Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Apple vs Samsung: miljardenstrijd over ronde hoekjes

Home

Dorien Pels

De iPhone 4s van Apple (links) en de Galaxy S3 van Samsung. © AFP

De passie waarmee wijlen Steve Jobs na-apers haatte en de immense populariteit van de Appleproducten maakt dat de juridische strijd tussen Samsung en Apple wereldwijd de aandacht trekt. In veel landen staan de fabrikanten voor de rechter, ook in Nederland loopt een zaak. Vorige week was er een doorbraak: een Amerikaanse jury stelde Apple op vrijwel alle punten in het gelijk en vindt dat Samsung Apple een schadevergoeding van ruim 1 miljard dollar moet betalen. Prompt eist Apple een verbod op acht 'iPhone-look-a-likes' van Samsung in de Verenigde Staten.

Toch is er weinig nieuws onder de zon, zegt hoogleraar octrooirecht aan de Universiteit Utrecht Dick van Engelen. "We hebben wereldwijd afgesproken dat er vrijheid van concurrentie moet zijn. Als iemand met een product komt, dan mag in beginsel een ander er ook mee komen. Tenzij je inbreuk maakt op het intellectueel eigendomsrecht. Of dat zo is, kun je niet zomaar even zeggen. Dat gaat nu juist om details als afgeronde hoekjes. Het is een schaakspel dat gespeeld móet worden."

Apple bijbenen
Zomaar even zeggen: Apple was eerst en de Koreanen zijn neppers, is onwenselijk. Het is gezond voor de economie dat iedereen Apple probeert bij te benen, stelt Van Engelen. "We willen dat concurrenten zich afvragen: kan ik dat ook? Kan ik dat beter? Kan ik dat goedkoper? Dat is hoe het moet in een vrije markteconomie."

Dat Apple dat niet leuk vindt, is eveneens heel normaal. Het bedrijf uit Cupertino zette enkele jaren geleden een revolutionair nieuw telefoontoestel neer. Logisch dat ze daar pakweg een kleine tien jaar liever helemaal alleen van willen genieten, zegt Van Engelen. Dan zit er niets anders op dan te procederen tegen concurrenten die een graantje mee willen pikken van het succes.

"De sfeer die ik soms ook een beetje proef - Apple doodt met zijn miljarden de concurrentie - die klopt ook niet. Samsung is bijna net zo groot en kan echt zijn broek wel ophouden. Het is niet een strijd van een gigant tegen een of ander beginnend bedrijfje dat net de garage uit is gekomen met een briljante uitvinding maar geen geld heeft om advocaten te betalen. Want dat gebeurt ook nog wel eens. Dat is pas echt een kwalijke kant van het patentrecht."

Android kapot maken
Het was de vorig jaar overleden Apple-voorman Steve Jobs die hoogst persoonlijk zorgde voor het nodige drama in deze juridische strijd. Hij zou Android 'kapot maken' zei de Applebaas op zijn ziekbed tegen zijn biograaf. Al kostte het hem alle Apple-miljarden op de bank.

Jobs woede richtte zich vooral tegen Android, het besturingssysteem voor mobiele telefoons ontwikkeld door Google, volgens hem op veel punten een exacte kopie van iOs, het systeem van Apple achter de iPhones. Op dit moment richt Apple zich in de rechtbanken niet zozeer tegen Google, maar tegen de Zuid-Koreaanse fabrikant Samsung. Dat maakt met gebruik van Android telefoons, die - eerlijk is eerlijk - zeker in de eerste versies van de Galaxy-toestellen exacte kopies leken van de iPhone.

De procedures gaan nog jaren duren, ook op de recente spraakmakende Amerikaanse uitspraak volgt nog hoger beroep bij een rechter in Washington. Die beoordeelt onder meer of de jury in San José wellicht bevooroordeeld is geweest aangezien alle juryleden uit Silicon Valley kwamen, het deel van Californië waar Apple is ontstaan. Ook tegen een recent Europees verbod van een Duitse rechter op de verkoop van de Galaxy Tab, Samsungs versie van de iPad, volgt nog hoger beroep.

Gelikte vormgeving
Jobs irritatie is begrijpelijk. Jarenlang leed Apple een wat zieltogend bestaan. Ondanks dat het bedrijf volgens kenners de beste computers maakte, ging Microsoft er met de buit vandoor en moesten Jobs en de zijnen tandenknarsend toekijken hoe in de jaren negentig Windows de standaard werd op alle computers. Met de iPhone, telefoon en computer ineen, de tiptoetsen, de apps en de gelikte vormgeving kwam de omslag. Apple behoort qua omzet tot een van de grootste bedrijven ter wereld. De iPhone en de iPad zijn met stip de meest gewilde gadgets ooit.

Apple is in de geest van Jobs bovendien zeer bezitterig: zowel de rechten op het besturingssysteem als de toestellen houdt het exclusief voor zichzelf. Google hanteert een andere houding en stelt Android aan iedere Aziatische telefoonfabrikant die wil betalen ter beschikking. Net als Microsoft zijn Windows grif verspreidt.

Van Engelen denkt niet dat de bedrijven zich laten leiden door emoties. "De juridische kosten zijn gigantisch hoog. Ongetwijfeld verdient een aantal mensen er goed aan. Maar dat ze elkaar bevechten is een zakelijke afweging die vast loont gezien de hoge omzetten van beide bedrijven."

Octrooizaken
Wereldwijd zijn er duizenden octrooizaken die veel minder aandacht trekken. Met name in de farmaceutische industrie lopen vaak jarenlange rechtszaken. Patenten zijn zo oud als het industriële tijdperk. Het rijksoctrooirecht bestaat in Nederland sinds 1910. Wie een uitvinding heeft gedaan, kan naar een octrooibureau gaan dat in eerste instantie via een aantal maatstaven beoordeelt of het hier gaat om een vernieuwend product, ontwerp of idee. Wie een octrooi aanvraagt, moet tot in detail openbaar maken hoe zijn uitvinding tot stand is gekomen. Van Engelen: "Dat is verplicht omdat het de openbare kennis vergroot en dus concurrentie bevordert. Concurrenten mogen het dan niet meer nadoen, maar wel hun voordeel doen met de kennis."

Het gedwongen openbaar maken van alle details is ook de reden dat sommige bedrijven besluiten géén patent aan te vragen, zoals high-tech bedrijven die er zeker van zijn de concurrentie mijlenver voor te zijn.

Een ander beroemd voorbeeld is Coca-Cola dat een mythe heeft gebouwd rond de honderd jaar oude geheime receptuur zonder daar patent op te hebben. Ook zijn er 'uitvinders' die het de kosten van een dure patentaanvraag niet waard vinden omdat ze weten dat concurrenten toch wel binnen een paar jaar op hetzelfde punt als zij uitkomen.

Per land bevochten
Octrooien zijn nationale wetten, vandaar ook dat Apple en Samsung in tientallen landen voor de rechter staan.

Het is mogelijk om een Europees octrooi aan te vragen geldig voor 32 landen, wat Apple ook heeft gedaan voor zijn producten, maar dat kan dan wel weer per land juridisch worden bevochten.

Een rechtszaak draait altijd om twee dingen: is het octrooi terecht verleend, oftewel gaat het hier om een unieke uitvinding, en ten tweede: is er inbreuk op gemaakt?

Dat ook in Nederland Apple en Samsung voor de rechter staan, komt doordat Nederlandse octrooirechters een goede reputatie genieten. Rechters in andere landen nemen zo'n Nederlandse uitspraak mee in hun eigen oordeel. Enkele zaken - waaronder de vraag of de Galaxy in uiterlijk lijkt op Apple's ontwerp, en of bepaalde technische elementen zijn nagebootst - liggen momenteel bij het gerechtshof.

Bedrijven krijgen er tabak van
Hoewel het er nu nog niet op lijkt, komt er aan iedere patentenoorlog ook een einde, weet Van Engelen. "In ieder geval na twintig jaar, want dan verlopen de patenten. Wat je meestal ziet is dat bedrijven er zelf eerder tabak van krijgen. De kosten zijn fors. De marketingafdeling krijgt er genoeg van omdat die niet kan plannen omdat soms ineens een product weer net anders moet. Beide partijen gaan hun houding veranderen en hun producten uit voorzorg aanpassen zodat ze niet meer in elkaars vaarwater zitten."

Dat laatste lijkt nu al te gaan gebeuren. Het nieuwste Galaxy-toestel van Samsung lijkt al veel minder op de iPhone. Deze week presenteerde het bedrijf bovendien een smartphone die draait op Windows van Microsoft.

Het beeld van het Westen als de slimme innovators en de Aziaten als schaamteloze na-apers raakt zo langzamerhand achterhaald, vindt Van Engelen. "Chinezen zijn inmiddels grote patenthouders. Ook Aziatische bedrijven gaan steeds meer zelf uitvinden en minder namaken."

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie