Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Al die Amsterdamse festivals: aanwinst of last?

Home

Jeannine Julen

Archieffoto festival © anp

Rondslingerend vuil, gevels die worden ondergepiest of -gekotst, maar vooral dat geluid. Dat verschrikkelijk hinderlijke geluid. Deze klachten domineerden de afgelopen weken het nieuws over de vele festivals in Amsterdam. 350 huisvest de hoofdstad er dit jaar, waaronder zo'n 35 'lawaaifeesten'. Veel te veel, zeggen de klagers. Vergeet niet wat we de stad opleveren, reageren de festivalorganisatoren. Maar heeft Amsterdam wel baat bij zo veel festivals of zouden het er minder moeten zijn? De baten en lasten op een rij.

De baten
======================
Het is de omgekeerde wereld, beklaagt DGTL-organisator Tom Veldhuis zich. "Als je bedenkt hoeveel de festivals Amsterdam opleveren, zouden we er juist trots op moeten zijn. Niet steeds die negatieve lading aan ze toevoegen." Jaarlijks bezoeken zo'n 6500 danceliefhebbers uit het buitenland dancefestival DGTL. "Die slapen in Amsterdamse hotels, eten in Amsterdamse restaurants, gebruiken Amsterdams openbaar vervoer." En dan heeft hij het nog niet gehad over de 1000 mensen die er op het festival aan het werk zijn. "Vaak uit Amsterdam en omstreken."

Andere festivals noemen soortgelijke bijdrages aan de stad. Zo zet verkleedfeest Valtifest zo'n 400 Amsterdammers aan het werk en zorgt hiphopfestival Appelsap dat 600 lokale ondernemers, beveiligers en opbouwers aan de bak kunnen. Dance-event Amsterdam Open Air in het Gaasperpark kan het economisch gewin zelfs in getal uitdrukken: 300.000 euro per jaar. Geld dat wordt verdiend door de plaatselijke camping, de zorgboerderij, hotels in de buurt, de snackbar, lokale cateraars en de benzinepomp.

Dan is er nog de maatschappelijke meerwaarde. Dance-events doen de waardering voor het vaak door negatief nieuws getergde stadsdeel Zuidoost groeien, de Gay Pride en het aanstaande Sail zetten de hoofdstad internationaal op de kaart en sommige festivals brengen zelfs nieuwe talenten voort. "Door Appelsap werd rapper Lil Kleine groot", zegt mede-organisator Joris Methorst trots.

Lees verder na de advertentie
Door Appelsap werd rapper Lil Kleine groot

Joris Methorst, mede-organisator van hiphopfestival Appelsap

Archieffoto festival © anp

En ook al doet de recente media-aandacht anders vermoeden, festivals zeggen zich wel degelijk in te spannen om overlast te beperken. Het aantal decibellen houden ze strikt in de gaten en podia en geluidsinstallaties worden zo gestationeerd dat omwonenden zo min mogelijk geluidshinder ervaren. Maar het mag niet altijd baten, weet festivalmanager Wynia. "Al vijf jaar vindt Amsterdam Open Air plaats in het Gaasperpark. En al vijf jaar worden er procedures tegen ons aangespannen", zucht Wynia.

Toegegeven, in het eerste jaar in 2011 kwamen er behoorlijk wat klachten binnen. "Maar we zijn gaan kijken waar de pijn zit", zegt Wynia. Fietsen voor de deur? Een mobiel beveiligingsteam tikte wildparkeerders op de vingers. Platgetrapte stukken gras? De hovenier herstelde het. En bovenal: vragen over het festival? Op een bewonersavond kon je ze allemaal afvuren op de organisatie. En zo werden er nog een dertigtal overlastbeperkende maatregelen getroffen.

Klachten versus bezoekers
Het aantal klachten werd minder. Van 153 in 2011 naar 20 dit jaar. "Mensen zien dat we ze serieus nemen en dat neemt frustratie weg." Maar nog steeds is er kritiek. Weer een zucht van Wynia. "Het gaat om een kleine groep bewoners - twee personen eigenlijk - die pertinent tegen festivals is. Hele fanatieke tegenstanders met wie niet valt te praten. Dan sta je op een bewonersavond uit te leggen wat je eraan doet om de overlast te verminderen en roepen zij: jullie moeten weg uit het park."

Jammer, vindt Wynia. Want er zijn zo'n 40.000 bezoekers die jaarlijks wel van het festival genieten. En daarvan komt zeker de helft uit Amsterdam. Ook voor andere grote festivals geldt dat Amsterdammers ze niet links laten liggen. Appelsap, waar de afgelopen weken veel om te doen was, mag rekenen op zo'n 7.500 Amsterdammers. De helft - soms zelfs meer dan dat - van het aantal bezoekers. Ook bij Pitch, DGTL, Buitenwesten en Valhalla  is de helft tot het merendeel van de bezoekers Amsterdammer. Bij Valtifest is dat zelfs 90 procent.

Perceptie
En het aantal klachten over die andere grote festivals? Vaak zijn het er niet meer dan 20, blijkt uit navraag. Het aangeklaagde Appelsap had er dit jaar zelfs maar drie. Overlast is ook een kwestie van perceptie, zei wethouder Abdeluheb Choho (D66) in Het Parool afgelopen weekend. "Hoeveel overlast je ervaart, hangt ook af van je houding. In een ingezonden brief aan Het Parool schreef een bewoonster van de Prinsengracht dat ze tijdens de Canal Parade haar telefoon in haar bh stopte omdat ze de deurbel niet hoort, maar dat ze van de dag één groot feest maakt. Zo kan het ook." Perk je het aantal festivals in, zegt Choho, dan roep je ook de innovatie van de stad een halt toe. En dat gaat niet gebeuren, stelt de wethouder.

Woon je in Amsterdam, dan moet je ook wel een beetje tegen geluidsoverlast kunnen, vinden Veldhuis en Wynia. "Ik woon vlakbij het Oosterpark, hoor een paar keer per jaar dus ook festivalmuziek. Maar dan doe ik mijn raam dicht en het is klaar. Natuurlijk moeten festivals zo goed mogelijk verspreid worden. Maar een beetje overlast hoort erbij als je in een grote stad woont", zegt Wynia. We moeten allemaal wat water bij de wijn doen, besluit Veldhuis. "Al die overlastbeperkende maatregelen kosten ons zo'n 50.000 euro per keer. We doen er veel aan. Of de muziek nóg zachter kan? Eeeh, nee. Dan wordt het een vrijdagmiddagborrel."

Hoeveel overlast je ervaart, hangt ook af van je houding.

Wethouder Abdeluheb Choho in Het Parool

© anp

De lasten
======================
"Ik ben geen zeikwijf." Dat wil de 64-jarige Pietha de Voogd duidelijk gezegd hebben. En: "Het is geen moralistisch oordeel over de muziek, jongeren of festivals." Al sinds 1980 woont ze in de hoofdstad. Rondslingerend vuil, geluidsoverlast, de drukte in de stad. Ze is wel wat gewend. Maar waar ze zich de laatste jaren het meest aan ergert is het getril van haar woning op de Silodam tegenover de NDSM-werf.

"Stel het je zo voor: de deuren en de ramen zijn dicht. Er komt geen lied doorheen, maar die bastonen wel. De muren trillen, de keukenkastjes trillen, schilderijen gaan scheef hangen." En het ergste van alles, zegt De Voogd, is dat ze zelf ook trilt. "Die ritmes van dancefestivals zijn iets sneller dan je hart. Als je dat een aantal uur achtereen hoort, raak je buiten adem. Ik ben zelfs een keer onwel geworden."

De Voogd is niet de enige die er last van heeft. Vorig jaar werd een door haar en enkele andere bewoners opgezette petitie binnen drie weken door 162 mensen ondertekend. Ook rondom het Amsterdamse bos hebben ze last van diezelfde trillingen, weet promotiemedewerker Jan Ebbinge van Stichting Vrienden van het Amsterdamse Bos. "Ze worden er gek van. Die basdreunen beginnen om elf uur 's middags en eindigen pas elf uur 's avonds. Eekhoorns, muizen, vogels, kikkers en hazen in het bos slaan erdoor op de vlucht. En het wordt steeds erger. Zes jaar geleden was er in het bos één festival, nu zijn het er zeven die samen dertien dagen duren." Op de NDSM-werf, tegenover de woning van De Voogd, beperkte het aantal festivals zich vijftien jaar geleden tot twee. Nu zijn het er zo'n 20 per jaar, waarvan 5 tot 12 kunnen zorgen voor geluidsoverlast.

De muren trillen, de keukenkastjes trillen, schilderijen gaan scheef hangen

Pietha de Voogd, bewoner van de Silodam

© anp

Natuurlijk worden bewoners weleens uitgenodigd om op het festivalterrein te komen kijken. Of ze ontvangen vrijkaartjes. En ja, ze weten ook wel dat festivalorganisators het aantal decibellen op hun gevel regelmatig meten. "Maar dat verandert niets aan de overlast", zegt De Voogd. "Het toegestane aantal decibellen is gewoon te hoog en moet naar beneden."

Amper onderzocht fenomeen
Sleutelen aan de normeringen is niet de oplossing, weet geluidswetenschapper Tjeerd Andringa. "Die zijn er om excessen uit te bannen, niet om het goed te regelen." En dat goed regelen gaat nog niet van een leien dakje. "Naar die lage frequenties waar bewoners over klagen is weinig onderzoek gedaan. Ze zijn met de huidige apparatuur lastig te meten, omdat het voelen en tegelijkertijd horen van geluid een amper bestudeerd fenomeen is in de wetenschap. Nu ontdekken we dat het getril voor flinke overlast kan zorgen. Het kan je evenwichtsorgaan aantasten; zorgen voor een gevoel gelijk aan wagenziekte omdat het beeld van je ogen niet klopt met het gevoel van je lichaam."

Festivals, bewoners en gemeenten moeten nu met elkaar in gesprek gaan over de overlast, zegt Andringa. De klachten serieus nemen, kijken hoe met deze trend moet worden omgegaan. "Grote, professionele organisaties doen dat al. Die weten: er komen steeds meer festivals bij en ik wil over vijf jaar nog een plek hebben om mijn festival te organiseren. Niet op een 'nee' stuiten van bewoners. Maar er zijn ook festivals bij die zich alleen aan de normeringen houden, denken dat dat genoeg is. Wij doen op dit terrein momenteel onderzoek naar hoe alle belangen recht kunnen worden gedaan."

Nee-geroep kan geld kosten
Dat nee-geroep van omwonenden kan festivals op den duur flink wat kosten, schreef econoom Frank Kalshoven - zelf buurman van het Loveland Festival - onlangs in de Volkskrant. Kalshoven sprak over een in de economie geheten 'negatief extern effect' waar festivals mee te maken kunnen hebben. Willen ze van het geklaag af, dan moeten de maatregelen daartegen in de prijs meegerekend worden. "Op elk kaartje heft de organisatie een 'herrietaks' en keert die uit aan de omwonenden. (...) Zo krijgen degenen die wel de lasten maar niet de lusten ervaren compensatie, stelt Kalshoven. Bovendien worden de kaartjes duurder waardoor zo'n festival minder snel winstgevend zal zijn.

De lasten van een festival zijn een factor waar zelden over gesproken wordt, zegt Dirk Noordman, directeur van Adviesbureau Cultuurtoerisme. Toch kosten de inzet van politie, schoonmaakploegen en het inperken van de overlast de gemeente en organisatoren geld. Natuurlijk kunnen de festiviteiten ook flink wat opleveren, maar alleen onder bepaalde omstandigheden. "Als het merendeel van de bezoekers al uit Amsterdam komt, levert dat weinig extra inkomsten op. Dan wordt het geld vooral verplaatst; het meeste zou toch al in Amsterdam worden uitgegeven." En dan is er nog een voorwaarde: de artiesten en ingehuurde bedrijven op het festival moeten woonachtig zijn in de festivalstad zelf. "Anders verdwijnt het verdiende geld linea recta naar hun eigen woonplaats."

Nu ontdekken we dat het getril voor flinke overlast kan zorgen. Het kan je even­wichts­or­gaan aantasten; zorgen voor een gevoel gelijk aan wagenziekte.

Tjeerd Andringa, geluidswetenschapper aan de Rijksuniversiteit Groningen

Deel dit artikel

Door Appelsap werd rapper Lil Kleine groot

Joris Methorst, mede-organisator van hiphopfestival Appelsap

Hoeveel overlast je ervaart, hangt ook af van je houding.

Wethouder Abdeluheb Choho in Het Parool

De muren trillen, de keukenkastjes trillen, schilderijen gaan scheef hangen

Pietha de Voogd, bewoner van de Silodam

Nu ontdekken we dat het getril voor flinke overlast kan zorgen. Het kan je even­wichts­or­gaan aantasten; zorgen voor een gevoel gelijk aan wagenziekte.

Tjeerd Andringa, geluidswetenschapper aan de Rijksuniversiteit Groningen