Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

’Zwarte weduwe’ Limburg overleden

Home

Van onze verslaggever

In het Zuid-Limburgse Amstenrade is op 97-jarige leeftijd overleden Myriam gravin de Marchant et d’Ansembourg née baronesse de Fürstenberg.

Zij was sinds 1975 de weduwe van graaf Max d’Ansembourg, tot in de Tweede Wereldoorlog voor de NSB lid van de Eerste, later de Tweede Kamer en in de oorlog commissaris (’gouverneur’) van Limburg. Ook was hij aanvankelijk voor de RKSP burgemeester van Amstenrade, een functie die hij op moest geven toen hij toetrad tot de NSB.

In de Nederlandse taal betekent ’zwarte weduwe’ langzamerhand alleen nog een giftige spin, maar de term raakte ook in zwang voor weduwen van NSB-kamerleden die pensioen betrokken voor de jaren dat hun echtgenoot het vaderland als NSB-parlementariër diende, zoals ook Arbeidsfront-man Hendrik Jan Woudenberg. De term werd in feite vooral geplakt op Florrie Rost van Tonningen-Heubel (1914), weduwe van de van oorlogsmisdaden verdachte Meinoud († 1945). Zij bleef ook na diens dood en alle decennia daarna het ’zwarte’ nationaal-socialistische gedachtegoed trouw en droeg het uit waar ze maar kon.

Het echtpaar d’Ansembourg timmerde na de oorlog en na de gevangenschap van graaf Max (tot 1954) nooit meer aan de weg. De graaf stond in Limburg bekend om zijn pro-Duitse sympathieën en zijn volstrekt antidemocratisch idee over het beginsel van Führerschaft, maar hij had ook als gouverneur geen slechte naam. De douairière genoot als ’zwarte weduwe’ ruim dertig jaar het niet onomstreden pensioen voor het kamerlidmaatschap.

Het heeft er trouwens nog om gehangen: als minderjarige kreeg graaf Max de Pruisische nationaliteit en in 1914 nam hij dienst in het leger van de Duitse keizer. In 1920 wilde hij de Nederlandse nationaliteit terug, anders kon hij geen burgemeester worden, geen lid van de provinciale staten noch van Eerste en Tweede Kamer. Maar de minister van justitie oordeelde dat d’Ansembourg zijn Nederlandse nationaliteit nooit kwijt was geweest.

De graaf sprak tegen dat zijn opvattingen ooit racistisch gekleurd waren: alle Europese rassen, verzekerde hij, arische en niet-arische, kwam je in zijn stamboom tegen en zijn vrouw was zelfs deels van Turks bloed – geen moslim uiteraard, maar van de Syrisch-Maronitische kerk. De zeer roomse familie was niet gediend van de anti-NSB-houding van de rk kerk. De graaf toog naar Rome maar kreeg bij paus Pius XI en diens rechterhand kardinaal Pacelli (de latere Pius XII) geen gehoor. In Nederland schoven de bisschoppen Lemmens (Roermond) en De Jong (Utrecht) de kwestie als een hete aardappel naar elkaar door. In feite bleef het sacramentenverbod voor NSB’ers gehandhaafd.

Deel dit artikel