Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Als iemand wijst, kijkt de dwaas naar de vinger

Home

BOB VAN GEFFEN

De auteur is theoloog en afgestudeerd op Roger Garaudy. Wie de tekst van het boek wil lezen kan deze vinden via Internet: http://www.valleynet.com/-brsmi-th/inter/intgarmyth.html

De pers volgde nauwgezet de bewegingen van Abbé Pierre: was hij nu vóór of toch tegen Garaudy? De Nederlandse kranten namen in de berichtgeving over de commotie in Frankrijk de geuite beschuldigingen jegens Garaudy echter zonder meer over. Niemand kwam op het idee het boek van Garaudy aan een beter onderzoek te onderwerpen.

Mijns inziens is er sprake van een collectief vooroordeel. Garaudy zit blijkbaar per definitie in het beklaagdenbankje en iedereen gaat ervan uit dat hij achter de tralies hoort. Voortdurend worden er uitspraken en oordelen doorgegeven zonder ze te onderzoeken.

Nog afgezien van de vele onjuistheden die en passant worden verkondigd over twee respectabele mensen, bewijst de manier waarop de media de zaak behandelen naar mijn mening, dat Garaudy eigenlijk gelijk heeft: er is mythevorming rond de staat Israël. Het is precies zijn stelling dat er mechanismen bestaan die dogma's en taboes creëren die het onmogelijk maken om kritisch te kijken naar de rol van Israël op het wereldpolitieke toneel.

Het is blijkbaar veel gemakkelijker mee te zingen in het koor van beschuldigers dan te pogen de ware bedoelingen en feiten helder te krijgen. Was het niet de schrijver George Steiner die erop wees dat heden ten dage steeds minder de primaire bronnen worden geraadpleegd en men zich tevreden stelt met slechts reacties en commentaren? Men had Garaudy's gewraakte boek eerst moeten lezen en zijn bedoelingen nagaan, alvorens zulke zware beschuldigingen te uiten of over te nemen.

Manipulaties

Vooraf: Garaudy is geen charlatan die zomaar een boekje op de markt smijt. Hij is al jaren bezig de misverstanden op te ruimen die er bestaan tussen het Westen en de andere delen van de wereld. Al in 1982 leverde hem dat een proces op dat werd aangespannen door de LICRA (Ligue Internationale Contre le Racisme en l'Antisémitisme), die dat ook nu weer doet (in '82 won Garaudy). Overigens: de LICRA is opgericht door een bevriende medekrijgsgevangene van Garaudy uit de Tweede Wereldoorlog.

Garaudy gaat steeds systematisch te werk. Hij probeert de heersende dogma's te formuleren, ze vervolgens te analyseren op de effecten die ze hebben en ten slotte de objectieve feiten ernaast te plaatsen. Dikwijls blijken alom gehuldigde opvattingen propagandistische manipulaties. Zo stelde hij indertijd dat de Sovjet-Unie geen socialistische staat was (niet was georganiseerd conform de socialistische bedoelingen), dat de Christus die Paulus beschrijft niet Jezus is (Paulus zou de fundamenten hebben gelegd van een Jezusopvatting die kerkelijke macht i.p.v. bevrijding bracht), en zo noemt hij de fundamentalistische islam, vooral de Saoedische variant, een islamisme, dat de bedoelingen van de profeet Mohammed misbruikt. Het hoort ook tot de stijl van Garaudy over deze precaire zaken in gespierde taal te spreken en de grootschalige publiciteit te zoeken.

Zijn vaak controversiële standpunten hebben het hem steeds moeilijker gemaakt uitgevers te vinden. Slechte ervaringen met een onbekend uitgeverijtje, dat zijn jongste boek voor anti-joodse doelen gebruikte, deden Garaudy snel besluiten het boek daar weg te halen en de uitgave voor eigen rekening te nemen. Maar, het kwaad was al geschied: het boek dat was bedoeld om mythen aan de kaak te stellen, was er zelf een geworden, en ieder die zich in de buurt ervan waagde werd direct beschuldigd van rechts-extremisme (schrijver dezes vraagt zich af wat nu de repercussies van dit artikel zullen zijn . . .).

Beeldvormingen

In zijn boek Les mythes fondateurs de la politique Israélienne (Parijs, Samiszdat/Roger Garaudy, 1996, ook te vinden op Internet) verzamelt Garaudy zo veel mogelijk mythen die er bestaan rond Israël. Onder mythen verstaat hij beeldvormingen die gebruikt dan wel misbruikt worden in de huidige politieke situatie. Garaudy onderscheidt theologische mythen en mythen die zijn ontstaan in de twintigste eeuw.

Zijn stelling is dat Israël veel garen spint bij deze mythen: het heeft er zijn bestaan aan te danken en komt, door de religieuze betekenis die deze staat naar zich toehaalt, als het ware boven de spanningen in het Midden-Oosten te staan. Israël kan, niet gehinderd door kritiek uit de wereldgemeenschap, doorgaan met een agressieve politiek jegens zijn buren. De betekenis die Israël als staat heeft verhult machtige Amerikaanse politieke, militaire en financiële invloeden die via Israël op het Midden-Oosten worden uitgeoefend. Daarmee wordt zelfs de verhouding tussen het Westen en de Arabische wereld ontwricht.

De theologische mythen zijn volgens Garaudy die welke doen geloven dat Israël het beloofde land is en dat zijn inwoners het uitverkoren volk zijn. In het eerste deel van het boek gaat hij er uitvoerig op in hoe de oudtestamentische profeten worden misverstaan wanneer het beloofde land wordt gelijkgesteld met het huidige Israël. Over dit - toch heel fundamentele - theologische gedeelte lijkt niemand in de pers te vallen. Het volle licht staat namelijk op het tweede deel. Daarin beschrijft Garaudy de mythen die volgens hem zijn ontstaan in de twintigste eeuw, door het politiek zionisme (waartegen Martin Buber al waarschuwde), door de Tweede Wereldoorlog en door de verwerking daarvan.

In dat laatste zit het venijn. Garaudy probeert aan te tonen dat er beeldvorming plaatsvindt rond wat er gebeurd is. Het gebeurde zelf, de walgelijke uitroeiing van mensen, ontkent hij geenszins. Wel protesteert hij tegen de eenzijdigheid die alleen de joodse slachtoffers in beeld brengt en die de nazi's tot de grootste volksmoordenaars van de geschiedenis maakt.

Dat verdringt niet alleen de andere slachtoffers in de Tweede Wereldoorlog (o.a. 17 miljoen Slaven) en andere vergrijpen jegens de mensheid (de miljoenen zwarten die werden vermoord in de slavenhandel, de miljoenen indianen bij de ontdekking van Amerika) naar de achtergrond, het verbergt ook de ware bedoelingen van de nazi's, die, in de schaduw van het rassenvraagstuk, hun verderfelijke invloed ongebreideld voort kunnen zetten. De genoemde eenzijdigheid heeft niet alleen tot gevolg dat het nazisme wordt beperkt tot jodenjacht, terwijl het een beweging is die de mensheid ten onder doet gaan, maar ook dat de staat Israël onaantastbaar wordt. Een term als holocaust, afkomstig uit het religieus vocabulaire, geeft aan deze eenzijdigheid ook nog eens een goddelijke bekrachtiging.

Garaudy probeert enerzijds rechts de wind uit de zeilen te nemen en anderzijds aan te tonen dat de staat Israël bestaat bij gratie van die mythe-vorming.

Steiner

Wie heden ten dage zo openlijk aan die mythen komt en daarmee de bijl legt aan de wortels van de staat Israël, krijgt wereldwijd machtige lobby's over zich heen. Althans, in het geval Garaudy/Abbé Pierre. Wie in april 1989 Wim Kayzers geruchtmakende VPRO-televisieserie 'Nauwgezet en wanhopig' volgde, heeft daarin, zonder dat daar iemand over viel, George Steiner kunnen horen zeggen: “Zou Israël er zijn zonder de Holocaust? Wat me nu bang maakt, en daar kan ik amper over praten, is: zijn bepaalde zaken in de huidige situatie van Israël Hitlers postume triomf?”

Garaudy probeert dit soort twijfels uit te werken. Hij wil de - als de twijfels bewaarheid worden - onterecht onaantastbare status van de staat en de politiek van Israël ontkrachten.

Hij inventariseert de misverstanden en twijfels rond de getallen van de omgekomen joden en concludeert dat de huidige opvattingen (vier tot zes miljoen omgekomen joden) waarschijnlijk te hoog zijn. Welk getal er uiteindelijk komt vast te staan is niet belangrijk: de waanzin en de ellende die door de jodenvervolging is veroorzaakt, is te groot voor woorden of getallen. Het enige nut dat een precieze vaststelling heeft, is dat er niet meer mee gemanipuleerd kan worden.

Ook stelt hij dat films ('Shoah' van Lanzmann) en boeken (Anne Frank, Martin Gray) weliswaar de mensonterende ervaringen in beeld brengen, maar niet de historische toedracht van de feiten. Garaudy wil het drama in de ware en juiste proporties zien. Twijfels die hij ook bij anderen, historici, commentatoren en ooggetuigen, terugvindt, moeten onderzocht worden, zo objectief mogelijk. Juist in het belang van wat er gebeurd is: de waarheid, niets dan de waarheid, is de beste aanklager, schrijft hij.

Niet omzichtig

Garaudy gaat in zijn (te?) snel uitgegeven boek vol citaten nou niet bepaald omzichtig te werk. Hij lokt reacties in de pers duidelijk uit. Het is alleen jammer dat de pers, en dus het publiek, zo onkritisch reageert: men opent geen openbare debatten, maar verlustigt zich in een enscenering van een persoonlijk drama rond mensen die - hoe controversieel ook - de waarheid aan het licht proberen te brengen.

Al in de jaren zestig haalde Garaudy in zijn strijd tegen het dogmatisme, toen van zijn communistische partij, het boeddhistische spreekwoord aan: 'Als iemand wijst kijkt de dwaas naar de vinger'. Dat spreekwoord kunnen we nu herhalen.

Deel dit artikel