Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

'Vrede Nu' zoekt naar haar stem

home

INEZ POLAK

TEL AVIV - Het lijkt bijna een reünie. De gezichten zijn bekend - alleen tien, vijftien jaar ouder. Twintig jaar geleden dachten ze hun wereld te kunnen veranderen. Een groepje reservisten, allen officieren, schreef een brief aan de regering. Ze wilden niet langer als bezettingsleger opereren. De brief leidde tot een massa-beweging van jongeren - meest uit de gegoede klasse. Ze waren opgegroeid in een Israël dat slechts oorlog kende, en ze wilden vrede,'nu'.

Op hoogtijdagen wist de Vrede Nu-beweging honderdduizenden de straat op te krijgen. Toen de Israëlische premier Menachem Begin in 1978 in Camp David met de Egyptische president onderhandelde, stonden zij op het grote plein in Tel Aviv met hun boodschap: 'Make peace, No war'.

Toen vier jaar later in Beiroet in de Palestijnse kampen Sabra en Sjatilla het bloedbad plaatsvond, stonden ze er weer, eisten ze het aftreden van de verantwoordelijken, veroordeelden ze de overbodige oorlog. Met zijn driehonderdduizend waren ze daar op het grote plein, althans dat was het flink geflatteerde cijfer dat in de media over de gehele wereld verscheen.

Maandagavond kwamen ze opnieuw bijeen, driehonderd man in een zaaltje in Tel Aviv, een beetje terugverlangend naar het verleden, worstelend met het heden. Want ogenschijnlijk heeft de geschiedenis èn Rabin ze gelijk gegeven en is Israël in Oslo de historische verzoening met de Palestijnen begonnen. Toch klonk maandagavond opnieuw de oproep tot actie, want het dreigt mis te gaan met de vrede, 'hun vrede'.

Op het podium zitten tegen de achtergrond van een groot spandoek ('Scheiden in twee staten') de sprekers, enkele voormannen van Vrede Nu en twee prominente schrijvers, David Grossman en A. B. Jehoshua. Grossman begint, gekweld. Hij wil zijn dilemma met de zaal delen, vertelt hoe hij met politici, met de onderhandelaars zelf, en met Palestijnse collega's heeft gepraat.

Conclusie

Grossman vertelt hoe hij de kaarten en plannen heeft gezien en tot een pijnlijke conclusie is gekomen: Israël is volgens het interim-akkoord niet van plan de nederzettingen te ontruimen, Israël wil in de uiteindelijke regeling de meeste kolonisten laten zitten waar ze zitten. Met als gevolg dat Israël daar zal blijven heersen, ook over 250 000 Palestijnen. “Was dat onze droom?”

Grossman vervolgt zijn nachtmerrie. “Over anderhalf jaar zijn er verkiezingen en bestaat de kans dat de Likoed aan de macht zal komen. Zij zullen dan een infrastructuur aantreffen, waarvan ze niet hadden kunnen dromen: versterkte nederzettingen verbonden door een geheel nieuw wegenstelsel. Ik wil dolgraag het interim-akkoord steunen”, zegt Grossman, “maar daarmee help ik een situatie creëren die de uiteindelijke oplossing torpedeert. Wij zeiden altijd dat we afscheid wilden nemen van de Palestijnen, dat we een normale buurschap wilden.

“Jarenlang heeft links in Israël zich ingespannen voor de vrede en geholpen die naderbij te brengen. En zie nu, na Oslo is links totaal verlamd. Haar excuus luidt dat er nu een regering is die precies doet waar links al die jaren voor heeft gestreden. Maar streeft die regering wel naar normaal buurschap, of is dit nog een fase in de vernedering van de Palestijnen, in het afdwingen van een capitulatie, die eigenlijk een voortzetten van de oorlog in zich bergt?”

Grossman roept een instemmend knikkende zaal tot actie op: “We moeten weer praten over het einddoel. Zeg dat we een ontruiming van alle nederzettingen willen, zeg dat we een volledige scheiding met de Palestijnen willen, zeg dat we een compromis over Jeruzalem nastreven. Zeg jullie droom en jullie zullen verbaasd zijn hoeveel mensen zullen volgen!”

Verlamming

Het woord is nu aan A. B. Jehoshua. Ook hij verzucht dat hij na Oslo niet had gedacht te kunnen uitrusten. Vervolgens trekt hij fel van leer tegen de regering, tegen die ministers die Vrede Nu als haar vertegenwoordigers ziet. Zij zijn verlamd en steunen een beleid van verlamming. Jehoshua vergelijkt ze met Robert McNamara, de Amerikaanse oud-minister die onlangs onthulde dat hij niet in zijn eigen Vietnam-beleid had geloofd.

De auteur predikt de absolute scheiding tussen Israël en de Palestijnen. Dat is tevens de enige manier om Israël tegen de terreur-aanslagen te beschermen, want niet alleen Israël treft blaam, ook de Palestijnse terreur is de doodsklap voor het vredesproces.

“Ik ben voor een enorm hekwerk. De generaals kunnen daarover discussiëren wat ze willen, ik, korporaal Jehoshua zeg jullie dat scheiding de enige oplossing is. Het is typsch joods dat we nooit een grens hebben willen bepalen. In de diaspora leefden de joden zo, statenloos, grenzeloos. Maar alleen een grens is de basis voor de twee staten die we willen, een Joodse en een Palestijnse.”

De avond krijgt een onverwachte wending als in de zaal Ja'el Dajan opstaat. De rebelse generaalsdochter en parlemenstlid voor de Arbeiderspartij opent de aanval. Ze vraagt zich af waar Vrede Nu al die tijd was. “Jullie geven persconferenties in plaats van op straat te betogen. Jullie fluisteren en jullie halfbakken kritiek is te weinig en komt te laat. Zeventig procent van de bevolking is voor twee staten. Dat is meer dan in deze zaal zit. Maar op straat zijn jullie niet te vinden. Wachten we soms opnieuw op een Sabra en Sjatilla?”

De zaal roert zich, hier en daar klinken kreten van instemming. Sally Resjef antwoordt. Hij is een van de oprichters van Vrede Nu, een niet-ideologische ideoloog, een authentieke vertegenwoordiger van de beweging. Want de kracht van Vrede Nu lag altijd in het zoeken naar de grootste gemene deler, het zo min mogelijk afstoten van mensen.

Zo sprak Vrede Nu in het verleden over een oplossing voor de Palestijnen, maar niet over een Palestijnse staat. Ze sprak over terugtrekking uit de bezette gebieden, maar bepaalde geen grenzen. Jeruzalem werd als onderwerp altijd gemeden, was te gevoelig. Nu dat alles bespreekbaar is, heeft ook Vrede Nu duidelijker standpunten. Maar de praktische houding is ongewijzigd.

Resjef waarschuwt: “We moeten niet in de val lopen dat wij de goeden zijn en zij in de regering de slechten. We moeten druk uitoefenen, maar het lijkt me fout om als oppositie tegen de regering ten strijde te trekken.”

Even pakt hij Dajan persoonlijk aan: “Waar ben jij? Ik heb niet gelezen dat jij dreigt tegen de regering te stemmen.” Dan keert hij terug naar de consensus. “Ons beleid is altijd geweest nauwkeurig te overwegen: trekt dit mensen of niet? Er zijn situaties die zich lenen voor persconferenties. Tenslotte hebben wij onlangs met een persconferentie de onteigeningsplannen voor Jeruzalem wereldkundig gemaakt. Wij hebben niet stil gezeten, en wij hebben ook geen honderdduizend mensen op de been gebracht, want er waren geen honderdduizend.”

Inventaris

Resjef keert zich tot Grossman. “David, ik begrijp je niet. Moet het alles of niets zijn? Moeten we dan 'nee' zeggen als Israël steden op de westelijke Jordaanoever ontruimt en aan de Palestijnen overdraagt? Mijn voorstel is de regering te pushen, zoveel mogelijk. We moeten onze stem laten horen en tegelijk het akkoord steunen.”

Sally Resjef belooft actie. De komende weken zal Vrede Nu inventaris houden, een campagne beramen als antwoord op de noodkreet van Grossman “dat misschien juist de regering die heldere stem nodig heeft, die vergeten stem uit de beginperiode. De stem die niet bereid is met het koor te zingen en vooral niet met het koor wil zwijgen”.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.