Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Vrije Gedachte' blijft kritisch

Home

FRED LAMMERS

'De vrije gedachte', 23.19 uur, Nederland 1.

Uiteindelijk ging het Commissariaat voor de media akkoord met een constructie waarbij de Humanistische Omroep Stichting (Hos) het jaarlijkse uur televisie- en de drie uur radiozendtijd kreeg toebedeeld.

Dit onder beding dat de zendtijd beschikbaar zou blijven voor 'De vrije gedachte'. Per september wordt dat in een officiëler kader gegoten.

Nog niet geregeld is de financiële kant. Op het ogenblik bekostigt de Hos de uitzendingen. Dat kan niet zo doorgaan, concludeert Piet Brinkman, beleidsmedewerker bij de HOS. Het is voor een belangrijk deel aan zijn inzet te danken, dat de huidige overgangsregeling tot stand kwam. Brinkman is door de HOS belast met het realiseren van de uitzendingen van 'De vrije gedachte'.

Dat gebeurt in nauw overleg met de historicus André van Well, bestuurslid van 'De vrije gedachte'. Naast de maandelijkse radiouitzendingen, die tien minuten in beslag nemen, zijn er wekelijks op de late woensdagavond korte televisie-items.

Piet Brinkman: “Die zijn gegoten in de vorm van een soort dagsluiting. Frits Müller maakt elke week een politieke tekening voor ons over een actueel thema. Daar bouwen we een uitzending omheen, die uitmondt in een stelling die we de kijkers voorleggen. Daarop kunnen zij via Internet, de telefoon of schriftelijk reageren.”

Vanavond gaat de uitzending over Ierland. “Daaraan verbinden we de stelling dat religie oorzaak is van veel ellende in de wereld. De respons op de uitzendingen, die gemiddeld 200.000 kijkers trekken, beweegt zich in stijgende lijn.”

'De vrije gedachte' begon al in 1926 met radio-uitzendingen. Ze kwamen voort uit de vereniging 'De Dageraad', die in 1856 werd opgericht door een groepje vooraanstaande atheïstische vrijmetselaars. De werkers van het eerste uur, Charles d'Ablaing van Giessenburg en Franz Junghungh, droegen hun gedachten uit in het gelijknamige tijdschrift, dat met name Multatuli tot de medewerkers mocht rekenen.

Het was een doorlopend gevecht met de gevestigde orde. 'De Dageraad' werd in het christelijk Nederland gezien als een synoniem van alles wat slecht was. Dat de vereniging in Amsterdam actief was met woningbouw, en op vele plaatsen in Nederland moderne opvattingen in praktijk bracht op het gebied van bejaardenhuisvesting, werd ook kritisch gevolgd. Het al in 1926 verlenen van radiozendtijd ziet André van Well als een zoethoudertje voor de tegen religie gekante bevolkingsgroep. “Dan konden we niet langer afgeven op de radiokerkdiensten.”

In 1937 werd de zendvergunning van de Vrije Radio Omroep (VRO) ingetrokken, omdat zij openlijk kritiek leverde op nazi-Duitsland, toen nog een bevriende mogendheid. Eerder was er al strenge censuur uitgeoefend op de radiolezingen die Leo Polak voor de VRO hield.

Pas in 1962 kwamen de vrijdenkers terug op radio en televisie. André van Well constateert dat de argwaan tegen zijn club nog lang bleef bestaan, ondanks het feit dat bekende landgenoten als Sem Presser en Jan en Annie Romein er deel van uit maakten. “Wij werden gezien als de vijfde colonne van Moskou, een communistische mantelorganisatie. De titel van een tegen ons gerichte brochure als 'Een wolf in rode schaapskleren' sprak in dat opzicht boekdelen.”

Deel dit artikel