Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Anderen vinden drie genoeg, maar wij niet

Home

Iris Pronk

Lisanne en Tjibbe Kenter verlangen naar een vierde kind. Dat hopen zij te krijgen via een draagmoeder, met hulp van een Belgisch ziekenhuis. In Nederland vingen zij bot en lopen zij tegen negatieve oordelen aan: "De discussie hier is verkrampt."

Ze hadden haar alles af kunnen nemen, zegt Lisanne Kenter (28). Haar hand, haar oog, haar been. "Maar niet mijn baarmoeder." Niet de mogelijkheid om een kind te dragen.

Toch verloor zij uitgerekend dat lichaamsdeel, vandaag precies een jaar geleden. Acht dagen na de bevalling van haar jongste kind Lucas begon Lisanne zo hevig te bloeden dat ze naar het ziekenhuis moest. Daar werd op het nippertje haar leven gered, maar haar baarmoeder verwijderd.

"Toen ik dat hoorde, stortte mijn wereld in", vertelt Lisanne in haar lichte woonkamer, met rondslingerend speelgoed, een driewieler en een vrolijke slinger van geboortekaartjes (nog van Lucas) voor het raam. Haar toekomst leek ineens heel grauw: "Ik zei: had mij maar niet uit narcose gehaald."

Want met haar baarmoeder leek ook een toekomstdroom weggenomen, die zij met haar man Tjibbe (38) deelde. "Een groot gezin lijkt ons fantastisch", zegt deze. "De eettafel vol, of in elk geval een handvol. Dat beeld hebben wij samen altijd gehad."

Omdat dat beeld aan diggelen lag, voelde Lisanne na de operatie meteen een diep verdriet. Tjibbe was nog vooral aan het 'overleven', vertelt hij. "Ik was bang geweest om mijn vrouw te verliezen. Ik stond daar met Lucas van acht dagen oud op m'n arm en dacht: hoe red ik het thuis met die drie."

Pats, daar staat het: drie. Dat aantal is cruciaal in dit verhaal, het zet de kinderwens van Tjibbe en Lisanne in een ongewoon licht. Want anders dan veel andere stellen die tobben met vruchtbaarheidsproblemen, en - soms wanhopig - hun toevlucht nemen tot medische techniek, hebben Tjibbe en Lisanne al drie kinderen. Hun oudste is bijna vijf, de middelste wordt binnenkort drie, en dan is er nog de kleine Lucas (1).

"Iedereen die aan mijn ziekenhuisbed kwam, zei: 'Gelukkig hebben jullie er al drie'. Dat kwam heel hard binnen. Als een mokerslag", zegt Lisanne. "Alsof ik niet mocht rouwen om die vierde die er niet zou komen." Tel je zegeningen, dat was ook zo'n opmerking die zij, nog slap van de ingreep, slecht verdragen kon. In dezelfde categorie: Er zijn ook mensen die helemaal geen kinderen kunnen krijgen.

Dat vindt Tjibbe, die werkt als projectmanager duurzame stedelijke ontwikkeling, voor deze mensen heel erg. "Maar leed is niet te vergelijken. Er bestaat wat mij betreft geen wedstrijd in leed." Lisanne zegt dat zij 'de eerste is' om te erkennen hoeveel geluk zij en haar man hebben, met hun vrolijke, gezonde trio. Maar dat geluk bestaat dus náást het heftige verlangen naar een vierde kind.

Dat verlangen omschrijft Lisanne zo: "Het moederschap heeft mij een beter mens gemaakt. Ik ben nog niet klaar, dat zeggen mijn lijf en hoofd en hormonen. Ik heb nog niet gegeven wat ik kan en wil geven." Haar man vult aan: "Onze kinderwens is oprecht."

Maar oprecht of niet, de kracht van de wens gaat het voorstellingsvermogen van veel mensen toch te boven. En dat niet alleen, in gesprekken erover horen zij vaak 'een ondertoon'. Lisanne: "Mensen oordelen snel en dat doet pijn. Terwijl: als ik mijn baarmoeder nog had gehad, dan had niemand een punt gemaakt van ons verlangen naar een groter gezin."

Dat negatieve oordeel voelen zij ook als zij vertellen over hun nieuwe toekomstplannen: een vierde kind via hoogtechnologisch draagmoederschap. Dat is een techniek waarbij het kind honderd procent genetisch verwant is aan de wensouders, Lisanne en Tjibbe in dit geval. Zij levert de eicellen, hij de zaadcellen. De embryo die daaruit ontstaat, wordt geplaatst in de baarmoeder van een andere vrouw. Die diende zich, enige maanden na de operatie, uit zichzelf aan. Vriendin Jolanda had begrepen dat Lisanne en Tjibbe zich voorlopig niet bij hun lot wilden neerleggen, en zich in hoogtechnologisch draagmoederschap aan het verdiepen waren. "Als jullie dat willen, dan wil ik wel de draagmoeder zijn", zo luidde haar aanbod.

Daar moesten Tjibbe en Lisanne eerst een poosje over nadenken, maar toen zeiden ze ook 'ja'. Met een gevoel van grote dankbaarheid: "Ik weet niet waar wij het aan verdiend hebben dat deze mogelijkheid op ons pad kwam", aldus Lisanne.

Maar met de draagmoeder in spe was en is het echtpaar er nog niet. Een tweede vereiste voor de vervulling van hun kinderwens is een ziekenhuis dat daaraan mee wil werken. In Nederland is de keuze beperkt: alleen het Centrum voor hoogtechnologisch draagmoederschap van het VU Medisch Centrum (VUmc) in Amsterdam - geopend in 2006 - voert deze techniek uit.

En dus meldden Tjibbe en Lisanne zich, op advies van hun eigen gynaecoloog, in september vorig jaar als wensouders bij het VUmc. Drie weken later kwam de eerste afwijzing: stellen met meer dan één kind kwamen niet voor de behandeling in aanmerking.

Niet eerlijk, vonden Tjibbe en Lisanne, want die regel stond niet in de paperassen van het ziekenhuis. Ze stuurden twee brieven, drongen vergeefs aan op een persoonlijk gesprek en dienden daarna een officiële klacht in. Maar die had alleen een averechts effect: hun verzoek was voor het VUmc aanleiding om het protocol aan te scherpen. Nu staat het er zwart-op-wit: ouders die samen al twee of meer kinderen hebben, maken bij het centrum geen kans.

De twee lieten het er niet bij zitten, ze gingen naar België, en zitten nu middenin een traject in het St-Pierre ziekenhuis in Brussel. Vorige week werden zij en Jolanda en haar man psychologisch getest, binnenkort komt de uitslag en daarna - hopen zij - groen licht.

Over het medische vervolg maakt Lisanne zich betrekkelijk weinig zorgen. "Jolanda en ik zijn allebei gezond. We gaan ervan uit dat het zwanger worden een minder groot probleem is dan het vinden van een plek waar ze ons willen helpen." Wat niet wegneemt dat ze zich over bepaalde aspecten van die zwangerschap wel zorgen maakt. "Het doet vast pijn om mijn kind in de buik van een ander te zien groeien. Ik zit niet op een roze wolk te kijken hoe zij straks staat te spugen. Dat spugen en de pijn van die bevalling had ik op z'n minst willen doen. Ik ben geen celebrity die haar lichaam wil sparen. Dit hadden wij liever niet meegemaakt. Maar het alternatief - geen vierde kind - is nog moeilijker."

En daarom dus toch al die moeite, al die reisjes naar België, dat grote beroep op de draagkracht van een vriendin? Het is deels een karakterkwestie, zegt Lisanne. "Ik accepteer niet snel een 'nee'. Ik probeer altijd het negatieve en heftige om te zetten in iets positiefs. Het feit dat draagmoederschap bestaat, is voor mij aanleiding om het te onderzoeken. Doe ik dat niet, dan blijf ik me mijn leven lang afvragen: Wat als we het wél gedaan hadden?"

Het is bovenal hún persoonlijke keuze, vindt Tjibbe, waarover anderen te makkelijk oordelen. Hij pleit voor méér individuele keuzevrijheid, en meer Nederlandse ziekenhuizen die hoogtechnologisch draagmoederschap begeleiden.

Anders dan in veel andere landen is de discussie over vruchtbaarheidstechnieken in Nederland volgens hem 'verkrampt'. Vaak duiken de woorden 'wensgeneeskunde' of 'maakbaarheid' op, allebei met negatieve bijklank. Maar waarom, zegt Tjibbe, moeten zíj zich met hun lot verzoenen? "Terwijl in het land hiernaast mensen zoals wij gewoon worden geholpen?"

De namen in dit stuk zijn gefingeerd. Niet omdat Lisanne en haar man zich schamen voor hun kinderwens - daarom gingen zij wél op de foto - maar omdat zij de privacy van hun toekomstige, ongeboren kind alvast willen beschermen.

Lisanne en Jolanda houden samen een (anoniem) blog bij: www.draagmoederschap.com

Jolanda: Ik wilde haar een keus bieden

Wie wil andermans baby dragen in eigen buik? Ach, zegt Jolanda (32), die niet met haar achternaam in de krant wil. "Voor mij tien anderen. Zo bijzonder is dat toch niet?"

Al op de dag dat zij hoorde dat Lisannes baarmoeder verwijderd was, nam zij voor zichzelf een besluit: 'Als zij en Tjibbe ooit draagmoederschap overwegen, dan bied ik aan voor hen een kindje te dragen.'

Daaraan ten grondslag lag een sterk gevoelde solidariteit. "Ik ken Lisanne van een forum voor jonge moeders. Wij hebben dezelfde opvattingen over opvoeding, onze kinderen krijgen borstvoeding, wij laten ze niet zomaar alleen huilen, koesteren ze in een draagdoek. Ik wist hoe graag zij vier of meer kinderen wilde hebben. Ik wilde haar vooral een keus bieden."

Dat deed zij, en haar vrienden zeiden 'ja'. Vorige week hadden Jolanda en haar man, en Tjibbe en Lisanne, een intakegesprek met de psychologe van het St-Pierre ziekenhuis in Brussel. Nu wacht het viertal gespannen op de uitkomst: mogen ze verder?

Dat Tjibbe en Lisanne al drie kinderen hebben, is voor Jolanda geen reden om hun kind niet te willen dragen. Sterker nog: "Als ze die niet hadden gehad, dan had ik het niet aangeboden. Nu weet ik hoe ze met kinderen omgaan. Het kind dat ik ga dragen, komt in een goed nest."

Voor zichzelf zou Jolanda, die twee kinderen heeft, nooit een beroep doen op vruchtbaarheidstechnieken. "Als ik niet spontaan zwanger was geraakt, dan zou ik niet eens naar het ziekenhuis zijn gestapt voor een vruchtbaarheidsonderzoek." Huh? Vindt zij dan dat zij zelf ongewenste kinderloosheid had moeten accepteren? Hoe valt dat te rijmen met haar genereuze aanbod aan haar vrienden?

"Ik weet het niet", zegt Jolanda. "Ik leg me zelf snel bij dingen neer, maar ik bewonder Lisanne en Tjibbe heel erg omdat ze wel voor hun droom gaan. Dat ze opboksen tegen alle negatieve oordelen, dat een vierde kind dat allemaal waard is. Daar heb ik diep respect voor. Misschien ben ik wel laf, dat ik niet zo'n vechter ben."

Bovendien, zegt ze, vindt ze bevallen ontzettend bijzonder. "Dit is een kans om het nog een keer mee te maken, zonder dat daar voor mij weer een heel kind aan vast zit." Ze ziet nog meer voordelen van het draagmoederschap: "Ik denk dat dit voor ons gezin ook heel mooi is om mee te maken." En dan is er ook nog hun band met Tjibbe en Lisanne, inmiddels 'vrienden voor het leven'.

Eigenlijk ziet Jolanda maar tegen twee dingen op. "Ik beval heel snel, ik hoop dat Tjibbe en Lisanne op tijd zijn. En stel dat ik een miskraam krijg... Hoe vertel je dat aan zulke lieve mensen?"

Reacties van de twee ziekenhuizen

Gynaecoloog Roel Schats van het Centrum voor hoogtechnologisch draagmoederschap van VU Medisch Centrum (VUmc) in Amsterdam:

"Els Borst, de toenmalige minister van volksgezondheid, heeft indertijd toestemming gegeven voor hoogtechnologisch draagmoederschap. Daarbij bepaalde zij dat het een 'ultimum remedium' moest zijn, een laatste kans voor paren op een genetisch eigen kind. Het is uitdrukkelijk nooit de bedoeling geweest om stellen met meerdere kinderen via hoogtechnologisch draagmoederschap te helpen. Het kwam ook niet in ons op dat we een dergelijk verzoek zouden krijgen. Daarom stond het niet eens in ons protocol. Nu wel: stellen met meer dan één kind kunnen niet bij ons terecht.

"Ik denk dat 95 procent van de bevolking een gezin met drie kinderen als voltooid beschouwt. Wij vinden het niet juist om in die situatie nog een derde bij de voortplanting te betrekken. Niet alles wat kan, moet ook.

"Wij zijn het enige centrum in Nederland dat hoogtechnologisch draagmoederschap aanbiedt, waarbij we werken volgens de richtlijn van de beroepsorganisatie NVOG, maar als andere ziekenhuizen dat ook willen doen, is er niemand die ze dat verbiedt. Alleen: directies staan niet te popelen, draagmoederschap is vaak negatief in het nieuws. En een winstgevende zaak is het ook niet. Bij ons melden zich jaarlijks tien à vijftien stellen, en de helft daarvan gaat door. Wij steken onze nek uit, maar geven ook de grenzen aan."

Psychologe Sarah Colman, verbonden aan het St-Pierre ziekenhuis in Brussel:

"Wij hebben geen vaste criteria om mensen aan te nemen of af te wijzen. Wij zijn bereid om naar iedereen te luisteren. Als een stel zich meldt voor hoogtechnologisch draagmoederschap, dan bespreken we hun zaak in ons team. Daarin zitten gynaecologen, een psycholoog, een psychiater, verpleegkundigen. Als iedereen een goed gevoel heeft bij een project, dan doen we het.

"Wij generaliseren dus niet, wij zeggen niet: mevrouw, als u al drie kinderen heeft, dan mag u niet meer. Wie zijn wij om dat te beslissen?"



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie