Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

23/02/08 - Reformatorische groei verdeelt Barneveld

Home

Pauline Weseman

Terwijl de meeste kerken leeglopen, verrijzen in Barneveld twee ’refodomes’ voor in totaal 4000 gelovigen. De kerkgebouwen oogsten veel kritiek. Barneveld zou te reformatorisch worden. Maar is dat wel zo?

Meteen bij binnenkomst aan de zuidkant van Barneveld springt een kolossaal stalen geraamte in het oog. Dit wordt het tweede kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeente, plus een apart trouwzaaltje. Het gaat 1370 zitplaatsen tellen, met een optie op een galerij met nog eens 400 plaatsen. De eerste kerkdienst staat eind 2008 gepland. Deo volente – zo de Heere wil.

Vijfhonderd meter verderop verrijst een tweede kerk. Van beton, van de Gereformeerde Gemeente in Nederland en twee meter hoger dan de andere nieuwbouwkerk: 21,5 meter tot aan de nok. Hier is plaats voor 2500 zielen, met uitbreidingsmogelijkheden voor 300 stoelen. Het vloeroppervlak is meer dan 5000 vierkante meter. De eerste kerkdienst wordt verwacht in september.

Koster Wout Hazeleger leidt bezoekers graag rond in het grootste kerkgebouw van Barneveld en van het kerkgenootschap in Nederland. De zusterkerk in Opheusden telt meer zitplaatsen, maar is wel kleiner. „Maar daar gaat het niet om.”

Om op zondagen files van de vierduizend kerkgangers te voorkomen, beginnen de twee diensten van de Gereformeerde Gemeente een half uur eerder dan die van de Gereformeerde Gemeente in Nederland. De aanhangers van die laatste kerk, met landelijk 22.000 leden, splitsten zich in 1953 af van de Gereformeerde Gemeente (100.000 leden), na een conflict over het ’aanbod van genade’. Van dat conflict is een halve eeuw later weinig meer te merken. De twee kerken werken in alles goed samen, zeggen ze. En ze hebben dezelfde architect.

De twee reformatorische gemeenten groeien uit hun jasje. Kinderen blijven uit ruimtegebruik vaak thuis. En er zijn toiletten tekort. Maar straks zijn er 26, zegt koster Hazeleger.

De twee blikvangers heten in de volksmond refodomes. Maar de meeste reacties zijn erg positief, zegt Rudie Lokhorst, uitvoerder van de nieuwbouw van de Gereformeerde Gemeente. „Mensen vinden het bijzonder, tot in Enspijk praten ze erover.”

Monique Rosbergen, fractievoorzitter van de progressieve partij PRO ’98 in de gemeenteraad van Barneveld, is minder enthousiast over de kerken. „Ze zijn wel érg groot.”

Rosbergen schreef in een column op internet dat Barneveld een reformatorisch dorp aan het worden is. Als voorbeelden noemde ze de bouw van de twee kerken en een onlangs geopende reformatorische school. Met die opmerkingen ontketende ze een felle discussie in het dorp en in de orthodox-protestantse en plaatselijke media. De politica zou ’haatdragend’ zijn en ’genegeerd moeten worden’.

Haar column is verkeerd geïnterpreteerd, zegt Rosbergen nu. „Ik wilde geen wij-zijgevoel creëren. Ik bedoelde dat de twee kerken juist een voorbeeld zijn van hoeveel je met goede samenwerking en organisatie van de grond kunt krijgen. Ik riep mijn progressieve partijleden op van de reformatorischen te leren en krachtiger samen te werken. Anders voorzie ik politieke consequenties, want Barneveld wordt wel degelijk reformatorischer.”

Rosbergen wijst op het nieuwe theater dat in Barneveld gebouwd wordt. Door een nipte meerderheid in de gemeenteraad (17 stemmen tegen 14) mag het ook op zondag open. „PRO’98 werd opgericht om tegenwicht te bieden tegen het conservatieve blok”, zegt Rosbergen. „Onder een PRO’98-wethouder is Barneveld gezelliger en frisser geworden. Er kwamen terrasjes en cafeetjes. En al eerder mocht het zwembad op zondag een paar uur open. Ik ben bang dat dat weer ter discussie komt te staan als de SGP en ChristenUnie een meerderheid krijgen.”

Dat de gemeente Barneveld met negen woonkernen een reformatorische signatuur heeft, zal niemand ontkennen. De 51.000 inwoners kunnen kiezen uit zo’n veertig kerkgebouwen. Er zijn geen koopzondagen en wie op zondag de tuin wiedt of de auto wast, wordt daar over de heg op aangesproken.

Barneveldse ondernemers en makelaars, zegt Rosbergen, vertellen haar dat zij steeds meer reformatorische klanten krijgen. Maar wordt het dorp daadwerkelijk reformatorischer? Het aantal SGP -stemmers kan daar een indicatie van geven. Uit onderzoek van het Reformatorisch Dagblad blijkt dat het percentage SGP -stemmers in Barneveld al 35 jaar vrijwel constant rond twintig procent ligt. Maar de steun voor ChristenUnie en CDA daalde van 73 naar 59 procent.

CDA en SGP zijn nu met ieder zeven zetels de grootste partijen in de gemeenteraad. ChristenUnie en PRO’98 hebben ieder vijf zetels. In het Reformatorisch Dagblad noemde de SGP -fractievoorzitter de vrees voor toenemende invloed van reformatorischen ’dus niet gegrond’.

In aantallen kerkleden groeit de reformatorische gemeenschap wel, maar dat is volgens dominee Hogchem van de Gereformeerde Gemeente niets nieuws. In Barneveld begon zijn kerk in 1895 met 295 zitplaatsen en groeide gestaag tot 3400 leden nu. De oude kerk met 2200 zitplaatsen is te klein geworden. Een derde van de gemeenteleden verhuist daarom straks naar het nieuwe gebouw aan de Lunterseweg. Volgens dominee Hogchem groeit zijn gemeente door het hoge geboortecijfer. „En door toeloop van mensen van buitenaf die op de bevindelijke prediking afkomen, de prediking die zegt hoe de Heilige Geest genade uitwerkt in het hart en dat er maar één zaligmakend geloof is.”

Hogchem: „In het verleden gingen in steden hele wijken naar de kerk. Maar bijvoorbeeld door de komst van allochtonen hebben steden als Rotterdam een ander karakter gekregen. Veel reformatorischen voelen zich daar nu vervreemd. Hier in Barneveld is de reformatorische kring meer aanwezig, er is genoeg werkgelegenheid en er zijn eigen scholen. Dat zorgt voor een uittocht uit de grote steden naar de Veluwe.”

Volgens politica Rosbergen zit de groei van het reformatorische aandeel, gebaseerd op het percentage SGP -stemmers, vooral in de nieuwbouwwijken. Bij de laatste verkiezingen voor de gemeenteraad en Provinciale Staten werd het CDA in de nieuwbouwwijken De Burgt en Lange ingehaald door de SGP die daar nu de grootste partij is. Ook de twee nieuwbouwwijken die de komende jaren worden gebouwd, zullen volgens Rosbergen verhoudingsgewijs veel reformatorische gezinnen aantrekken.

In de nieuwe wijken is inderdaad sprake van een ’lichte toename’ van reformatorischen, zegt makelaar Gerben Hartkamp van Midden-Nederland Makelaars. Hij ziet dat er vooral jonge gezinnen gaan wonen die uit de omliggende dorpskernen en van daarbuiten komen. „Maar de toename is niet extreem. Barneveld groeit in zijn geheel hard. Behalve de twee kerken en de reformatorische school komen er ook nieuwe openbare scholen en een moskee.”

De gemeente Barneveld houdt in haar strategische visie rekening met behoorlijke groei, tot 90.000 inwoners in 2030. In 1970 waren dat er nog 30.000.

Volgens de gemeentelijke communicatieadviseur Bertil Rebel gaat ’de grens van de randstad Barneveld raken’. „De centrale ligging, de natuur, recreatie, werkgelegenheid, het voorzieningenniveau. Dat maakt Barneveld aantrekkelijk.”

Zeker, zegt Rebel, pluimvee is er nog volop. „Maar Barneveld is meer dan kip en ei. Er komen veel bedrijven voor transport en dienstverlening bij. Barneveld verstedelijkt. Het verkeer slibt dicht. We overleggen met Rijkswaterstaat en de Provincie hoe we dat beter kunnen stroomlijnen.”

Tegelijk met de reformatorische kerken groeien ook twee evangelische gemeenten in Barneveld. Volle Evangeliegemeente Maranatha verdubbelde in drie jaar naar 80 leden. In dezelfde tijd groeide christengemeente DoorBrekers van 80 naar 550 bezoekers. De gemeente houdt haar diensten in de Veluwehal. „Ons groeitempo is uniek”, zegt voorganger Peter Paauwe.

Veel Barnevelders voelen zich geïmponeerd door de reformatorische gemeenschap, blijkt op straat. „Die kerken zijn ze gegund, ze hebben gewoon ruimte nodig”, zegt een 33-jarige vrouw. „Maar ik merk aan hun gedrag en gezichten dat ze het afkeuren als ik op zondag uit eten ga. Ik wil dat ze mij respecteren.”

Er bestaan veel vooroordelen over de reformatorischen, zegt koster Hazeleger van de Gereformeerde Gemeente in Nederland. „Men zegt dat wij meer voor elkaar krijgen bij de politiek. Maar deze kerken zijn met eigen middelen betaald. Vijfhonderd vrijwilligers helpen mee. Tegelijk wordt er van gemeenschapsgeld een theater gebouwd dat op zondag open is. Daar staat onze achterban niet achter. Dan vraag ik me af: waar hebben we het nu over?”

Politica Monique Rosbergen woont vanaf haar vierde in Barneveld. „Ik heb me aangepast”, zegt ze. „Maar ik wil niet dat een ander bepaalt wat ik op zondag wel en niet mag doen.”

Deel dit artikel