Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Waarom hebt u mij verlaten?'

Home

WOLTER HUTTINGA

LIJDEN IN SYRIË - Hoe kun je de situatie in Syrië vergelijken met het lijden van Jezus, vraagt het Theologisch Elftal zich af. 'Het kruis van Jezus staat ook in Syrië.'

Christenen naderen de apotheose van de lijdenstijd: Witte Donderdag, Goede Vrijdag, Stille Zaterdag. 'Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?' riep Jezus uit aan het kruis. Een huiveringwekkende zin die voor veel christenen gek genoeg de kern van hun geloof vormt. Hoe resoneren deze woorden met de uitzichtloosheid van de situatie in Syrië in het achterhoofd?


"Op een vreemde manier vormen Jezus' woorden toch een elementair gebed. Het is de ultieme roep om in je eenzame lijden gehoord en gezien te worden", zegt Erik Borgman, hoogleraar publieke theologie aan Tilburg University.


"Het is de diep gelovige klacht dat zelfs bidden niet meer mogelijk is. Een klacht die ook al diep verworteld zit in de Psalmen. Jezus haalt niet voor niets woorden aan uit Psalm 22 (zie tekst in kader). Maar de klacht dat je door iedereen verlaten bent, richt zich nog steeds tot iemand. Het is een geadresseerde klacht.


"Dit laat zien dat geloof zo veel meer is dan bezig zijn met je innerlijke gevoelens. Dat religie iets anders is dan een leuke vrijetijdsbesteding voor mensen die er wat mee hebben. Geloven is je verbinden met een wereld die haar eigen problemen niet opgelost krijgt. Het biedt het inzicht dat verlossing nodig en mogelijk is. Maar dan wel als iets van de andere kant. Dat is wat anders dan: 'Ik heb mijn leven op orde en met een beetje christendom is het helemaal af'. Het bijbelse geloof wijst ons de weg om op onze eigen fundamentele onverlostheid in te gaan en juist op die manier verlossing te vinden. Wat mij betreft is dat de basale paradox van het christelijk geloof: zelfs in de godverlatenheid zijn we niet door God verlaten.


"Verlossing bereik je niet door maar over de uitzichtloosheid heen te springen en een soort houvast te vinden in het geloof dat 'ooit alles beter wordt'. Want al wordt het beter, dan komt het met allerlei mensen nog helemaal niet goed. Die zijn onderweg afgevallen, gestorven, gedood. Maar de uitzichtloosheid wordt door Jezus' woorden op een vreemde manier van binnenuit doorbroken. Het is zowel Gods ultieme identificatie met ons lijden als het ultieme protest ertegen. Zoals de klaagpsalmen zich identificeren met de menselijke uitzichtloosheid en er daardoor tegelijkertijd bovenuit stijgen nog net wat anders oproepen dan alleen die uitzichtloze situatie zelf.


"Het lijden werd ook Jezus als een schrijnend onrecht aangedaan. Maar hij koos ervoor om er niet voor weg te lopen. Dat is het beeld van Gods grenzeloze solidariteit. Geen kwestie van 'even gaan liggen en overmorgen weer opstaan'. Er was echt even helemaal niets meer. Echt dood. Maar de God van het leven heerst zelfs over de dood en wij hoeven dus niet bang te zijn, zelfs niet voor de dood. Dit is wat mij betreft geen abstracte waarheid, maar in onze wereld van oorlog en massamoord de enige geloofwaardige troost."


Bas van der Graaf, protestants predikant te Amsterdam: "Na de gifgasaanval in Syrië raakten me de beelden van getroffen kinderen. Afschuwelijk, en op de één of andere manier toch vooral die kinderen dus. En dan komt ook bij mij direct de vraag op 'Waar is God?'. Kinderleed is toch een soort lakmoesproef voor de geloofwaardigheid van het evangelie. Dat komt heel krachtig naar voren in Dostojevski's 'De gebroeders Karamazov'. De atheïst Ivan vertelt dan enorm schrijnende verhalen over kinderleed. Kinderen die mishandeld worden en zich vergeefs te pletter bidden tot God. Voor Ivan zijn al die christelijke verhalen over een 'hogere harmonie' in het hiernamaals het huidige lijden niet waard. Voor zulke harmonie bedankt hij hartelijk: 'Die is niet één traan waard van ook maar één mishandeld kind'. Dat besef is mij ook altijd bijgebleven. Als je hier geen antwoord op hebt, dan heb je dus eigenlijk... gewoon helemaal geen antwoord.


"In dat licht ben ik erg blij dat die zin van Jezus, dat citaat uit Psalm 22, deel is van het evangelie. Dat zijn godverlatenheid door de Bijbel gezien wordt als dat wat we dan 'heilsweg' noemen. Het is de diepste vorm van goddelijke solidariteit met ons naamloze lijden. Dat kruis van Jezus is wat mij betreft dus ook geplant in Syrië."


"Het kruis zie ik als onderdeel van het goddelijk handelen en dus als uitdrukking van Gods diepste bewogenheid met ons. Een theologie van het kruis geeft een heel andere nadruk dan een almachtige God die keurig de regie heeft. In het klassieke gereformeerde avondmaalsformulier staat de voor mij dierbare zin: aan het kruis werd Jezus door God verlaten 'opdat wij nooit meer door God verlaten zouden worden'. Ja, onze vragen en machteloosheid worden niet opgelost. Maar Jezus is ook solidair met deze lijdende kinderen. Wat dat allemaal precies betekent weet ik ook niet, maar het is een soort oergeloof, het grootste geheim van het christendom. De betekenis van het kruis is wat mij betreft dan ook niet alleen voor de christelijke club, maar iets waarvan de betekenis zich over heel de wereld uitstrekt. Zonder dat ik ook maar iets voor de slachtoffers van bombardementen kan invullen, blijf ik door het kruis op een mysterieuze manier van 'hoop' spreken. En ik hoop en bid dat veel mensen iets van dit geheim zullen ervaren."


Elisa Klapheck


Alain Verheij


Peter Nissen


Matthias Smalbrugge


Bas van der Graaf


Erik Borgman


Wim van Vlastuin


Gerard de Korte


Manuela Kalsky


Alja Tollefsen


Mohamed Ajouaou

Deel dit artikel