Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Apen autistisch gemaakt voor dierproeven

Home

JOEP ENGELS en REDACTIE WETENSCHAP

Wetenschappers verdeeld over nieuwe stap bij DNA-manipulatie

Mag je het DNA van een aap zo veranderen dat hij autistisch wordt, om hem vervolgens te gebruiken als proefdier voor medicijnen tegen autisme? Die vraag komt op nu Chinese wetenschappers voor het eerst een 'autisme-gen' bij primaten hebben ingebracht. Volgens voorstanders is het een effectieve, en wellicht de enige manier om middelen tegen autisme te ontwikkelen. Voor anderen is het een brug te ver: Primaten zou je niet op die wijze als proefdier mogen inzetten.

Dieren worden al veelvuldig genetisch veranderd voor onderzoek naar kanker, parkinson of vetzucht. Dat heeft veel resultaat opgeleverd. Maar studies met muizen of ratten die een extra gen voor autisme hadden gekregen, waren minder succesvol. Het was al lastig om autistisch gedrag bij knaagdieren vast te stellen of het effect van een middel te meten. En als er al een potentieel medicijn uit voortkwam, bleek het bij mensen niet te werken.

Omdat de kloof tussen apen en mensen veel kleiner is reageerden wetenschappers enthousiast op een studie die Chinese collega's in het vakblad Nature publiceerden. De Chinezen beschrijven hoe ze java-apen het zogeheten MECP2-gen hebben toegediend. Mutaties van dit gen veroorzaken bij mensen het syndroom van Rett, een ernstige vorm van autisme. De transgene aapjes hadden moeite met de interacties in hun groep, werden onrustig van andere aapjes en maakten dezelfde stereotiepe gebaartjes als autisten.

Heel interessant, zegt Jan Buitelaar, hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie aan de Radboud universiteit in Nijmegen. Niet alleen omdat de mutatie goed is verankerd - het ingebrachte gen bracht geen andere verandering teweeg en werd ook doorgegeven aan het nageslacht.

"Deze studie biedt een ingang om de behandeling van autisme te onderzoeken. We hebben nu alleen gedragstherapie. Die heeft een beperkt effect. Er is geen pilletje dat de stoornis bij de basis aanpakt." Een paar jaar geleden was er een enorme hype rond het knuffelhormoon oxytocine, vertelt hij. "Maar uit die onderzoeken zijn geen gunstige resultaten gerapporteerd."

Ook zijn Utrechtse collega Peter Burbach denkt dat deze apen heel nuttig kunnen zijn. "Er zijn weliswaar honderden mutaties die autisme kunnen veroorzaken, maar waarschijnlijk verstoren al die genen slechts enkele wegen in het brein. Deze transgene apen zijn daarom een goed model voor autisme en dat heb je nodig als je een therapie wilt ontwikkelen."

Voor Coenraad Hendriksen gaat deze studie een stap te ver. "Bij primaten trek ik zelf een grens", zegt de Utrechtse hoogleraar alternatieven voor dierproeven. "Zeker nu het om autisme gaat en het onduidelijk is wat het onderzoek oplevert. Ging het om een kanker waar we niets tegen kunnen uitrichten, dan zou ik me een andere overweging kunnen voorstellen."

Natuurlijk, reageert hoogleraar Buitelaar. "Daar moeten we een debat over voeren. Maar autisme is een ernstige stoornis die mensen levenslang beperkt. Dat weegt voor mij ook zwaar."

Deel dit artikel