Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Alleen abortus bij ondraaglijk lijden

home

Frank G. Bosman en cultuurtheoloog verbonden aan de Universiteit van Tilburg

Beschouw abortus als een vorm van euthanasie. Dat leidt tot minder abortussen, maar ook tot meer acceptatie.

PVV-Kamerlid Karen Gerbrands pleit voor een grotere rol van de behandelend arts in de beslissing over abortus. Zij vindt dat er een medische afweging gemaakt moet worden of een zwangerschap al dan niet afgebroken wordt. Het criterium moet zijn: kan een kind leven zonder al te veel pijn en ellende. De PVV is voorstander van een verlaging van de huidige abortusgrens van 24 naar 14 weken.

Zonder het bevochten idee van ’baas-in-eigen-buik’ teniet te willen doen, is het voorstel van Gerbrands verrassend interessant. Bovendien komt het voorstel uit onverdachte hoek. De PVV is geen confessionele partij als ChristenUnie of SGP, die wellicht religieuze motieven hebben om aan de ’verworvenheid’ van abortus te morrelen.

De politieke en ethische discussie rond zwangerschapsafbreking spitst zich toe op twee facetten. Wanneer spreken we over ’leven’? En: wie bepaalt uiteindelijk over de afbreking van de zwangerschap?

De eerste vraag is filosofisch-religieus van aard: wanneer zijn de versmolten ei- en zaadcel zo ver ontwikkeld dat er sprake is van een ’mens’, met alle bescherming die daarbij hoort. Gelovigen (waaronder ik mijzelf schaar) zullen de conceptie noemen, veel artsen en politici neigen ertoe om het ’menswordingsmoment’ zo dicht mogelijk bij de feitelijke geboorte te leggen.

In het voorstel van Gerbrands wordt deze discussie voorkomen. Zij lijkt abortus feitelijk te beschouwen als een hele vroege euthanasie. In het euthanasiedebat speelt de discussie niet of ’de patiënt’ wel of geen ’mens’ is, maar speelt de vraag welke criteria er gebruikt moeten worden om te kunnen spreken van ’uitzichtloos lijden’. Deze criteria zijn niet eenvoudig. Maar het maakt ethisch nogal een verschil of je naar een vruchtafdrijving kijkt als ’het weghalen van een klomp cellen’ of als het ’voorkomen van uitzichtloos lijden van een ongeboren kind’. Het tweede klinkt niet alleen humaner, het is dat ook, omdat elke foetus, hoe oud ook, wordt beschouwd als een leven dat het waard is beschermd te worden, maar dat niet ondraaglijk mag lijden.

Het tweede kernpunt in de abortusdiscussie is de vraag wie bepaalt of een ongeboren kind mag worden afgedreven. Nu is het uiteindelijk de vrouw die beslist, en die daarmee ook de morele verantwoordelijkheid moet dragen. De druk vanuit de maatschappij op vrouwen met ’niet helemaal normale kinderen’ is volgens sommige critici dan ook onevenredig hoog.

In het voorstel van Gerbrands is het de arts die uiteindelijk bepaalt of ’de behandeling’ uitgevoerd wordt. Het doel van die behandeling is dan niet de wens van de moeder (hoewel die altijd zal meespelen), maar het welzijn van het ongeboren kind. Dit past ook beter bij de basale houding van elke arts: het leven beschermen en lijden uitbannen.

Ongeboren kinderen kunnen natuurlijk niet beslissen over hun eigen leven of de beëindiging daarvan. Eenzelfde speelt ook in het euthanasiedebat als het gaat over ’wilsonbekwamen’. Ook hier maken behandelende artsen en familie samen de afweging of het voor hun geliefde het beste is te blijven leven in pijn (behandeld met pijnbestrijding) of eerder te sterven. Bij een ongeboren kind met ernstige afwijkingen kan eenzelfde afweging gemaakt worden: is voor het kind een leven zonder (zeer grote) pijn mogelijk?

Een dergelijke benadering van abortus (als een vorm van euthanasie) kan ook voor vele confessionelen in ons land een opening betekenen in een moreel-medisch dilemma. De rooms-katholieke kerk bijvoorbeeld geeft in haar moraaltheologie de mogelijkheid van intensieve pijnbestrijding, die de dood – helaas – versnelt of zelfs tot direct gevolg heeft. Veel confessioneel betrokken artsen handelen al langer in deze geest.

Deze ’houding’ ten opzichte van abortus heeft nog een ander duidelijk gevolg. Het zal veel moeilijker worden om een abortus te laten uitvoeren, omdat een medische noodzaak aanwezig moet zijn. Abortus als ’laat anticonceptiemiddel’ is dan niet meer mogelijk. Ook bij zeer jonge moeders, slachtoffers van verkrachting en moeders met een ’volledig gezin’ is een abortus niet vanzelfsprekend opeisbaar, omdat wederom een medische afweging gemaakt moet worden. Bij deze afweging kan en moet de geestelijke omstandigheden van de moeder worden betrokken, maar die mag niet de enige of doorslaggevende motivatie voor vruchtafdrijving zijn.

Abortus is afschuwelijk. Elk mens verdient vanaf de conceptie dezelfde zorg, aandacht en ’heiliging’, zoals ieder ander op deze wereld. Helaas leven we in een gebroken wereld waar lijden en pijn (vaak) voorkomen. In sommige gevallen kan een arts, samen met de familie, besluiten dat het lijden van een ongeboren kind zo groot is dat alleen levensbeëindiging op zijn plek is.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.