Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Als de Turkijedeal werkt, waarom zitten Griekse kampen dan zo vol?

Home

Thijs Kettenis

Afghaanse vluchtelingen hebben wegens gebrek aan plaats in de kampen hun toevlucht gezocht tot een plein in Mytilene, de hoofdstad van Lesbos. © AFP

Onderdak, verwarming, toiletten, douches, hygiëne, medische voorzieningen: aan alles is gebrek in de kampen op Lesbos, Chios en Samos. Voor lang niet iedereen is plek, zelfs niet in krakkemikkige koepeltentjes. Dat komt doordat de stroom vluchtelingen sinds kort weer toeneemt. 

In augustus en september kwamen er volgens VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR respectievelijk 3600 en 4900 aan, in oktober tot begin deze week al ruim 3300. Eerder dit jaar was dat maandelijks gemiddeld zo'n 1650. In totaal zitten er nu ruim 13.000 vluchtelingen op de eilanden, van wie 70 procent uit onveilige landen als Syrië, Irak en Afghanistan. Het merendeel is vrouw of kind.

Lees verder na de advertentie

De aantallen zijn niet te vergelijken met die van voor maart 2016, toen de EU afsprak met Turkije dat vluchtelingen in principe terug moeten naar dat land. Destijds kwamen er wel duizenden per dag aan land. Maar zij mochten na een paar dagen doorreizen naar het vasteland om hun reis te vervolgen, Europa in. Nu mogen alleen degenen die kwetsbaar zijn door naar Athene.

Lange procedures

Intussen komt er van het terugsturen naar Turkije nog niets terecht, doordat de asielzoekers vrijwel allemaal gebruik maken van het recht om hun afwijzing meerdere keren aan te vechten. De procedures duren maanden of zelfs meer dan een jaar. En dankzij die relatief kleine uitstroom zitten de kampen nu toch overvol.

De lokale bevolking smeekt de regering in Athene al maandenlang om de vluchtelingen van de eilanden te halen. Hun infrastructuur kan de druk niet aan en het toerisme, een belangrijke inkomstenbron, staat onder druk. Ze vinden met hun pleidooi steun bij de talloze hulporganisaties, die maandag een gezamenlijke brandbrief stuurden aan premier Tsipras.

Natuurlijke gevangenis

Maar Athene heeft een afspraak met de EU om de vluchtelingen zoveel mogelijk op de eilanden te houden en daar hun asielprocedure af te handelen. Vrijwel geen van hen ziet een toekomst voor zich in een land waar na jaren van crisis de autochtone bevolking al de grootste moeite heeft de eindjes aan elkaar te knopen. En eenmaal op het Griekse vasteland is het veel makkelijker om, al dan niet met behulp van smokkelaars, illegaal in West-Europa te komen. Bij gebrek aan juridische mogelijkheden om de vluchtelingen op het vasteland vast te zetten, vormen de eilanden een natuurlijke gevangenis.

Meer kampen bouwen dan maar, om de situatie op de eilanden te verbeteren? Dat probeert de regering al tijden, maar daar zijn de bewoners weer mordicus op tegen. Nieuwe kampen normaliseren de situatie, met het risico dat de eilanden nooit meer van de vluchtelingen afkomen, vrezen ze.

Souverein Griekenland

En de EU dan, kan die niet meer doen aan dit Europese probleem? De vraag is wat. Sinds 2014 hebben de Griekse regering en hulporganisaties al ruim 1,3 miljard euro aan hulp uit Brussel gekregen. Daarnaast assisteren andere lidstaten via Europese organisaties als asieldienst Easo en grensbewakingsdienst Frontex hun Griekse collega's. Veel meer dan achter de schermen druk uitoefenen, kan Brussel niet doen. Griekenland is nu eenmaal een soevereine lidstaat. De EU kan niet binnen banjeren en de boel overnemen, als ze dat al zou willen.

Mensonterend

Intussen moeten hulporganisaties gefrustreerd toekijken hoe de omstandigheden in en buiten de kampen opnieuw mensonterend zijn. Ze kunnen tegelijkertijd steeds minder doen, nu de Griekse overheid sinds de zomer taken overneemt, en daarmee ook EU-geld. Met dat principe hebben ze geen probleem. Opvang van vluchtelingen behoort immers tot de taken van een land. Maar over de vraag of Griekenland die verantwoordelijkheid aankan, maken ze zich ernstige zorgen. Wie wil beoordelen of die ongerustheid terecht is, hoeft niet eens door de poorten van de kampen naar binnen. Ook daarbuiten hoor je de kinderen huilen, ruik je de stank en zie je wanhoop in de ogen.

Ook buiten de poorten van de kampen hoor je de kinderen huilen, ruik je de stank en zie je wanhoop in de ogen.

Op herhaalde oproepen van hulporganisaties aan de Griekse regering om dan toch in ieder geval een plan voor de winter te presenteren, komt geen antwoord. En zo kan het dat gisteren de eerste regen van het seizoen viel en op Samos vrijwilligers rondrenden met vuilniszakken om de belangrijkste bezittingen af te dekken. Dat kon niet voorkomen dat de meeste tentjes onderliepen en een enkele wegspoelde.

Lees ook: Vluchtelingen op Samos: vieze toiletten en een tentje tegen de helling

Deel dit artikel

Ook buiten de poorten van de kampen hoor je de kinderen huilen, ruik je de stank en zie je wanhoop in de ogen.