Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Als gezin aan de wortels

Home

DOOR VAN DER WIELE

Gezinnen met overgewicht stuiten vaak op vooroordelen bij behandelaars. Het gezin als geheel heeft begeleiding nodig om een gezondere leefstijl aan te nemen.

In oktober woog Ralf van der Putten (17) nog 107 kilo. Vanaf zijn achtste kwam hij jaarlijks 10 kilo aan en de afgelopen jaren accelereerde dat tot wel 15. Het is pittig voor een tiener om benauwd te raken van schoenveters strikken. Twee keer per jaar groeide Ralf uit zijn complete garderobe. Inmiddels droeg hij de grootste broekmaat, hoe moest dit verder? Ralf leefde met het idee dat hij niet oud zou worden. Toch deed hij altijd aan sport: voetballen, tennissen, karate en dansen. Ralf snoepte op rantsoen en kreeg geen suikerdrankjes mee naar school, maar water. De huisarts stelde vast dat hij te weinig calorieën binnenkreeg voor een jongen van zijn leeftijd. De pogingen van een diëtiste om zijn gewicht naar beneden te krijgen met diëten van 'goede' calorieën, haalden niets uit. Zijn lichaam reageert anders dan andere, hier moest een kinderarts naar kijken.

Terugkijkend kan Ralf de humor inzien van het gesprek met een kinderarts op zijn dertiende. Zij had haar oordeel al klaar zodra hij en zijn moeder de spreekkamer betraden. Grinnikend: "Die mevrouw was er zeker van dat mijn vader 200 kilo woog en dat mijn moeder niet mijn echte moeder was. Te dun. Ze beschuldigde mij ervan dat ik elke avond de koelkast plunderde." "Weet u dan niet dat uw zoon zwaar obesitas heeft?" gooide de arts Ralfs moeder voor de voeten, maar ze bood geen oplossing. Gefrustreerd dropen moeder en zoon af. De volgende kinderarts stelde voor dat Ralf avondwandelingen zou maken in een te grote jas, zodat zijn formaat minder zou opvallen voor de buurtbewoners. Hij gaf ook een lijstje mee: niet te vaak bij McDonald's eten en geen frisdranken. Zijn moeder verzucht: "Kwam het maar door slecht eetgedrag, dan konden we het tenminste aanpakken."

Voor vader Ralf van der Putten, moeder Ursel, zoon Ralf en dochter Rosalie (10) geen luie strandvakanties, zij gaan liever wandelen in Beieren. Er kwam een hometrainer in huis, zodat Ralf extra kon bewegen in de avonduren. Maar elke poging om zijn gewicht naar beneden te krijgen, werkte averechts: er ging 2 kilo vanaf en dan schoot de teller weer omhoog. Ralf woog 30, 40 kilo meer dan zijn gemiddelde vriend van het vwo.

Lees verder na de advertentie

Endocrinoloog

Familie en vrienden zeiden allemaal dat het goed zou komen. Iedereen had vroeger wel een te dikke puber in de omgeving die op latere leeftijd tot gematigder proporties uitgroeide. Vanaf haar zesde nam ook het gewicht van zusje Rosalie met 10 kilo per jaar toe. Gek genoeg luchtte dit moeder een beetje op: zie je nou wel, er is fysiek iets mis met de kinderen. Haar dochter speelt altijd buiten en houdt niet van snoep. Een medicus adviseerde: bezoek eens een endocrinoloog, iemand met kennis van de hormoonhuishouding.

Toen moeder Van der Putten voor de derde keer bij de huisarts zat voor een doorverwijzing, kreeg ze een uitbrander: hou eens op met je kinderen zo achter de vodden aan te zitten. Ze was te gefixeerd op hun gewicht. Ralf trekt vast op school de snoepautomaat leeg, want hij weegt niet zomaar 100 kilo. "Maar al at hij dagelijks een zak chips, dan nog zou hij niet zoveel aankomen", reageerde moeder met tranen in de ogen.

Het advies om kinderarts/endocrinoloog Edgar van Mil in het Jeroen Boschziekenhuis te bezoeken die gespecialiseerd is in overgewicht bij kinderen, bleek goud waard. Rosalie laat de foto zien van het onderzoek dat zij en Ralf ondergingen in september 2014. Ze ligt onder een plastic deken met een transparante kap over het hoofd, die doet denken aan een ruimtevaartpak.

Met deze test werd het energiegebruik in hun lichaam gemeten in rusttoestand. Een maand later volgde de uitslag: de kinderen hebben hyperinsulinemie. In reactie op het niet goed kunnen verwerken van koolhydraten, maakt het lichaam veel insulines aan. Daardoor komt de vetverbranding in het gedrang. Hyperinsulinemie is niet uniek, het is een gevolg van leefstijl en aanleg. 's Ochtends ging het al mis met jus d'orange en gewone boterhammen. Een prima begin van de dag voor de gemiddelde mens, maar de lichamen van Ralf en Rosalie hebben moeite dat te verwerken. Een suikerloos en koolhydraatarm dieet kan voorkomen dat ze diabetespatiënten worden en kan de hyperinsulinemie doen verdwijnen.

Het nieuwe voedingspatroon binnen het gezin Van der Putten is strikt. Ralf mag vijf koolhydraatarme boterhammen, twee glazen melk en een appel per dag. Dan rest er in de avond nog een maaltijd van wokgroenten en een stukje vlees. Tussendoor een worstje of handje noten. Traktaties op school zijn niet meer leuk voor Rosalie, ze moet de lekkernijen afslaan. Zodra ze de koolhydraten weer beter kunnen verwerken, kunnen ze toewerken naar een meer gebalanceerd voedingspatroon.

Lui en dom

Een half miljoen kinderen tot 18 jaar in Nederland zijn te zwaar. Tegen de 50.000 van hen vallen onder de noemer obesitas, een ernstige vorm van overgewicht. De associatie dik, lui en dom zit diep, zegt kinderarts Van Mil. Ook bij behandelaars en dat zit een effectieve behandeling in de weg. Hij noemt de ervaringen van de familie Van der Putten 'exemplarisch'. Van Mil hamert erop: overtollige kilo's zijn het resultaat van leefstijl, aanleg en foutieve aannames over gezond leven.

Maar er speelt zoveel meer. Hadden de geraadpleegde artsen verder gekeken dan hun kant-en-klare oordelen, dan had het gewicht van Ralf niet zo uit de bocht hoeven vliegen. Wanneer behandelaars hun fixatie op overgewicht loslaten, kunnen ze zich richten op gezondheid en hoe iemand in zijn vel zit. De ouders van kinderen met overgewicht kampen met schuldgevoelens. Vaak tasten ze in het duister over hoe hun kind te ondersteunen. Het gezin als geheel heeft begeleiding nodig om een gezondere leefstijl aan te nemen, anders is de aanpak van overgewicht kansloos. Dat proces met elkaar moet je zo aantrekkelijk mogelijk maken, zodat het een leven lang is vol te houden.

"Papa en mama doen hetzelfde als wij", merkt Rosalie op. Vader Van der Putten: "Dit regime werkt voor de kinderen, dus wij moeten het als gezin volhouden. Als de kinderen hier aan de wortels zitten, ga ik natuurlijk niet even snel naar de snackbar." Moeder is het afgelopen half jaar 8 kilo verloren en ook vader is zijn vetrolletjes kwijt. Niet dat zij zo nodig wilden afvallen, maar doordat ze als gezin hetzelfde eten, blijven de kinderen gemotiveerd. Inmiddels weegt Ralf 90 kilo. Hij durft nu te dromen van nog eens 10 kilo eraf.

Edgar van Mil & Ariane Struik: Overgewicht en obesitas bij kinderen; verder kijken dan de kilo's Uitgeverij Boom

Het gezin Van der Putten. Zoon Ralf en dochter Rosalie zijn het afgelopen half jaar flink afgevallen.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie