Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

75 jaar na zijn zelfmoord krijgt deze Nederlandse nazi-spion alsnog een grafsteen

Home

Meindert van der Kaaij

© RV

Ruim 75 jaar na zijn zelfmoord krijgt een Nederlandse nazi-spion op zijn tot nu toe anonieme graf in Engeland een plaquette met zijn naam. Wie was deze man?

Neven en nichten moesten even slikken toen zij van Jan-Willem van der Braak het echte verhaal over de mysterieuze verdwijning van hun oom Bertus Fukken hoorden. De toen 26-jarige Fukken was nazi-spion en had in 1941 zelfmoord gepleegd in een bomkelder in Cambridge. Eind dit jaar komt op het tot nu toe anonieme graf van hem op een begraafplaats in Great Shelford een plaquette met zijn naam.

Lees verder na de advertentie

Maar hoe kwam deze Nederlander in 1941 in een Engelse schuilkelder terecht? Van der Braak zocht en vond het antwoord. In zijn boek 'Spion tegen Churchill' legt hij uit dat Fukken eind 1940 door de Duitsers in Engeland is gedropt als spion, met wellicht het plan om een aanslag op Winston Churchill te plegen. Om een te hardhandig verhoor te voorkomen, pleegde hij zelfmoord.

Nazi’s zouden van plan zijn geweest Churchill te vermoorden. ‘Het is voorstelbaar dat Fukken hiervoor is gevraagd’

Mystery man

Van der Braak (1952, oud-woordvoerder van werkgeversorganisatie VNO-NCW) vergat nooit een in 1978 verschenen krantenartikel over bijna-naamgenoot Jan Willem ter Braak, die in de oorlog dood in een Engelse schuilkelder was gevonden. Van der Braak, net gepensioneerd, veerde in 2014 op toen hij in een spionageboek deze intrigerende naam weer tegenkwam. "Hij werd aangeduid als 'mystery man'. Kennelijk waren de Engelsen nog niet zo veel over hem te weten gekomen", zegt Van der Braak, die meteen de archieven indook.

Zo ontdekte hij dat Ter Braak een schuilnaam was van Bertus Fukken, in 1914 geboren in Den Haag en opgegroeid in Noordwijk. Fukken was een eenling, zo bleek, die maatschappelijk behoorlijk mislukte. Hij werd in 1935 lid van de NSB, verduisterde geld van zijn werkgever en kwam in 1940 op het idee om zich voor Duitse dienst aan te melden. De nazi's vonden hem geschikt voor de geheime dienst en na een korte opleiding bungelde hij voor hij het wist aan een parachute boven Engeland.

Uiteindelijk slaagde deze Fukken erin om vijf maanden lang ongemerkt in Engeland zijn gang te gaan. In Cambridge deed hij zich voor als vluchteling die als journalist werkte voor de krant Free Dutch Forces. Het valt volgens Van der Braak te betwijfelen of Fukken ooit erin slaagde om berichten naar Duitsland te verzenden. De zender die hij bij zich had heeft wellicht nooit gewerkt. Op 29 maart 1941 begaf hij zich naar een open veld bij Cambridge waar hij een hele nacht wachtte op een vliegtuig, dat echter nooit kwam.

Tekst loopt door onder de afbeelding

© RV

Fukken realiseerde zich toen dat hij er alleen voor stond en dat zijn zaak verloren was. Zijn geld was op, hij kon geen kant meer op. Hij vluchtte naar de schuilkelder onder het Christ's Pieces Park in Cambridge en benam zich met zijn Browning van het leven.

Onder de grootst mogelijke geheimhouding werd het stoffelijk overschot naar een begraafplaats gebracht. De Engelse autoriteiten wilden onder geen beding dat bekend werd dat een Duitse spion bijna een half jaar ongemerkt in Engeland zijn gang had kunnen gaan.

Uit in 1999 vrijgegeven documenten bleek dat hij een vervalst paspoort bij zich had, een aantal foto's, drie kranten en twee buskaarten. In het bagagedepot van het station in Cambridge vond de geheime dienst een koffer met daarin een radiozender.

Tekst loopt door onder de afbeelding

© RV

Van der Braak ontdekte dat Fukken zich voor zijn uitzending had laten verloven met een Noordwijks meisje, Neeltje van Roon. Vlak voordat hij vertrok sloot hij een levensverzekering voor haar af. Van de Nederlandse geheime dienst kreeg deze vrouw in 1946 te horen over zijn missie als spion en zijn uiteindelijke lot. Zij sprak er met niemand over. Zij overleed in 1995.

Hoe de opdracht waarmee Fukken op pad werd gestuurd precies luidde, zal volgens Van der Braak altijd mistig blijven, hoewel er daarover de nodige geruchten de ronde deden. Er zijn aanwijzingen dat de nazi's van plan waren om Churchill te vermoorden.

"Het is voorstelbaar dat Fukken voor deze opdracht is gevraagd, maar zekerheid daarover heb ik niet kunnen vinden", aldus Jan-Willem van den Braak.

Wanneer de steen op het graf geplaatst wordt is nog onzeker, maar volgens Van der Braak zal dat zonder veel ophef gepaard gaan. De familie wil het verhaal afsluiten zonder hem op te hemelen. Het wordt een kleine plaquette met daarop: 'Engelbertus Fukken - 28 VIII 1914 The Hague, 30/31 III 1941 Cambridge'.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Nazi’s zouden van plan zijn geweest Churchill te vermoorden. ‘Het is voorstelbaar dat Fukken hiervoor is gevraagd’