Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Als kruisraketten richting Syrië gaan, naar welke doelen dan?

Home

Iris Ludeker

Damascus in kaart: waar zit het regime en waar zijn de rebellen? © Trouw: Michel van Elk

Alle tromgeroffel ten spijt, is het nog altijd niet zeker dat de Amerikaanse president Obama de komende dagen opdracht zal geven de aanval te openen op Syrië. Hij wil weliswaar reageren, maar tegelijkertijd voorkomen dat de Verenigde Staten in het Syrische moeras belanden. Mocht het tot een aanval komen, dan zal die waarschijnlijk zo beperkt mogelijk zijn.

Van het sturen van grondtroepen is sowieso geen sprake, maar ook luchtaanvallen met jachtvliegtuigen lijken (nog) niet aan de orde. Wat het meest voor de hand ligt, is dat de Amerikanen van afstand kruisraketten zullen afvuren op strategische doelen in Syrië, een optie die generaal Martin Dempsey - de hoogste militair in de VS - in juli al beschreef in een brief aan de Amerikaanse Senaat. Zo'n aanval zou gericht moeten zijn op doelwitten die het regime in staat stellen zijn militaire operaties uit te voeren: luchtafweer, militaire bases, commandocentra.

"Op de lange termijn leidt dat tot een substantiële afname van de capaciteiten van het regime en een toename van het aantal deserties", schreef Dempsey, want zijn overzicht was bedoeld te laten zien hoe het regime verzwakt en verdreven kan worden.

Andere doelen kiezen
Maar is dat eigenlijk waar de Amerikanen op dit moment op uit zijn? Vooral is duidelijk dat ze het regime willen straffen voor het inzetten van chemische wapens. Die straf mag hard zijn, maar moet er niet per se toe leiden dat radicale rebellen aan de winnende hand raken, denkt Reinoud Leenders.

"Zonder die afweging was het simpel", stelt de Syrië-expert aan het King's College in Londen. "Dan bombardeer je de elitetroepen in hun barakken en hun bunkers in Damascus. Je pakt de vliegvelden en tankdepots, presidentiële paleizen en militaire hoofdkwartieren, en misschien de havens in Latakia en Tartoes waar militaire leveranties aan het regime arriveren." Dempsey maakte in zijn brief melding van 'honderden' mogelijke doelwitten in deze categorie.

Maar als je het regime niet wil omverwerpen omdat je de instabiliteit die dat met zich meebrengt vreest, dan ligt het veel meer voor de hand om andere doelen te kiezen, denkt Leenders. "Dan is het waarschijnlijker dat de Amerikanen zich zullen richten op alles wat direct met chemische wapens verbonden is, zoals militaire onderzoeksinstituten en opslagplaatsen voor die wapens. Voordeel is dat djihadisten onder de rebellen er minder voordeel van hebben, en dat het tegelijkertijd makkelijker te verkopen is aan de Russen en Chinezen."

Moeilijkste optie
Dat wil niet zeggen dat de keuze voor Obama daarmee eenvoudig is. Een raket afwerpen op een opslagplaats voor chemische wapens is risicovol, en kan een nieuwe humanitaire ramp veroorzaken. Bovendien zijn de Amerikanen bang dat chemische wapens in handen vallen van radicale rebellen - vanwege Israël en de kans dat er terreur mee wordt bedreven buiten Syrië.

Dempsey schaarde het 'controleren van chemische wapens' niet voor niets als moeilijkste optie in zijn rijtje interventiemogelijkheden. Dat controleren, zo betoogde hij, vergt niet alleen de inzet van honderden schepen en vliegtuigen, maar ook die van duizenden commando's op de grond - iets wat de Amerikanen nou juist niet willen. Dempsey was er bovendien niet gerust op dat het die commando's zou lukken alle depots veilig te stellen: "Ons onvermogen om Syrië's opslag- en lanceersystemen volledig onder controle te krijgen, kan ervoor zorgen dat extremisten makkelijker toegang krijgen."

Aanval kan humanitair zijn of vergelding
De landen die een aanval op Syrië overwegen hebben verschillende problemen, waarvan de legitimering niet de minste is. In theorie zou het inzetten door het Syrische regime van chemische wapens tegen zijn eigen bevolking kunnen leiden tot een VN-mandaat om in te grijpen op basis van humanitaire principes. Alleen zullen Rusland en ook China zo'n mandaat tegenhouden.

Volgens Richard Gowan, VN-expert aan de Universiteit van New York, zitten de VS en ander Navo-landen bovendien niet te springen om zo'n legitimering. Reageren op basis van humanitaire overwegingen "zou impliceren dat ze uitgebreide militaire actie willen ondernemen om Syrische burgers te beschermen."

Daartoe lijken landen als de VS juist niet bereid. Daarom is het voor hen mogelijk aantrekkelijker, zo redeneert David Bosco op de site van Foreign Policy, om zich te baseren op het recht van vergelding. Weliswaar is dat rechtsstatelijk niet in de haak (alleen partijen in een conflict hebben vergeldingsrecht) maar het biedt andere voordelen: de interveniërende landen hoeven niet door te zetten om het regime omver te werpen of een einde te maken aan alle vormen van geweld in Syrië. "In plaats daarvan is de boodschap aan het regime simpel, direct en beperkt: Als jij deze vreselijke wapens gebruikt, dan betaal je een prijs."

Lees verder na de advertentie

 
Maar als je het regime niet wil omverwerpen omdat je de instabiliteit vreest die dat met zich meebrengt, dan ligt het veel meer voor de hand om andere doelen te kiezen.

Deel dit artikel