Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Allochtone dader heeft grotere kans op zware straf

Home

Han Koch

© anp

Allochtone daders krijgen vaker een gevangenisstraf dan autochtone verdachten. Ook zijn de celstraffen voor de allochtone verdachten nog eens langer dan die voor hun autochtone criminele collega's. Discrimineren de rechters in Nederland?

Harde bewijzen daarvoor zijn door onderzoekers van de Universiteit Leiden niet gevonden. Zij houden er wel rekening mee dat rechters soms denken in stereotypen bij het inschatten van verwijtbaarheid en hoe gevaarlijk een dader is.

Gelijke gevallen moeten gelijk worden behandeld. Aan dit zogeheten gelijkheidsbeginsel en het verbod op discriminatie wordt zeer grote waarde gehecht in de Nederlandse strafrechtpraktijk. Vandaar ook dat de onderzoekers het advies geven nader onderzoek te doen naar deze etnisch gerelateerde verschillen. Een advies dat de Raad voor de Rechtspraak, opdrachtgever van het onderzoek, overneemt.

Omvangrijk onderzoek
De raad, de belangenorganisatie van de rechters in Nederland, liet de Universiteit Leiden een omvangrijk onderzoek doen naar verschillen in de straftoemeting. Dat er verschillen zijn in de strafrechtpraktijk voor autochtonen en allochtonen is al jaren bekend. De discussie daarover richtte zich vaak op de oververtegenwoordiging van bepaalde groepen in de misdaad. Het nu gepubliceerde onderzoek keek vooral naar de soort straf en de lengte daarvan.

De onderzoekers bestudeerden ruim 110.000 strafdossiers uit de periode 2005 tot en met 2007. Daarnaast spraken zij met 1500 gedetineerden die zich in 2010 en 2011 aan de poort van een huis van bewaring moesten melden. Hun bevindingen: de in Nederland geboren verdachte had voor een gekwalificeerde diefstal - een diefstal waarbij bijvoorbeeld wapens zijn gebruikt - een kans van 7 procent op een celstraf. Turken en Antillianen van de tweede generatie waren slechter af: bij een vergelijkbaar delict hadden zij een kans van 11 procent.

De onderzoekers konden een groot deel van de verschillen verklaren door de uitkomsten te corrigeren voor persoonlijke omstandigheden van de verdachte, zoals de aanwezigheid van een strafblad. Rechters leggen mensen met een baan ook vaker een taakstraf op dan een celstraf. Al was het maar om te voorkomen dat de verdachte niet alleen wordt gestraft, maar ook zijn baan verliest. Als allochtonen vaker werkloos zijn, leidt dat er bij de rechter toe dat zij vaker tegen een celstraf oplo- pen.

Andere factoren
Er zijn meer factoren die een verschil in straftoemeting verklaren. Daders van niet-Nederlandse afkomst ontkennen vaker, staan vaker voor een drugsdelict terecht en zaten al vaker en langer in voorlopige hechtenis. Wordt met al dat soort factoren rekening gehouden, dan nog blijft een, zij het klein deel van de verschillen in straffen onverklaard.

Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, wil ook dat laatste deel onderzocht hebben: "De suggestie dat rechters onderscheid maken, staat haaks op de kernwaarden van de rechter."

Abonnees lezen vandaag in Trouw een uitgebreid interview met Frits Bakker over het onderzoek.

Lees verder na de advertentie
'110.000 strafdossiers bestudeerden de onderzoekers van de Universiteit Leiden voor dit onderzoek. Daarnaast spraken ze met 1500 gedetineerden die in 2010 en 2011 een celstraf moesten uitzitten.'

Uiterlijk en taal van verdachte van invloed
Onderzoek naar etnisch gerelateerde verschillen in de rechtspraak is vaker gedaan. In 2012 publiceerde het Nederlands Juristenblad een onderzoek naar de rol van kenmerken van de verdachten. Zo bleek dat daders met een niet-Nederlands uiterlijk die wel de Nederlandse taal beheersten, een grotere kans te hebben op een veroordeling dan de verdachte met een Nederlands uiterlijk die eveneens Nederlands sprak. De kans op een veroordeling bleek het grootst bij de verdachte die geen Nederlands sprak en een niet-Nederlands uiterlijk had. Dit onderzoek was de aanleiding voor het recente onderzoek van de Universiteit Leiden.

Deel dit artikel

'110.000 strafdossiers bestudeerden de onderzoekers van de Universiteit Leiden voor dit onderzoek. Daarnaast spraken ze met 1500 gedetineerden die in 2010 en 2011 een celstraf moesten uitzitten.'