Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Schrijven helpt je formuleren wat net buiten je gedachten ligt'

Home

MIEK SMILDE

Het begon met een griep die niet meer overging en het eindigde met zijn eerste thriller. Charles den Tex ruilde met succes het beroep van adviseur in voor dat van schrijver.

Les 1

Geniet van de vrijheid

"Mijn vader was geoloog in Australië, maar na de oorlog was er voor wetenschappers nauwelijks werk daar, behalve in de olie-industrie. Dat ambieerde hij niet. Van Australië herinner ik mij weinig. We woonden in Boxhill, een buitenwijk van Melbourne. Maar de onderwijzeres van de eerste klas kan ik me niet voor de geest halen.

Uiteindelijk is mijn vader hoogleraar geworden in Leiden waar ik verder ben opgegroeid. Ik zat aanvankelijk op het Stedelijk Gymnasium, maar Grieks bleek een struikelblok. Op het Rijnlands Lyceum aardde ik beter. Daar heb ik vriendschappen voor het leven gesloten. In 1970 gingen we allemaal naar het legendarische popconcert in Kralingen. Verder waren we heel verschillend. Er zaten communisten tussen - die had je toen nog - en hippies, maar ook mensen zoals ik. Ik was een beetje een politiek onbenul. Eigenlijk draaide het om de meisjes op wie we allemaal verliefd waren; zij waren de spil.

Iedereen wilde lang haar in die tijd en ik mocht dat van mijn ouders. Degenen die het niet mochten, geloofden er het sterkst in. Dat is vaak zo, een verbod lonkt. Ik hoefde nergens voor te vechten. Het grootste gevecht was dat ik niet op hockey wilde. Ik heb een onbekommerde jeugd gekend met een grote mate van vrijheid. Daar heb ik van genoten."

Les 2

Stel je niet aan

"Mijn jongste broer is geestelijk gehandicapt. Ik was dertien toen hij werd geboren en na een paar jaar was duidelijk dat hij een ander kind was. Zelf was ik toen het huis al uit, maar voor mijn jongste zusje is het best zwaar geweest. Ik heb geen idee of mijn ouders er onder leden. Ze waren bezorgd, dat wel, ze vroegen zich natuurlijk af hoe het met hem verder moest als zij ouder werden. Maar met zorgen of verdriet liep je destijds niet te koop en mijn vader zeker niet. Niet aanstellen, dat hoorde erg bij mijn ouders.

Inmiddels leven we in een maatschappij van aanstellers, en dat wordt steeds erger. Ik betrap me daar zelf ook op. Ik kan snel boos worden en reageer soms te snel. Aanstellerij is besmettelijk. Waar de hysterie vandaan komt, weet ik niet zeker, maar Twitter en Facebook maken het er in elk geval niet beter op. Internet draagt bij aan de gevoelens van onvrede die overal de kop opsteken. We zouden ons minder moeten aanstellen."

Les 3

Wissel van perspectief

"Mijn ouders hoopten dat ik ging studeren, maar ik wilde liever fotograaf worden. Na de fotovakschool in Den Haag vertrok ik in 1973 naar Londen, maar de opleiding daar heb ik niet afgemaakt. Het drong tot me door dat ik het vak wel leuk vond, maar ook niet meer dan dat. Mode interesseerde me geen barst en de natuurfotografie bood te weinig uitdaging. Toen voelde ik me wel enigszins verloren.

Via vrienden kwam ik in Parijs terecht waar ik Engelse les gaf. Het was een geweldige tijd, maar ik zag mij niet tot mijn zestigste dezelfde lesjes afdraaien. Dus ging ik in 1978 terug naar Leiden en rolde de reclame in. Na vijf jaar in het buitenland te hebben gewoond, vond ik Nederland heel erg dorps. Amsterdam was een beduidend kleinere vlek op de wereldkaart geworden en afstand kreeg een andere betekenis.

Voor mij was het geen enkel bezwaar om in het weekend 500 kilometer heen en weer te reizen. Door mijn buitenlandse ervaring heb ik een zekere afstandelijkheid gekregen. Ik ben een buitenstaander gebleven en heb geleerd de dingen vanuit een ander perspectief te zien. Dan blijken de verschillen tussen mensen met een andere culturele achtergrond opeens veel kleiner te zijn dan de meeste mensen denken."

Les 4

Respecteer je eigen grens

"Ik was succesvol in de reclame en gaf steeds meer communicatieadvies. Daarna begon ik me met organisaties te bemoeien en zo kwam ik als adviseur terecht in de wereld van fusie- en overnames. Ik heb bijvoorbeeld energiebedrijf Eneco helpen optuigen. Als iets je goed afgaat, wil je die kick steeds weer. Het bewijs van macht is immers de uitoefening ervan. Ik was de hele dag aan het jagen, moest deadlines halen, het werk prikkelde al mijn zintuigen. Dat was heel bevredigend, ook intellectueel.

Totdat ik instortte. Het begon met een griep die niet meer overging en het eindigde met mijn eerste thriller. Aanvankelijk krabbelde ik nog op en begon ik weer met werken, maar uiteindelijk maakte ik fouten. Ik had mijn kop er niet meer bij. In de wereld van fusies en overnames heeft één fout meteen consequenties. Dus het was over en uit. Sindsdien heb ik nooit meer zo hard gewerkt. Niet omdat ik het niet meer wil, ook niet omdat ik wijzer ben geworden, maar gewoon omdat ik het niet meer kan. Ik respecteer mijn eigen grenzen meer, omdat ik fysiek wel moet. Sommige mensen voelen zich onsterfelijk en gedragen zich evenredig, maar hoe ouder je wordt, hoe selecter het gezelschap."

Les 5

Blijf pragmatisch

"Ik liep al een tijdje rond met het idee voor een verhaal toen ik instortte. Dat ik doorwerkte tot ik er bijna bij neerviel, kwam gewoon doordat ik niet nadacht. Ik nam een half jaar vrij en boekte een reis naar Kenia om mijzelf te dwingen iets anders te doen. Anders was ik nooit gestopt met werken. Na drie maanden begon ik me dood te vervelen en dacht ik: Het is nu tijd voor dat boek. Ik heb die eerste thriller wel acht keer herschreven, geloof ik, totdat ik eindelijk een uitgever vond. Ik ben pragmatisch in de manier waarop ik leef. Als iets niet kan, houd ik er op den duur mee op. Mijn vrouw en ik hebben geen kinderen en daarom kon ik uiteindelijk mijn baan als adviseur afbouwen en fulltime schrijven. Als we wel kinderen hadden gehad, was mijn leven anders gelopen. Dan was ik waarschijnlijk in de advieswereld gebleven en had ik nooit een boek geschreven. Het is zoals het is. Ik maak gebruik van de mogelijkheden die op mijn pad komen en daarna zie ik wel weer wat er gebeurt."

Les 6

Succes dwing je niet af

"Misdaadliteratuur van eigen bodem is relatief jong. Dankzij de instelling van de Gouden Strop (de prijs voor het beste spannende boek) en de oprichting van het Genootschap voor Thriller-auteurs zijn we de achterstand langzaam aan het inhalen.

Toen ik begon, waren er misschien veertig auteurs, nu zitten we boven de honderd. Thrillers hebben een aanzuigende werking op mensen die willen schrijven, ook omdat ze denken er wat aan te kunnen verdienen. Die omzetprikkel speelt zeker een rol, maar ook in de wereld van de misdaadromans zijn er slechts weinig auteurs die van hun werk kunnen leven. Ik heb lang weinig verdiend, 'De macht van meneer Miller' werd nauwelijks verkocht. Totdat het boek de Gouden Strop won. Als dat niet was gebeurd, was het schrijven misschien een te dure hobby geworden.

Ik weet niet wat ik dan zou hebben gedaan. Daar denk ik nu niet meer over na, want het ís niet gebeurd. Edmund Hillary is de eerste die de Mount Everest heeft beklommen. Toen iemand hem vroeg waarom hij dat had gedaan, antwoordde hij: because it's there - hij is er. Als je het ziet, ga je het doen. Ik geloof niet dat je alles in de hand hebt en succes kunt afdwingen. Je moet het zien, je moet de ruimte nemen om het te zien en de ruimte om er in mee te gaan, maar het moet ook gebeuren."

Les 7

Wees niet afgunstig

"Ik wil dat mijn werk zichzelf kan bedruipen en dat is in deze markt niet makkelijk. Maar ik ben niet bang of afgunstig. Ik vraag me niet af waarom Saskia Noort zo'n succes heeft; dat helpt mij niet verder met het schrijven van de dingen die ik wil schrijven. Sommige collega's, zoals Loes den Hollander of Thomas Ross, zijn enorm productief. Met hen vergeleken voel ik me nogal lui. Natuurlijk vraag ik me wel eens af hoe ze dat doen. Maar ook daar schiet je niets mee op. Je moet naar je eigen kracht kijken, niet naar die van een ander. Ik heb prijzen gewonnen, maar daar schrijf ik niet voor. Ik schrijf omdat er ideeën in mijn hoofd zitten. Als ik niet schrijf, blijven die hangen. Dat is de echte reden waarom ik schrijf. Om ruimte te maken in mijn hoofd."

Les 8

Behoud de verbeelding

"Veel romans gaan over dingen die mij weinig zeggen en ook niet interesseren. Ik houd van een verhaal en een plot. Daarom houd ik zo van dit genre. Misdaad gebeurt elke dag. Zonder misdaad bestaat onze samenleving niet. Probeer je maar eens een wereld zonder misdaad voor te stellen. Dat zou alles in een ander daglicht stellen. Dan zijn niet alleen wetten nutteloos, dan is alles nutteloos. We hechten nu eenmaal aan afspraken over wat wel en wat niet mag, dat is de fascinatie. Misdaad is de beste manier om een streep te trekken door het leven en dat is wat een schrijver doet. Ik kies een punt en daar omheen definieer ik de wereld. En de wereld definieert zich nou eenmaal niet rond heilige boontjes.

Ik schrijf vanuit mijn verbeelding. Ik heb nooit iets met criminaliteit te maken gehad, maar ik kan het me wel voorstellen. Daar gaat het om, dat je je het kunt voorstellen. Schrijven is een manier van rekken om je wereld groter te maken. Om die dingen te formuleren die net buiten je gedachten liggen. En dat is ook de magie van lezen. Natuurlijk zie ik veranderingen. Zoals de videoclip onze kijk op films heeft veranderd, zal Twitter ons idee van het geschreven woord zal veranderen. De toekomst van het gedrukte boek is ongewis. Maar mensen zullen niet ophouden met lezen. Daarvoor is onze behoefte aan verbeelding te groot."

Charles den Tex
Charles den Tex (Australië, 1952) studeerde fotografie en film in Londen, doceerde Engels in Parijs, en keerde in 1980 terug naar Nederland, waar hij zich vestigde als reclametekstschrijver en later als communicatie- en managementadviseur. Hij debuteerde in 1992 met de literaire thriller 'Dump' die meteen werd genomineerd voor de Gouden Strop, de prijs voor het beste spannende boek. Den Tex publiceerde in totaal dertien thrillers, waarvan er acht genomineerd werden voor de Gouden Strop. Hij won de prijs drie keer, voor 'Schijn van kans' (2002), 'De macht van meneer Miller' (2006) en 'CEL' (2008). Dat laatste boek stond ook op de longlist voor de Libris Literatuur Prijs en werd in 2012 verfilmd. Den Tex is getrouwd met schrijfster Anneloes Timmerije. Op dit moment werken zij samen aan een roman.

Deel dit artikel