Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Al jaren trouw aan de Bende van Twaalf

Home

STIJN FENS

Bij de inhuldiging van koningin Beatrix waren vrome protestantse liederen te horen. Is de kerk voor Willem-Alexander ook belangrijk? En wie heeft zijn geloof mede vormgegeven?

Als dominee Hendrik Jan Kater de kleine Willem-Alexander op 2 september 1967 doopt in de Grote Kerk van Den Haag, spreekt hij de prins uitgebreid toe. Kater wenst hem de vrijheid toe zichzelf te zijn. "Deze is immers voor een vorstenkind niet vanzelfsprekend."

Verder spreekt hij de wens uit dat de dopeling niet een vorst naar Bijbelse snit zou worden, maar zijn privileges zou hanteren 'als wapenen der gerechtigheid' en zou leven in dienst van 'God en de naaste'.

Hierna blijft het lange tijd stil rond Willem-Alexander, een enkel fotomoment op een besneeuwde berg of in de tuin van een Italiaanse vakantievilla daar gelaten. Ook over zijn geloof horen we weinig meer. Beatrix neemt de geloofsopvoeding redelijk laat ter hand.

Het is dominee Kees Mos van de Kloosterkerk in Den Haag die de toekomstige koning als eerste de beginselen van het christelijk geloof bijbrengt. Wekelijks komt op Huis ten Bosch een catechisatiegroepje bij elkaar waar later ook Friso en Constantijn deel van uit maken.

In 1983 wordt Carel ter Linden predikant van de Kloosterkerk en neemt hij het groepje over. Willem-Alexander zit dan in Wales op school en doet mee als hij in Nederland is. "De eerste keer na lichte aandrang van zijn moeder", zegt Ter Linden. "Ik herinner mij zijn opluchting toen hij doorkreeg dat het bij bijbelverhalen niet zozeer om history, maar om story gaat. Om geloofservaringen die de Israëlieten verpakten in beelden uit hun tijd."

Willem-Alexander en Ter Linden komen elkaar in 1991 weer tegen als drie studievrienden van de prins de dominee benaderen om samen een club op te zetten om met enige regelmaat over geloofszaken te praten. Ook Willem-Alexander wordt gevraagd. Hij doet graag mee. Er wordt afgesproken het aantal leden tot twaalf te beperken. "Dat vond ik wel een mooi getal", zegt ter Linden. Het levert de bijbelclub de bijnaam 'De Bende van Twaalf' op. Ze komen maandelijks bij elkaar. Eerst in de Kloosterkerk, later bij een van de leden thuis in Leiden. Voor er serieus gesproken wordt, eten ze samen. Het menu is altijd hetzelfde: sla, gehaktballen en aardappelpuree.

Nadat hij zich in de bijbelclub verdiept heeft in de verhalen van het Oude en Nieuwe Testament, besluit Willem-Alexander in 1997 - hij is dan al bijna dertig - belijdenis te doen. "Voor mij is het geloof toch iets wat je leidt in het leven", zegt hij daarover tegen Paul Witteman in een tv-interview. "Ik ben niet zo kerkelijk, maar wel overtuigd gelovig." Hij benadrukt dat geloof voor hem niet iets ouderwets is. "Ik geloof, dat om goed te kunnen functioneren in een multiculturele samenleving, je juist je eigen wortels moet koesteren."

In protestantse kringen wordt met blijdschap gereageerd op de toetreding van de oudste kleinzoon uit het vorstenhuis tot de hervormde kerk. In sommige orthodoxe gemeentes werd jarenlang tijdens de zondagse voorbede voor de koningin en haar huis ook de zorg verwoord over het achterwege blijven van een belijdenis onder de jonge Oranje-generatie. De door hen gekoesterde verstrengeling van God, Vaderland en Oranje, was in gevaar.

Later bestudeert de kroonprins met zijn bijbelclub ook het jodendom en de islam. Boeddhisme, hindoeïsme en andere meer exotische religies lijken niet tot het curriculum te behoren. In 2005 maakt de club een reis naar Rome, om nader kennis te maken met het katholieke geloof, waarnaar dan inmiddels twee van zijn tantes zijn overgestapt.

Ze worden rondgeleid in het Vaticaan door de Nederlandse curieprelaten Karel Kasteel en Marcel Chappin en brengen een bezoek aan schrijfster Rosita Steenbeek in haar huis midden in het oude centrum van de stad. "We hebben met de hele club prosecco gedronken en ik heb verteld hoe het is om als protestant in Rome te wonen. Daarin was hij erg geïnteresseerd. We zijn ook samen naar de mis geweest in de Kerk der Friezen. Hij zong de liederen daar uit volle borst mee."

Het katholiek geloof komt opnieuw op zijn pad, als hij zich in 2001 verlooft met Máxima Zorreguieta. Een katholiek meisje en dan nog een van de meest warmbloedige, Argentijnse variant. "Als uw vraag is of het Huis van Oranje nu katholiek wordt, is het antwoord nee", zegt hij tijdens de persconferentie waarin hij zijn toekomstige vrouw voorstelt. Op de Veluwe klinkt een zucht van verlichting, die tot in Den Haag te horen is. Zeker als Maxima belooft zich te gaan verdiepen in het geloof van haar schoonfamilie, waarvoor zij zich wendde tot dominee ter Linden.

Het huwelijk wordt protestants ingezegend, met een paar katholieke elementen. Zo spreekt een Argentijnse priester een gebed uit en zingt sopraan Miranda van Kralingen het Ave Maria, min of meer een vast onderdeel van een katholieke huwelijksmis. Máxima moet beloven dat ze eventuele kinderen protestants opvoedt. Maar ze stapt niet over naar de kerk van haar man. Vlak voor de doop van Amalia zegt ze daarover: "Ik ben katholiek en ik blijf katholiek. Ik zie niet in waarom ik het anders zou moeten doen".

Nu is switchen van geloof ook niet echt nodig bij een multireligieuze familie als de Oranjes. Prins Hendrik geloofde in reïncarnatie, onder koningin Juliana kreeg gebedsgenezeres Greet Hofmans invloed aan het hof en prinses Irene werd eerst katholiek en verdiepte zich vervolgens in allerlei new-age-filosofieën. Ook in medisch-ethisch opzicht vertonen de opvattingen van ons Koninklijk Huis de elasticiteit van de onderdanen die zij dienen. Zo is volgens ingewijden euthanasie geen taboe bij de Oranjes.

De bijbelclub komt nog elke maand bij elkaar, in 2012 zijn ze nog met z'n allen naar Istanbul geweest. "Ze zijn allemaal heel trouw. Ook de kroonprins", zegt dominee Ter Linden. "Ik verwacht dat als Willem-Alexander koning wordt, we gewoon doorgaan."

Sinds Máxima en Willem-Alexander in Wassenaar wonen, komen ze in de dorpskerk van dominee Deodaat van der Boon, die deel uitmaakt van de PKN-gemeente in het dorp. Van der Boon doopte ook hun dochters Alexia en Ariane. Hoe gelovig onze toekomstige koning en koningin zijn, kan de dominee niet zeggen. "Dat weet ik niet eens van mezelf, maar ze komen hier regelmatig, met een grote voorkeur voor de christelijke feestdagen. In die zin geloven ze als zo velen van hun generatie."

De Engelse prins William, weer een generatie jonger, gaat bijna nooit naar de kerk. De dominee wordt ruim van tevoren ingeseind wanneer hij het hoge bezoek kan verwachten. Dit in verband met de beveiliging.

Van der Boon: "Willem-Alexander en Máxima zijn geen gemeentelid, maar ze gedragen zich wel zo. Ze blijven gewoon koffiedrinken en mengen zich dan onder de andere kerkgangers. Het zijn bewuste mensen die zichzelf zingeving-vragen stellen en daarbij meer geïnteresseerd zijn in de vraag dan in het anwoord. Echt mensen met een open mind."

Tijdens de inhuldiging van koningin Beatrix was van een open mind op religieus gebied nog weinig te merken. Er waren vrome, protestantse liederen zoals 'Wat de toekomst brengen moge' te horen en in haar toespraak citeerde Beatrix de beroemde strofe uit het Wilhelmus "Mijn schild ende betrouwen zijt Gij, o God mijn Heer." Veel behoudende protestanten kregen toen een brok in hun keel.

Inmiddels worden er al teksten heen en weer gemaild voor de inhuldiging van haar zoon. Het is nog afwachten of Willem-Alexander zich in de geest van dominee Kater vrij voelt zichzelf te zijn, echt een kind te zijn van zijn tijd. En wat is er op 30 april 2013 nog over van dat beroemde pact God, Vaderland en Oranje?

Deel dit artikel