Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Aardigste jongen van Zwolle wil gewoon pianospelen

Home

WILMA KIESKAMP

Het leven van een plotseling wereldberoemde pianist, een paar dagen na het grote nieuws: “Ik vertrek iets later naar Washington”, zegt Jan Vayne. “Want eerst heb ik nog een optreden in de schouwburg in Krimpen aan de IJssel.” Geen spoortje cynisme. Jan is nu eenmaal de aardigste jongen van heel Zwolle, zijn woonplaats. En nuchter is hij ook.

Het is de vraag wie verheugder was over de uitnodiging om maandag te mogen spelen bij de inauguratie van president Bill Clinton - Jan zelf of zijn platenmaatschappij EMI. Deze week werd de eervolle invitatie bekend. De platenmaatschappij ziet grote kansen voor Jan Vayne in de VS. Maar Jan (30) had tot nu toe weinig trek om de oversteek te maken. Te veel gedoe. Hij speelt waarschijnlijk net zo lief voor een paar honderd fans in Zuid-Holland als voor Bill Clinton en de Amerikaanse jetset. Jan Vayne is uitgenodigd om op de dag van de inauguratie op drie galafeesten te spelen, waarbij op minstens één feest de president onder zijn publiek zal zijn.

Een opstap naar de Amerikaanse carrière? “Ik heb het druk genoeg in Nederland. Met nog wat optredens erbij in Duitsland kan ik al zo vaak spelen als ik wil. Ik heb leuke fans, mijn cd's verkopen meer dan goed. De platenmaatschappij heeft wel eens geopperd dat er in de VS gigantische mogelijkheden voor mij liggen. Maar ik weet wat dat betekent. Dan moet ik daar dus gaan rondsjouwen, mezelf aan de man brengen. Ik stond daar niet op te wachten. En wat moet ik doen dan, in de VS?”

Maar toen kwam de uitnodiging die hij niet kon afslaan. En hij gáát. Natuurlijk. “Het zou wel stom zijn om deze kans niet te nemen. Spelen bij de inauguratie van de Amerikaanse president! En ik schijn de enige niet-Amerikaanse artiest te zijn die is uitgenodigd, afgezien van George Michael, die veel beroemder is dan ik. Het overviel me. Maar dit is precies de manier waarop ik het graag heb. Ik zoek het niet zelf, het diende zich aan. Zo ben ik. Ik hoef niks, ook niet in mijn carrière. Geen grootse dromen over wereldfaam, gewoon lekker pianospelen en optreden.”

Hij laat de handen even door zijn lange krullende haar gaan, een gedachtenloze gewoonte die hij elke vijf minuten repeteert. Leunt iets voorover, en gebruikt zijn grote, grijze ogen. Hij wacht even op het effect: “Noem het rebels gedrag. Zo ben ik nu eenmaal.”

Onze Jantje? 't Is een bengel, zou zijn moeder vroeger zeggen.

Volgens de platenmaatschappij blijkt het rebelse vooral uit Jans lange haar. In alle ernst opent het persbericht aldus: 'Het virtuoze pianospel van Vayne vertoont een duidelijke overeenkomst met zijn langgelokte kapsel. Beide staan symbool voor een absoluut vrijheidsgevoel.'

Wie ooit een cd van Jan Vayne heeft beluisterd of een concert heeft bezocht, weet waarom hij zo succesvol is. Jan Vayne (Veen is zijn familienaam) combineert klassieke muziek met de uitstraling van een popster. Hij speelt met evenveel gemak een compositie van Brahms als de laatste hit van Whitney Houston. Alles uit het hoofd. Improvisatie is zijn grootste talent. “Ik kan spelen met gevoel. Ik hoef er niet bij na te denken.”

Door hem uitgevoerd, veranderen klassieke muziekstukken in frisse pianoklanken. Tom Waits trouwens ook, met hetzelfde gemak. Het is muziek die ongevaarlijk is. Heel, heel, aardig. Een beetje zoals Jan zelf. Of je ervan houdt of niet, het is 'virtuoos' en 'geniaal', zoals zijn platenmaatschappij niet nalaat te onderstrepen. En zijn fans zijn wég van hem. Want welke artiest is zo interactief, dat je tijdens een live-concert gewoon een verzoeknummer aan hem kunt opgeven en hij speelt het - daar en dan, en het klinkt geen noot slechter dan zijn vaste repertoire. Zelfs voor het optreden bij Clinton verwacht hij niet zenuwachtig te zijn. “Hooguit over de vraag of er wel een goeie vleugel staat.”

Hij geeft meer dan honderd concerten per jaar, in het hele land, en vooral in kleinere schouwburgen. “Want Nederland bestaat heus niet alleen uit de grote zalen of het Concertgebouw”, weet Jan. Zelf piekert hij er bijvoorbeeld niet over te verhuizen naar de Randstad. In Zwolle, waar hij aan het conservatorium studeerde, heeft hij een paar jaar geleden een middeleeuws pand gekocht in het centrum. Groot genoeg voor zijn enorme vleugel en een eigen geluidsstudio. Ook zijn vriendin, secretaresse bij een advocatenkantoor, woont er. “En in Zwolle kan ik nog rustig over straat, want ze kennen me er al jaren.”

Jan Vayne hoort thuis in het rijtje André Rieu, Helmut Lotti, Berdien Stenberg - zeg maar het Nederlandse Pavarotti-segment. Jan Vayne is net iets minder bekend dan de anderen, omdat hij minder hard aan de weg timmert. Hij mist net de snelle babbel die hem dagelijks op tv zou kunnen krijgen, of in de kolommen van Privé. Hij vindt het prima zo.

Maar het was Vayne die als enige werd uitgenodigd in de VS, van het hele stel. Het bureau Bennitt de Bois, dat vanuit Los Angeles de Nederlandse licht-klassieke stal promoot in de VS, heeft er maanden energie in gestoken.

Sommigen denken dat Jan Vayne is bedacht. Alles klopt aan hem, daar moet wel een producer achter hebben gezeten. Maar Jan bedacht zichzelf, hij is zichzelf. “Ik ben géén na-aper, géén in scène gezette hype. Ik baal ervan dat sommige mensen dat schijnen te geloven. Het tegendeel is waar. Ik speelde deze muziek altijd al. Mijn lange haar draag ik ook al sinds mijn kleutertijd. Er is niets 'bedacht' aan mij, zelfs mijn cd's niet.” De eerste plaat die hij uitbracht, kwam hij in 1991 kant-en-klaar gemixt aanbieden bij platenmaatschappij EMI. EMI kreeg Vayne op een presenteerblaadje.

Nu hij steeds succesvoller wordt, komt ook de kritiek. Hij is geërgerd: “Improviseren wordt niet erg gewaardeerd. Het heet meteen dat je 'drab' maakt. De kritiek hoor ik nooit rechtstreeks. Maar ik daag iedereen die kritiek heeft uit om eens langs te komen bij een concert. Ik zou er trouwens pas echt een probleem mee hebben als slechts een kleine groep mij zou waarderen. Maar ik heb juist een breder publiek dan wie dan ook, alle leeftijden, mannen en vrouwen, ook liefhebbers van 'serieus' klassiek.”

Vooral ook jongeren kopen de cd's, aangetrokken door de cd-hoesjes waarop Jan als een tweede Adam Curry 'rebels' in de lens kijkt. Op zijn laatste cd zit de pianist in leren jack en spijkerbroek op een antieke canapé, één voet met cowboylaars op de zitting geplant. In één oogopslag zijn muziek verbeeld.

En trouwens, onlangs stond ook hij toch in de Privé. Een schrijver van dat blad beweerde dat Jan Vayne zou hebben beweerd dat het niet goed is om je haar te vaak te wassen met de anti-roos shampoo van Head and Shoulders. Vayne maakt namelijk reclame voor die shampoo. Nu hij toch met een serieuze krant spreekt wil hij dat misverstand graag even rechtzetten. “Zet er nou maar bij dat ik best vaak mijn haar was, een paar keer per week. En dat die shampoo níet slecht is voor je haar. Het is echt heel goed spul.”

Net als iedereen onder de tafel ligt van het lachen, blijkt hij het nog te menen ook. “Dit is geen grapje! In alle ernst. Ik heb het zelf aan mijn kapper gevraagd!”

Deel dit artikel