Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Vive la vie, laten we genieten van elkaar'

Home

WILMA KIESKAMP

“Je ging naar de Taboe om Tine te zien. Je moest aanbellen. Een dichte deur, ramen met gesloten gordijnen. De deur ging pas open nadat Janny, de portier, door het kijkgaatje had gecontroleerd wie er buiten stond. Binnen stond Tine, een heel mooie vrouw. Begin jaren zeventig. Ik was vijfentwintig.”

Vrouwen die in het uitgaanscircuit andere vrouwen wilden ontmoeten, hadden toen nog gefluisterde adressen nodig. 'Daar moet je heen'. 'Echt, alleen maar vrouwen'. De voordeur hield de praatjes buiten, en de schande binnen. Mieke Martelhoff, nu 51, was toen al verbaasd. Ze bleef het, en werd uiteindelijk degene die met een ferm gebaar de gordijnen opentrok. Een nieuwe Tine. Nu komen de vrouwen op háár af.

'Vievelavie', het café van Martelhoff in de Amstelstraat in Amsterdam, is in de hoofdstad het enige 'gewone' café voor (lesbische) vrouwen. Martelhoff pretendeert niet meer dan haar gasten gezelligheid te bieden. Aan politiek doet ze niet. Ze houdt van stijl en van directheid: “Toen ik verhuisde naar een pand met alléén maar glas, vroegen sommige vrouwen of dat nu echt moest. 'Mieke, al die ramen!' Dat was in 1985. Nu hoor je er niemand meer over. En zo moet het. Er is gelukkig veel veranderd sinds ik zelf stond aan te bellen bij de Taboe.” Mannen hebben bij Mieke Martelhoff ook altijd al naar binnen gemogen, zolang ze maar niet komen 'pottenkijken'.

Martelhoff is de initiator van de vrouwenfeesten tijdens de Gay Games. Van alle bezoekers en deelnemers aan de Gay Games zal bijna de helft uit vrouwen bestaan, velen uit het buitenland. Gefeest moet er ook worden. Waar de homo's maar te kiezen hebben uit lange lijsten party's, is de keus voor de vrouwen beperkter. Die komen al snel bij Mieke Martelhoff terecht.

Het is niet van dat benauwde: discotheek Marcanti Plaza, met een capaciteit van 2 000 vrouwen, wordt vier avonden lang omgebouwd met steeds nieuwe thema-decors, artiesten, acts. Er is een Snow-night, op 2 augustus, met een snowpool vol kunstsneeuw “om in te stoeien”. Een Apocalypse Party, een Western party (“dan vliegt de popcorn je letterlijk om de oren”) en op 7 augustus een Love Party, waarop een Amsterdamse wethouder klaar zal zitten om trouwende bruidsparen toe te spreken. “Bijna echt”, vertelt Martelhoff. De feesten zijn alleen toegankelijk voor vrouwen.

Naast de party's organiseert ze nog een straatfeest en financiert ze een boot in de grachtenparade. Vorig jaar trokken Mieke Martelhoff en haar vriendin Rosemarie Peper de aandacht met hun roze tule omhangen 'bruidenboot', tijdens de Gay Pride. Een boot vol bruidsparen, met twee vrouwen in sluier op de plecht. “We haalden alle kranten en wonnen de eerste prijs. Honderd mannen en hun boten konden niet tegen ons op. Dit jaar hebben we opnieuw iets heel romantisch en stijlvols bedacht. We willen opnieuw winnen.”

Maar: wíllen vrouwen wel feesten? De kaartverkoop voor de vrouwenfeesten van volgende week loopt 'aardig', maar uit de kosten is ze nog niet. De belofte van de Gay Games-organisatie dat alleen al het Games- vignet voor uitverkochte zalen zou zorgen, lijkt wat voorbarig. “Maar ik hoor van alle organisatoren dat het wat tegenvalt, ook bij de feesten voor mannen. Er wordt al geklaagd dat het de Pay Games zijn. En dan zijn onze feesten nog het goedkoopst.” Een kaartje kost 40 gulden, tientjes minder dan de meeste party's. Ze verwacht dat de zaal wel volkomt.

In elk geval kan het niet meer zo erg worden als bij de Europride, vier jaar geleden. Mieke Martelhoff bleef 30 000 gulden armer achter na het feest dat ze had georganiseerd in discotheek Escape. Ze kan er achteraf wel om lachen: “Ik had The Three Degrees nog uit Amerika laten overkomen. Mijn vriendin stond te huilen van ellende in de zaal. Maar dat geld, vond ik, daar kwamen we wel overheen. We hadden elkaar. Ik ben ondernemer, ik kan heel goed tegen mijn verlies. Al heb ik wel eens verzucht dat ik maar beter Portugees aardewerk kan gaan importeren.”

Ook de andere vrouwenfeesten die ze de afgelopen jaren organiseerden, kregen te maken met tegenslag. Of de regen viel met bakken uit de hemel, óf het boekingsbureau had de artiest niet geboekt, óf de zangeres kreeg vlak van tevoren keelpijn. “Gelukkig zit het café altijd vol. Ik blijf geloven dat er wel belangstelling is voor vrouwenparty's. Een feest met zangeres Ruth Jacott liep wél goed. Voor lesbische vrouwen zijn er weinig uitgaansmogelijkheden, zeker als je het vergelijkt met het aanbod voor mannen. Wij geven het nog steeds liever uit aan een leuk bankstel.” En ze knikt naar haar eigen zithoek, waar zes katten kalmpjes liggen te spinnen.

Haar eerste café opende ze in 1980, een klein barretje in een kelder aan de Nieuwezijds. Tien vaste klanten, die binnen twee weken gezelschap hadden van een schare vrouwen. Mieke Martelhoff had eenvoudigweg haar vriendinnen en familie meegenomen van haar huiskamer, die altijd al te vol was, naar haar eigen café. In de jaren ervoor had ze carrière gemaakt bij een aantal luchtvaartmaatschappijen, waar ze was opgeklommen tot salesmanager. Wie charters kan verkopen kan ook consumpties verkopen, leek het haar. Niet gek voor een ex-stenotypiste met alleen mulo. Vijf jaar later was het café al zo'n succes dat ze kon verhuizen naar het uitgaanscentrum. Dat was toen de gordijnen ook verdwenen, het werd er tijd voor. Zelfs Taboe (later Sapho) heeft ze niet meer.

De naam van het café is tevens haar levensmotto. “Vive la vie, geniet van het leven en van de liefde.” Een 'vrouwencafé' mocht het per se niet heten, “want dat klinkt zo eng feministisch.” Met een spandoek is ze nooit gesignaleerd. Serieus: “Maar als andere vrouwen niet zo strijdbaar waren geweest, was het mij ook niet zo gegaan. De jongere generatie heeft geen idee wat wij eigenlijk hebben meegemaakt, nog maar kort geleden.”

Het meer strijdbare deel van de lesbische natie heeft zich bij Martelhoff weinig laten zien. Te commercieel, vindt men. Anderen beschouwen haar wel degelijk als een boegbeeld, iemand die veel betekend heeft voor vrouwen die in Vivelavie hun coming out beleefden of hun partner vonden. Tegenwoordig staat ze niet altijd zelf meer achter de bar, want haar gezondheid staat dat niet meer toe. Maar het personeel heeft instructies. Die luiden: 'Wij zijn een sociaal café, luisteren hoort er ook bij'. Als Mieke bij RTL 4 op tv verschijnt, is dat te merken aan de bezoeksters, uit het hele land. Er zijn vrouwen die het barpersoneel dan toefluisteren dat Mieke's tv-optreden hen over de drempel hielp.

De feesten rond de Gay Games zijn voorlopig de laatste die Martelhoff geeft. Ze moet het nog rustiger aan gaan doen. Vorig jaar voelde ze 'mieren' in haar borst lopen. Een mammografie en een echoscopie leken schoon. Ze hield vol: ik héb iets. Het bleek een kwaadaardig gezwel te zijn, van een type dat bijna onzichtbaar is voor de huidige technieken. Een operatie en chemotherapie volgden. De ochtend voor het interview is ze net naar de plastisch chirurg geweest. “Ik leef met zo'n enorme angst dat het terugkomt. Er is besloten om preventief beide borsten te amputeren. Ik neem liever het zekere voor het onzekere. Het was een afschuwelijke beslissing.”

In die tijd van ziekte probeerde ze vrede te stichten met de buurvrouw in het portiek, die haar lesbische bovenburen al jaren weigert te groeten. De verzoeningspoging mislukte jammerlijk. 'Vuile potten, smerige wijven' tierde en schopte de vrouw naar Mieke en Rosemarie, die al dertien jaar samenwonen. Mieke Martelhoff belde zelf de politie. Nog steeds is het trappenhuis in staat van oorlog. “Iedereen die homoseksueel is kent de ervaringen. Vergeleken met vrouwen in het buitenland hebben wij het nóg goed. Dus laten we vieren, genieten van elkaar.”

Ze geeft zichzelf één, misschien twee sabbatical years, om na de borstoperatie zichzelf te hervinden. Maar dan komt Mieke Martelhoff terug. “Kom, een leuk feestje, ik hoor het mezelf nu al zeggen.”

Deel dit artikel