Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Slavenwet’ maakt onbetaald overwerken mogelijk in Hongarije

Home

Runa Hellinga

Mercedesfabriek in Kecskemet, ongeveer 90 kilometer van Budapest, Hongarije. © AFP, Atilla Kisbenedek

Vierhonderd uur per jaar moeten overwerken en geen cent extra betaald krijgen: dat risico lopen Hongaarse werknemers als de nieuwe arbeidstijdenwet wordt aangenomen die deze week is ingediend. 

Een slavenwet noemen de vakbonden het. Morgen demonstreren zij tegen de voorgestelde vierhonderd uur overwerk per jaar. Per week is dat gemiddeld acht uur, dus feitelijk is het de herinvoering van een 48-urige werkweek. De extra uren en de bijbehorende overwerkvergoeding, worden wel uitbetaald, maar pas na drie jaar. En alleen onder bepaalde voorwaarden. 

Lees verder na de advertentie

Eerst wordt namelijk opgeteld hoeveel uur iemand in die drie jaar in het totaal heeft gewerkt. Daar wordt het aantal normale werkuren op basis van een veertigurige werkweek van afgetrokken. Alleen de uren die dan overblijven, tellen als overwerk en worden extra betaald. 

De wet is een initiatief van twee parlementariërs van re­ge­rings­par­tij Fidesz

Wie anderhalf jaar veel extra uren maakte, maar in de anderhalf jaar daarna om wat voor reden dan ook wekenlang thuis zat – al dan niet omdat er geen werk was – of te maken had met ­arbeidstijdverkorting, krijgt mogelijk geen cent extra voor het overwerk in de periode waarin het wel druk was. 

Autofabrieken

De wet is een initiatief van twee parlementariërs van regeringspartij Fidesz. Een van hen is de voormalige burgemeester van de Oost-Hongaarse stad Debrecen, waar BMW een ­fabriek bouwt. Volgens vakbonds­leider Imre Komjáthi is de wet dan ook geschreven voor BMW en andere Duitse autofabrikanten in Hon­garije.

Audi en Mercedes klagen al jaren over het chronische tekort aan arbeidskrachten. Komjáthi: “Als autofabrikanten een nieuw model introduceren, betekent dat anderhalf jaar enorm veel werk. Daarna is het zoveel rustiger dat de arbeidstijd juist verkort moet worden, of er moeten zelfs mensen worden ontslaan.” Met de huidige arbeidstekorten zetten ondernemingen liever geen mensen op straat, want het risico te groot dat ze niet terugkomen.

De verrekeningsregeling is niet helemaal nieuw, maar wel veel drastischer dan de huidige arbeidstijdenwet. Die begrenst overwerk tot maximaal 300 uur per jaar en bovendien wordt aan het einde van elk jaar de rekening opgemaakt. Ooit gingen de vakbonden daarmee akkoord om tijdelijke ontslagen te voorkomen. 

Komjáthi: “Er was bijvoorbeeld een mobiele telefoonfabrikant die in de slappe periode na de Kerst altijd zijn arbeiders op straat zette en wekenlang dichtging. In het drukke ­seizoen konden ze dan weer aan de slag en maakten ze lange overuren. Dankzij de overwerkverrekening bleven ze in dienst en hadden ze in ieder geval het hele jaar een stabiel inkomen.”

Ik zie niet hoe Orbán zijn ­nadruk op het belang van gezins­leven en meer kinderen kan rijmen met zo’n ar­beids­tijd­ver­len­ging

Vakbonds­leider Imre Komjáthi

Knieval voor grootkapitaal

Aanvankelijk zou de nieuwe de 400-uursregeling voor iedereen gaan gelden, zonder optie om er nee tegen te zeggen. Het huidige wetsontwerp gaat minder ver en geldt ­alleen voor bedrijven die er in hun cao met de vakbonden afspraken over maken. Dat betreft vooral grotere werkgevers en de overheid.

Komjáthi noemt de wet dan ook een knieval van premier Orbán voor het grootkapitaal, met enorme sociale consequenties voor de werknemers: “Ik zie niet hoe Orbán zijn ­nadruk op het belang van gezins­leven en meer kinderen kan rijmen met zo’n arbeidstijdverlenging.”

De nieuwe wet illustreert ook hoe zwak de Hongaarse vakbonden zijn. Ze zijn vooraf niet geraadpleegd over het wetsontwerp en pogingen van de oppositie om hen in het parlement te horen zijn door de Fidesz-fractie geboycot. Hongarije had ooit een sociaal-economische raad, maar die heeft Orbán al jaren geleden ­afgeschaft. Ook het stakingsrecht, met name bij de overheid, is zwaar ingeperkt. 

Dat leidde allemaal nauwelijks tot verzet. Komjáthi hoopt dat de maatschappelijke onrust over de nieuwe wet de arbeidersbeweging nieuw elan kan geven. De vakbonden willen uit het hele land demonstranten per bus naar Boedapest brengen. In hoeverre dat lukt, is de vraag: veel busverhuurders zouden van lokale Fidesz-bestuurders te verstaan hebben gekregen dat ze overheidsopdrachten verder kunnen vergeten als ze morgen vakbondsleden vervoeren.

Lees ook: 

Door een nieuwe wet wordt protesteren lastig in Hongarije 

Hongaarse demonstranten moeten op hun tellen passen. Dankzij een nieuwe wet kan de politie al snel ingrijpen.

Deel dit artikel

De wet is een initiatief van twee parlementariërs van re­ge­rings­par­tij Fidesz

Ik zie niet hoe Orbán zijn ­nadruk op het belang van gezins­leven en meer kinderen kan rijmen met zo’n ar­beids­tijd­ver­len­ging

Vakbonds­leider Imre Komjáthi