Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'We kunnen gerust uit de euro stappen'

Home

Esther Bijlo

De eerste eurobiljetten uit een pinautomaat in de handen van toenmalig minister van Financien Gerrit Zalm. ©ANP

Het opbreken van de euro zou Europa in 'de moeder van alle crises' storten, betogen economen. Maar is er werkelijk geen weg terug? 'Er is even grote rotzooi. Maar Europa kan er zelfs voordeel bij hebben.'

Een breuk in de eurozone is door het aanhoudende onvermogen de financiële crisis in Europa effectief te lijf te gaan, niet langer een onzinnige doemfantasie. Het hoofd van de onderzoekspoot van het gezaghebbende blad The Economist schat de kans dat de euro over een paar jaar niet meer bestaat op 40 procent. In Duitsland gaan stemmen op samen met de sterkste landen uit de euro te stappen. Economen durven te hinten naar het uiteenvallen van de Europese muntunie.

Achter de schermen wordt de Griekse deal momenteel koortsachtig in details uitgewerkt voordat het Europese vergadercircus in september weer op gang komt. Dan moet ook duidelijk worden welke stappen de regeringsleiders verder kunnen zetten om de euro te redden. Daar liggen zulke grote hindernissen - het opgeven van soevereiniteit, de wil eigen banken te sparen, wel of geen euro-obligaties - dat de vraag steeds prangender wordt of de Europese politiek wel in staat is de euro voor lange termijn veilig te stellen.

Dramatische voorspellingen
En dus nemen de speculaties over de voorheen ondenkbare oplossing toe: het uiteenvallen van de muntunie. Over die optie doen de meest dramatische voorspellingen de ronde. Het opbreken van de euro zou Europa in 'de moeder van alle crises' storten, zo denkt de Amerikaanse econoom Barry Eichengreen. Een financiële crisis, nog veel erger dan na het omvallen van het Amerikaanse Lehman, zal uitbreken. Een traumatische gebeurtenis, verwacht Eichengreen. Het nationaal inkomen zal met wel 10 procent krimpen, verwachten andere economen. Chaos op de markten, sterk oplopende werkloosheid, armoede: de Europese muntunie is zo'n groot project, is de redenering, dat een weg terug bijna apocalyptische visioenen oproept.

Hoogleraar monetaire economie Casper de Vries haalt zijn schouders op bij al deze dramatiek. "Het zijn angstverhalen. Maar ik snap het wel. Veel mensen hebben hun leven verkocht aan de euro. En opeens gaat het feestje niet door." De Vries, verbonden aan de Erasmus Universiteit en het Tinbergen Instituut, volgt met een groep wetenschappers in de EMU Monitor Group de munt op de voet zolang die bestaat. Als hij het voor het zeggen zou hebben in Europa, geven landen een deel van hun soevereiniteit op, komt er meer Europese integratie en Europees toezicht op de banken. Maar zo makkelijk komen de zestien landen van de muntunie er niet uit, en dus komt het moment dichterbij dat doormodderen meer gaat kosten dan het opbreken van de muntunie.

Aangezien een land niet uit de muntunie gezet kan worden en Griekenland niet vrijwillig de euro zal opgeven, zouden juist de sterke landen kunnen besluiten eruit te stappen. Duitsland en Nederland, bij voorbeeld. Finland, Oostenrijk, Luxemburg en misschien Frankrijk. Die landen kunnen dan een eigen munt beginnen, of hun valuta aan elkaar koppelen zoals Duitsland en Nederland lang deden. Zo'n scenario met vier uitstappers is afgelopen week op de opiniepagina van de Financial Times serieus opgeworpen door een Duitse oud-werkgevers-topman.

Even een grote rotzooi
Over de gevolgen van zo'n drastische stap is de Rotterdamse hoogleraar De Vries tamelijk nuchter. "Er is even grote rotzooi. Maar daarna komt het weer goed en kan Europa er zelfs voordeel bij hebben." Uniek is het opbreken van de muntunie ook niet: "Dit soort situaties heeft zich in de geschiedenis vele malen voorgedaan." De Vries schetst wat er dan in grote lijnen gebeurt.

De export uit de noordelijke landen zal een knauw krijgen omdat die munt sterker zal worden dan de zuidelijke. De banken die veel staatsobligaties van zuidelijke landen hebben, zullen gesteund moeten worden. Centrale banken hebben kapitaalinjecties nodig. Er zal een korte krach zijn. Pensioenfondsen en verzekeraars verliezen geld. De staatsschuld zal eerst weer oplopen. Maar de zuidelijke landen worden juist concurrerender omdat de koers van hun munt relatief zakt. Daardoor kunnen ze makkelijker uit de recessie groeien en de schuldenberg verkleinen. "Als het Zuiden weer groeit, heeft het Noorden daar uiteindelijk ook meer aan", zegt De Vries. "En in de nieuwe munt zal heel snel meer vertrouwen zijn dan in de oude euro."

Dit is een bewerking van het artikel We kunnen gerust uit de euro stappen in Trouw van 5 september.

Deel dit artikel