Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Religie draait niet om wát je gelooft'

Home

Robin de Wever

John Gray Foto © isvw.nl

Geloof is geen vorm van primitief denken. Wie ratio afzet tegen religie handelt 'ongelooflijk primitief', vindt filosoof John Gray. 'Wat we precies geloven doet er niet echt toe.'

Is de gelovige onnozel omdat hij de wereld verklaart met mythes? Nee, zegt de Britse denker John Gray. In een lezing voor de BBC stelt hij deze week dat geloof en wetenschap genres op zich zijn.
'We hebben de neiging om te denken dat religie gaat over wat we wel en niet geloven', vertelt Gray. 'Die aanname heeft in het Westen een lange geschiedenis en is opnieuw leven ingeblazen door het saaie debat over atheïsme.'

Bewijs

De fanatieke atheïsten omschrijven religie volgens hem als 'het accepteren van een aantal geloofswaarheden. Die beoordeel je als gelovige op het bewijs op voors en tegens. Op die manier verschilt religie niet fundamenteel van wetenschap: beide lijken pogingen om de ware kijk op de wereld te formuleren.'

De fanatieke atheïsten schetsen een karikatuur, vindt Gray. Ter illustratie wijst hij naar de autobiografie van Graham Greene. Die Britse schrijver bekeerde zich tot het katholicisme - maar niet omdat hij de kerkdoctrine juist achtte. Greene werd getroffen door de 'onverklaarbare goedheid' van een rooms-katholieke priester. Die ervaring was genoeg.

Nonchalance
Dát is hoe religie werkt, zegt Gray. 'Sommigen vinden Greene's nonchalance misschien schokkend. Hoe kun je tot een godsdienst willen behoren als je niet eens weet waarom? Het antwoord is: dat wist hij wél, maar zijn redenen hadden niets van doen met argumenten.'

Rituelen, meditatie, er een speciale leefwijze op nahouden: dat is wat telt. Wat gelovigen geloven is secundair - áls het er al toe doet.'
Natuurlijk, in rechtbanken en ziekenhuizen moet de logica zegevieren. Maar dat betekent niet dat enkel logica waardevol is. 'Kunst en poëzie gaan niet om het vinden van feiten. (...) Mythes kunnen ons iets over onszelf vertellen op een manier die wetenschappelijke theorieën niet kunnen beschrijven.'

Kopie
'Fanantieke atheïsten die de wereld willen bekeren tot ongeloof maken een slechte, dogmatische kopie van religie. Ze denken dat het menselijk leven verbetert als iedereen gelooft op hún manier. En dat terwijl de geschiedenis bewijst dat het streven om iedereen hetzelfde te laten geloven een recept is voor oneindige strijd.'

Deze lezing is niet Grays eerste aanval op rationalisten. In boeken als 'Provocaties: gedachten over vooruitgang en andere illusies' trekt hij stevig van leer tegen de fanatieke atheïst. Niet iedereen heeft godsdienst nodig, weet Gray. 'Maar als dat bij u wel zo is: maak u dan geen zorgen om argumenten.'

Deel dit artikel