Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Aantal staatlozen in Nederland groeit

Home

Hans Marijnissen

Als een alleenstaande Syrische vrouw in Nederland bevalt, is haar kind staatloos. © Photo News
Nieuws

Het aantal 'staatlozen' in Nederland is de afgelopen jaren meer dan verdubbeld. De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR gaat ervan uit dat het aantal mensen van wie is vastgesteld dat zij géén nationaliteit hebben, zelfs is vervijfvoudigd.

In 2012 telde de Basisregistratie Personen (BRP) tweeduizend staatlozen in Nederland. Het ministerie van veiligheid en justitie gaat nu uit van vijfduizend mensen zonder nationaliteit. UNHCR schat hun aantal op wel tienduizend. Die groei zit vooral in de komst van Syrische Palestijnen. Zij - of hun voorouders - zijn eerder van hun geboortegrond gevlucht voordat zij vanuit Syrië naar Nederland kwamen.

Kinderen
Het ministerie komt vermoedelijk deze maand nog met een plan dat de positie moet verbeteren van in Nederland geboren kinderen zonder nationaliteit. Een voorstel tot een wetswijziging moet deze groep het recht geven op een verblijfsvergunning, en na verloop van tijd het recht op het staatsburgerschap.

Kinderen zijn extra kwetsbaar en worden via internationale verdragen beter beschermd dan volwassenen. "Een kind heeft volgens deze verdragen bij de geboorte recht op een naam en nationaliteit", aldus Rene Bruin, hoofd van UNHCR Nederland. "Den Haag zal niet zover gaan dat aan kinderen zonder nationaliteit bij geboorte de Nederlandse nationaliteit zal worden verstrekt, maar toch wel na een aantal jaren."

Onmogelijk
Het ontbreken van een nationaliteit is niet alleen onhandig bij het oversteken van de grens, maar maakt vooral het leven binnen een land onmogelijk. Staatlozen hebben geen recht op een uitkering, kunnen geen 'wit' werk verrichten, zich niet verzekeren en komen dus niet in aanmerking voor zorg, en kunnen geen huur- of koopcontracten afsluiten.

Staatloosheid is vaak een gevolg van wetgeving in de landen waaruit de persoon is vertrokken. In Syrië bijvoorbeeld is het doorgeven van de nationaliteit voorbehouden aan de vader. Als een alleenstaande Syrische vrouw in Nederland bevalt, is haar kind staatloos. Andere landen hebben weer vastgelegd dat als burgers drie of vijf jaar in het buitenland zijn, zij hun nationaliteit automatisch verliezen. Veel mensen worden ook staatloos door het uiteenvallen van het land waarin ze zijn geboren.

Ook nalatigheid van ouders speelt een rol. Niet alle ouders zien het belang van geboorteregistratie in, of kunnen door een oorlog of een geïsoleerde woonplaats eenvoudigweg de gang naar het gemeentehuis niet maken. Zonder geboorteakte is het heel moeilijk vast te stellen welke nationaliteit het kind heeft.

Historische staatlozen
Nederland had tot een aantal jaren geleden slechts te maken met 'historische staatlozen': Molukkers die de Nederlandse nationaliteit niet wilden aannemen omdat zij vasthielden aan een terugkeer naar de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken. In 1976 werd via een speciale wet geregeld dat de Molukkers recht hadden op een Nederlands paspoort, maar zij hun staatloosheid niet hóefden op te geven als ze dat niet wilden.

Sinds 2014 wordt er in Nederland aan een wet geschreven die het vaak ingewikkelde proces dat moet leiden tot een formele vaststelling van staatloosheid aan termijnen moet binden. Deze wet moet voorkomen dat mensen jaren feitelijk rechteloos zijn. Pas als die staatloosheid is vastgesteld, kan daarna worden onderzocht of die persoon recht heeft op een verblijfsvergunning. Na drie jaar kan dan het Nederlands staatsburgerschap worden aangevraagd.

Deel dit artikel