidstaten van de EU, Argentinië en Japan. In de VS is het gebruik sterk gereguleerd.

Deelnemers aan de asbestconferentie in New Delhi. Links David Bernstein. © ap

Volgens de asbestlobby is het slechte imago van het materiaal te wijten aan het feit dat westerse landen het onverantwoord gebruikt hebben. Diezelfde lobby beweert ook dat de verreweg meest gebruikte soort asbest, witte asbest, veilig is. 

De tweedaagse asbestconferentie in New Delhi, die in december gehouden werd, werd geafficheerd als een wetenschappelijk congres, al geven de organisatoren toe dat er geen nieuw onderzoek wordt gepresenteerd. 

Je zou zelfs kunnen zeggen dat ze teruggaan in de tijd om asbest te verdedigen: op de website gaat het over de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie uit 1998, voor het gecontroleerde gebruik van witte asbest. Maar een nieuw advies uit 2007, waarin gepleit wordt om alle asbest te verbieden, wordt niet genoemd. 

Op de conferentie spreken veel bekenden uit het circuit van asbestconferenties in ontwikkelingslanden, zoals toxicoloog David Bernstein. Witte asbest kan wel ziektes veroorzaken, als het in grote hoeveelheden wordt ingeademd, zo zegt hij, maar dat geldt voor alle fijne deeltjes. Hij laat een animatievideo zien van een witte bloedcel die een asbestvezel afbreekt en iemands longen uitdraagt. "We hebben afweermechanismen. Onze longen zijn bijzonder", zegt hij.

Op de conferentie spreken veel bekenden uit het circuit van as­best­con­fe­ren­ties in ont­wik­ke­lings­lan­den

Beveiligers bewaken de restanten van de asbestfabriek in Vaishali © ap

Veel medici bekritiseren hem. "Zijn presentatie ziet er gelikt uit. Als hij zijn animaties erin gooit, denken veel mensen: wow, die weet waarschijnlijk wel waarover hij praat", laat Richard Lemen over de telefoon weten. Hij is een voormalige hoge gezondheidsadviseur van de Amerikaanse overheid, die in 1976 al een verbod op asbest bepleitte. 

Er zijn veel studies die bevestigen dat ook chrysotiel, de officiële naam van witte asbest, zich ophoopt in de longen, en daar verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van zogeheten pleuramesotheliomen, die een pijnlijke dood tot gevolg hebben. "Alle soorten asbestvezel hebben een causale relatie met de ontwikkeling van verschillende ziektes en vroegtijdige dood", heette het in 2012 in een verklaring van een internationale conferentie van epidemiologen.

Dak boven het hoofd
Die gevaren voor de gezondheid zijn ook bekend bij Umesh Kumar, een straatverkoper in Bihar, die asbestplaten van drie bij één meter verkoopt voor 600 rupees per stuk, omgerekend ruim zeven euro. Maar hij wijst zijn klanten niet op de alternatieven van tin of glasvezel, die 200 rupee meer kosten. "Dit is een land van arme mensen, en zo kunnen ze voor minder geld een dak boven hun hoofd krijgen", zegt hij. 

De positie van de Indiase overheid blijft onduidelijk. Er geldt sinds 1986 een moratorium op het delven van asbest, maar het gebruik is nooit verboden. De vergunning voor de asbestfabriek in Vaishali werd vorig jaar alsnog ingetrokken. Wat het standpunt is van de nieuwe premier Mori is nog niet bekend. 

Ondertussen heeft het verzet in Vaishali andere protesten aangewakkerd, bijvoorbeeld in het nabijgelegen Bhojpur. "Veel mensen zijn zich niet bewust van de risico's, vooral analfabeten", zegt Madan Prasad Gupta, een dorpsleider. Hij drinkt thee in het theewinkeltje langs de kant van de weg, dat hij jaren geleden gebouwd heeft, toen hij nog niet eens wist wat asbest was. 

Boven zijn hoofd een kapot asbestdak, dat langzaam verder verkruimelt.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

We zijn hier niet alleen om zaken te doen, maar ook om de natie een dienst te bewijzen

Asbestlobbyist Abhaya Shankar

Op de conferentie spreken veel bekenden uit het circuit van as­best­con­fe­ren­ties in ont­wik­ke­lings­lan­den