Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Wie aan iets anders denkt dan aan God, die geef ik een klap'

Home

Koert van der Velde

Egypte is vol van God. Zestig miljoen moslims leven er, net als zes miljoen koptische christenen, in Zijn haast tastbare nabijheid. Twaalf portretten van 'slands religieuze smaakmakers. Vandaag soefi-sjeik El Kossy: ,,De weg gaat op en op, dieper en intenser.''

Van heinde en ver komen de gelovigen om de dertien eeuwen oude heilige vrouw Sayyida Nafissa om hulp te vragen. Deze kleindochter van de profeet Mohammed staat namelijk hoog in de hiërarchie van levenden, doden, heiligen, tot de profeet en God. Ze ligt in een mausoleum op de uitgestrekte zuidelijke begraafplaats van Cairo, een van de grootste en drukste mausolea van de stad.

Speciaal op zondagavond staat het verkeer op de wegen naar de Sayyida Nafissa in lange files. Want dan is sjeik Salah el Kossy er. El Kossy is ashraaf, afstammeling van de profeet en diens kleindochter Nafissa. Soms heeft hij direct contact met hen en beziet hij dood en ziekte vanuit een hoger gezichtspunt dan de andere stervelingen. Daarom drommen tientallen vrouwen en mannen om hem heen om zijn hand te kussen of zijn zegen of wijze raad te vragen.

Contact met Nafissa of zelfs Mohammed is niet het doel, maar slechts een effect in de spirituele ontwikkelingsgang, legt El Kossy uit. Het doel is verbinding met God. Hiertoe bewandelen hij en zijn leerlingen de mystieke weg van het soefi-ritueel, de zikr. In het mausoleum zitten honderd mannen in rijen tegenover elkaar. Ze herhalen luidkeels de zin 'Allah is de grootste', terwijl ze steeds onstuimiger op en neer bewegen. Dan staan ze op. De zin verwordt tot 'Allah' en 'Allah' tot een diepe grom bij zowel de in- als de uitademing.

Sommige mannen lopen rood aan en zijn geëmotioneerd, een enkeling raakt in trance. El Kossy loopt in het midden heen en weer. Hij geeft met handgeklap of gesis tempoveranderingen aan, en houdt zijn mannen in de gaten. ,,Ik houd contact met alle leden van de groep,'' vertelt hij na het ritueel. ,,Er kan dan een collectieve spirituele energie ontstaan, die ons meevoert tot God. Als ik zie dat er een aan iets anders denkt dan aan God, geef ik hem een klap.''

Na de zikr -het is inmiddels ver na twaalf uur 's nachts- zit hij met een groepje van zijn trouwste volgelingen op straat in de dodenstad achter het graf van Nafissa. Sjeik el Kossy wil wel proberen 'de smaak van het soefisme te laten proeven', uit te leggen waar het in de zikr om draait. Hij gebaart om zich heen. ,,We zitten hier op de beenderen van honderdduizenden. Over korte tijd is het ook met ons gebeurd. We zullen alles verliezen. In de zikr proberen wij alvast alles wat materieel is te vergeten, inclusief onze problemen. Zikr is ontsnappen uit de gevangenis door te denken aan God. Alle aandacht alleen voor Hem. Want jij hebt niets, en Hij heeft alles. Zikr is contact maken, een relatie met Hem aangaan.''

,,Woorden schieten te kort,'' aldus El Kossy. ,,Je bereikt een fysiek weten. Tijdens de zikr ligt de naam van God niet meer alleen op de tong, maar vibreert door heel het lijf, verwarmt het hart, verlicht de geest.''

,,We kunnen niet permanent in de toestand blijven die we met de zikr oproepen -we hebben werk en gezin. Maar we kunnen wel dit zaadje, dat we van Allah hebben gekregen, tot wasdom brengen door het in ons hart te cultiveren. Door permanent Zijn naam te herhalen, zonder woorden, in alles wat we doen. En door 's nachts in je eentje nog wat verder te oefenen. En zo te leren beseffen dat God in jou zit -niet letterlijk natuurlijk, want hij huist in organen noch vlees. Hij huist in de ziel, en die is niet te lokaliseren, zoals iedere wetenschapper weet,'' zegt de sjeik, die tot tien jaar geleden tevens ingenieur was en 'in de computers' zat.

,,Direct contact met God is onmogelijk. Hij is en blijft onbekend. Toch proberen we een relatie met deze Onbekende aan te gaan. Het klinkt paradoxaal, geef ik toe. Maar in de sfeer van de metafysica gelden andere regels. Erover pratend vanuit de materiële, rationele kaders klinkt het absurd. Maar alle rationele begrip in de wereld vermag niet om bij God te komen. Op zijn hoogst is het een manier om je te helpen te geloven, maar geloof is nog maar het begin van de Weg naar God.''

,,Die weg gaat op en op, verder en verder, dieper en intenser. De top zullen we nooit bereiken, want het pad tot God is oneindig, gaat ook na de dood oneindig door,'' zegt de sjeik, die dankzij zijn spirituele ontwikkeling het leven na de dood al kent. ,,Ik kan er voor duizend procent zeker over zijn: wie sterft neemt niet alleen zijn geheugen mee, maar ook zijn gevoelens en zijn vermogen tot waarnemen.''

,,Vanuit de sfeer van het metafysische zijn de materiële wetten maar betrekkelijk. Zelfs de wet van de zwaartekracht is beperkt geldig, en kan worden opgeheven. Helderziendheid flitst rond op het moment dat de zikr intens genoeg is. Ziekten kunnen genezen met een simpel gebaar. God verrast. Hij kan alles.''

,,Maar kijk uit! Wonderen zijn bijzaak, leiden af van het doel: God. Wie zich de wonderlijke effecten ten doel stelt, stopt zijn spirituele ontwikkeling, treft boven zich een plafond dat hem afscheidt van Hem.'' Maar helemaal schuwen doet El Kossy het wonder niet. ,,Soms hebben we dromen die God ons geeft. Die dromen onderscheiden zich van gewone, hebben geen biologische of psychologische grond. Zulke dromen stuwen je omhoog.''

Op het spirituele pad staan bovendien talrijke metafysische helpers klaar, vertelt El Kossy. ,,Ik kreeg niet alleen les van mijn vader, de toenmalige sjeik van de orde, maar ook van een onzichtbare soefisjeik. Om werkelijk vooruitgang te boeken moet je met de profeet Mohammed in contact staan. Hij is al veertien eeuwen dood, maar hij leeft. Vanuit de hemel, vlak bij God, is hij onze contactpersoon. Zonder hem is contact met de Hoogste onmogelijk. Onder Mohammed staat zijn nageslacht, en via hen kan de mens een gift doorgespeeld krijgen. Want de keten tussen de Profeet en een nu levende ashraaf, bestaat uit zeer energetische, krachtige zielen,'' aldus de sjeik. Vanzelfsprekend zijn zulke giften alleen bestemd voor goede moslims: ,,Zij die Mohammeds aanwijzingen ter harte nemen en bescheiden zijn in spreken en handelen. De profeet wist wat de hoogste vrijheid is die een mens kan kennen: een goede slaaf te zijn van God. Hij was perfect.''

De sjeik heeft een hekel aan mensen die elkaar met een beroep op de Koran de maat nemen. Hij vindt dat iedereen elkaar vrij moet laten in de manier waarop hij leeft. ,,Leef zoals je wilt, maar schaad niemand. Blijf in contact met de kanalen die contact geven met God. Je hebt van die mensen, wetgeleerden, die als je ze vraagt 'wat is islam', antwoorden: doe dit en laat dat. Dat zijn stommerds. Ze fixeren zich op de buitenkant, terwijl ze de binnenkant vergeten.''

De sjeik kan meer begrip opbrengen voor het naïeve volksgeloof van de gewone man. ,,Als er iemand naar me toe komt en vraagt om een amulet, dan geef ik die natuurlijk. Wat is beter dan aansluiten bij de beleving en wensen van hem die je wilt helpen?'' Ook als er een djinn is die iemand lastig valt, ziet hij er geen bezwaar in die bestraffend toe te spreken: de djinn is weg. ,,Soms is er een overledene wiens ziel nog onder de mensen blijft. Hij zit vast aan de fysieke wereld, en treedt op in de dromen van degenen die hij heeft achtergelaten.'' De sjeik weet ook met zo'n geval wel raad. ,,Dan wijs ik zo'n ziel de weg van de fysiek naar de metafysiek.''

Kan de sjeik in één zin zeggen waar het hele leven om draait? Terwijl El Kossy langs de mausolea tuurt, fluistert hij: ,,Word verliefd op God, en bedank hem daarvoor.''

Deel dit artikel