Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Als de ademhaling van een hardloper

Home

Janita Monna

De tweede bundel van Hélène Gelèns is evenwichtiger dan haar debuut. In ’zet af en zweef’ heeft ze haar eigen toon gevonden.

Hardlopen inspireert. Heel wat schrijvers hebben hun ervaringen ermee op papier hebben gezet: Dirk van Weelden, Abdelkader Benali en de Japanse Haruki Murakami, om er een paar te noemen.

De dichter Hélène Gelèns opent haar tweede bundel met de cyclus ’Ongeremd rennen’. Hardlopen wordt daarin ervaren als het langzaam maar zeker verliezen van bewustzijn, in trance raken. Kan de renner in het openingsgedicht nog uit zijn cadans worden gehaald door een ’grutto op een niet brommen bord’, gaandeweg is er louter nog het rennen zelf, een ’ongeremd rennen’. Dan wordt het hardlopen tot een haast mystieke ervaring waarbij de loper vervloeit met zijn omgeving: ’volg je het pad tot je het pad tevoorschijn rent/ ren je de zon tevoorschijn en een duinvallei’. Daarbij is nauwelijks nog uit te maken wie beweegt: ’niet wij rennen/ het park rent’. Je zou het haast animistische poëzie kunnen noemen.

De gedichten bewegen zich ritmisch voort, als op de ademhaling van de hardloper. De dichter zoomt in op de beweging en vertraagt die in woorden, tot die haast tot stilstand komt. Het moment waar de zwaartekracht de hardloper nog aan de grond houdt en de daarop volgende fractie van een seconde waarin hij loskomt van de aarde, ligt onder het vergrootglas in ’De afzet voor het zweven’. Als in slow motion wordt de beweging in ’Niet wij rennen I’ uitgesponnen; de zich herhalende regel ’zet af zweef en land’ heeft daar een haast hypnotiserende werking.

Hélène Gelèns heeft haar toon gevonden. Deze tweede bundel is evenwichtiger dan haar debuut ’niet beginnen bij het hoofd’. Daarin leek de taal zich soms iets te veel los te zingen van een inhoud. In ’zet af en zweef’ danst de taal opnieuw, maar is die tegelijk stevig vastgeklonken aan een inhoud. Klankrijke regels, zorgvuldig gekozen woorden, nieuwvormingen als ’loeroog’, ’zwiepzwaait’ of ’zwierbolde’ weet ze heel natuurlijk, op het oog haast losjes, te draperen om haar niet altijd even lichtzinnige onderwerpen.

Zo schreef ze een ontroerend en troostrijk gedicht voor de filmmaker Abdi Ismael Jama die beschonken een gracht in liep en verdronk. In de reeks ’Stemmen en een klok’ komt de biologische klok voorbij. De vruchtbaarheid tikt letterlijk weg in een steeds herhaald, steeds zachter klinkend ’tik’. Elders gaat ze het etikettenplakken te lijf: ’ring langer dan wijs en jij plakt al plep/ je etiket’. Dergelijke speelse gedichten kunnen makkelijk flauw worden. Maar Gelèns weet het evenwicht te bewaren, zelfs als ze de mystieke Hadewijch in haar spel betrekt. Juist in die speelsheid toont ze haar vakmanschap.

Daarbij stelt Gelèns, het is misschien haar achtergrond als filosofe, zich bij alles vragen; het vraagteken is haar meest gebruikte leesteken. In ’Het ruimtelijk geheugen van muizen’ wordt een experiment beschreven met muizen die in een bak met troebel water een uitrustpunt moeten leren vinden. De wetenschappelijk geformuleerde conclusies worden door de dichter met haast kinderlijke vragen in twijfel getrokken: ’wat ik mij begon af te vragen: is dit een luie muis of een slimme? een/ zwemlustige of een domme?’

In de gedichten die volgen worden verscheidene proefjes op touw gezet. Eenvoudige proefjes, waarvoor niet meer nodig is dan hagelslag, een trillende wasmachine, en grote verbeeldingskracht, maar waarmee o zo treffend het gedrag van mensen valt te illustreren: ’er hoeft maar één hagel dwars te liggen/ één boven het trilveld uit te steken/ en buurhagels zwenken zij aan zij/ als schapen in kuddes’.

De poëzie in ’zet af en zweef’ onderzoekt grote vragen en kleine gebeurtenissen, en is even rationeel als bezield. Het zijn gedichten die tintelen, waarin de taal de zwaartekracht soms even overwint.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel