Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Al-Kaida heeft geen aanslag meer nodig

Home

Stephan de Vries & Diewertje Kuijpers

Een controlepost in Sanaa © epa
Opinie

STEPHAN DE VRIES & DIEUWERTJE KUIJPERS De overtrokken reactie op de recente terreurdreiging laat zien dat Al-Kaida geen aanslag meer nodig heeft om haar doel te bereiken, betogen Stephan de Vries en Dieuwertje Kuijpers.

Na communicatie van Al-Kaida te hebben onderschept, besloten de Verenigde Staten afgelopen week massaal ambassades en consulaten in het Midden-Oosten en in Noord-Afrika te sluiten in verband met mogelijke aanslagen. Ook Nederland raakte in de ban van het nieuws: de ambassade in Jemen werd tijdelijk gesloten en het ministerie van buitenlandse zaken kondigde een negatief reisadvies voor dat land af. Het dreigingsniveau - dat overigens al continue op 'substantieel' staat - is niet verder verhoogd, maar de boodschap is luid en duidelijk: terrorisme vormt nog steeds een existentieel gevaar.

Ondertussen lachen de mannen van Al-Kaida in hun vuistje. Terrorist zijn was - op het constante gevaar te worden uitgeschakeld door een drone na - nog nooit zo gemakkelijk. Een al dan niet moedwillig geuite dreiging is voldoende om de halve wereld op scherp te zetten. In dat opzicht is de gevreesde aanslag in feite al gepleegd, en hebben we onszelf laten functioneren als het ontstekingsmechanisme.

Steeds meer experts observeren terecht dat Al-Kaida de afgelopen jaren allerminst is verzwakt. Dat is echter niet alleen te danken aan de veerkracht van de organisatie zelf. Bij het effectief zaaien van angst heeft Al-Kaida de uitgeschakelde kopstukken nauwelijks gemist: een paar lokale filialen zijn genoeg. Wij zorgen zelf vervolgens voor de rest: met ons opgeblazen terrorismebeleid en onze irrationele reacties op dreigingen houden wij de dreiging die Al-Kaida belichaamt zelf springlevend. En dan vooral in de hoofden van de bevolking.

Terreur, en in het verlengde daarvan terrorisme, parasiteert op angst. Zonder angst geen paniek, en zonder paniek geen terreur. Zonder terreur ook geen antiterreur en alle bureaucratische organisaties en belanghebbenden die zich daar de afgelopen jaren mee bezig zijn gaan houden.

Onzichtbaar
De reflex van dergelijke organisaties om van tijd tot tijd in de openbaarheid te treden met geboekte resultaten is begrijpelijk. Het product dat zij leveren is bij uitstek onzichtbaar en het risico dat na verloop van tijd aan hun bestaansrecht wordt getwijfeld is daardoor levensgroot.

Tegelijkertijd voedt het te ver opblazen van en het te nadrukkelijk waarschuwen tegen dreigingen het evenzo begrijpelijke cynisme onder de bevolking. Verijdelde aanslagen worden naar buiten gebracht, maar in hoeverre werkelijk sprake is geweest van een reële dreiging blijft onduidelijk.

Het betreft namelijk altijd vertrouwelijke informatie en dus moeten wij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid maar op zijn blauwe ogen geloven. Dat is ook direct de paradox: de overheid kan logischerwijs niet alle informatie delen met de bevolking, maar wil tegelijkertijd een mate van openheid bieden en bewustwording creëren. Alles stil houden is dus ook geen optie.

Nepbom
De gekozen middenweg heeft een aantal grote nadelen. Allereerst geven overheden hiermee een zeker signaal van maakbaarheid af en voeden daarmee het idee dat aanslagen altijd kunnen worden voorkomen. Een Belgische journaliste die onlangs succesvol met een nepbom en een mes een vliegtuig wist te betreden, bewees maar weer eens dat dit allerminst het geval is.

Ten tweede worden dreigingen bij een gebrek aan informatie in eerste instantie veelal overdreven ingeschat. Er wordt een signaal afgegeven dat de burger overal, altijd en voor alles bang zou moeten zijn. In treinen, op luchthavens, in de Ikea en zelfs voor potentieel zelfexploderende onderbroeken. Dit terwijl burgers zonder al te veel na te denken nog iedere dag aan één van de meest dodelijke taferelen ter wereld deelnemen, namelijk het verkeer.

Als waarschuwingen keer op keer overdreven blijken, dan gaan mensen de overheid steeds minder vertrouwen. Gevolg is een zekere mate van cynisme en apathie bij burgers, waardoor het nog maar de vraag is hoe ze alarmbellen op waarde weten te schatten wanneer er opeens wel daadwerkelijk sprake is van een grootschalige dreiging.

Op die manier leidt het huidige beleid zelfs tot een toename in onveiligheid. Natuurlijk vormt terrorisme een uitdaging waar overheden aandacht aan moeten besteden. Maar dat dient zoveel als mogelijk in stilte te gebeuren.

Stephan de Vries en Dieuwertje Kuipers zijn politiek analisten en defensiebloggers voor Stukjeduiding.

Deel dit artikel