Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Qat kauwen belemmert de integratie'

Home

Rob Pietersen

'Qat verdooft de pijn, zorgt voor een beetje vergetelheid.' ©Reuters

Qat verbieden is als met een kanon op een mug schieten. "Een verbod is absoluut disproportioneel, je ontneemt Somaliërs hun stukje cultuur. In Somalië kauwt tachtig procent van de bevolking op qat. Het is wat koffie voor ons is", zegt een woordvoerder van verslavingszorginstelling Jellinek.

"Somaliërs kauwen het de hele nacht en zijn dan de volgende dag uitgeteld. Zo integreren ze natuurlijk niet", stelt Mirjam Sterk (CDA) die een verbod van qat bepleit. Dat lijkt er nu te komen. De ministers Leers (integratie), Schippers (volksgezondheid) en Opstelten (justitie) bestudeerden in december de resultaten van een onderzoek van het Trimbos-instituut naar de aard en omvang van qatgebruik. Het kan bijna niet anders dan dat het kabinet meteen na het kerstreces bekendmaakt dat qat op de verboden lijst komt.

"Het is een pepmiddel, geeft een boost. Een lichte boost in de depressie", aldus de woordvoerder van Jellinek. "Qat verdooft de pijn, zorgt voor een beetje vergetelheid. Het kauwen is in Somalië strak gebonden aan allerlei rituelen, het hoort bij gezelligheid, vergelijkbaar met cafébezoek bij ons. Maar hier in Nederland is de sociale context van Somalië verdwenen, net als de sociale controle bij overmatig gebruik. Daardoor kan het uit de hand lopen en het dagelijks leven verstoren. Zo slagen mensen die zich niet senang voelen, psychisch al in de war zijn, er misschien niet in hun positie te verbeteren."

In principe is qat kauwen een sociale bezigheid, net als het drinken van een wijntje, stelt ook secretaris Mohamed Elmi van de Federatie van Somalische Associaties in Nederland (FSAN). "Maar er zijn mannen die hele nachten doorkauwen. Die overdag op bed liggen, niet helpen in het huishouden of met kinderen, niet op pad gaan om een baan te zoeken. Ze participeren steeds minder, waardoor ze moeilijk integreren, zich steeds rotter gaan voelen en dus weer meer qat gebruiken."

FSAN erkent dat er een probleem is. De koepelorganisatie schat dat qatverslaving in 10 procent van de Somalische gezinnen voor komt. "Die kleine groep bezorgt alle 27.000 Somaliërs hier een slechte naam. Vandaar dat we het willen aanpakken met goede voorlichting binnen de gemeenschap", aldus Elmi die ook pleit voor de aanpak van de sociaal-economische problemen waar de doelgroep mee te maken heeft.

De Somalische gemeenschap in Nederland doet het slecht in de statistieken, zo laten verschillende onderzoeken al langer zien. Er is veel werkloosheid, hoge schooluitval, veel criminaliteit en Somalische migranten blijken vatbaar voor radicalisering.

Qat is niet het probleem op zich, er zit veel meer achter, vindt Lea Bouwmeester, Kamerlid namens de PvdA. "Er is al twintig jaar oorlog in Somalië. Dit gaat om zwaar getraumatiseerde vluchtelingen die het hier heel moeilijk hebben. Daarom kauwen ze zich suf.'

Zelfs in de Somalische gemeenschap is er verdeeldheid over een mogelijk verbod. Waar FSAN stelt dat een qatverbod in omliggende landen niet helpt de problemen van de doelgroep op te lossen en dus betwijfelt of Nederland die kant op moet, is SONPPCAN, een organisatie die opkomt voor de kinderrechten van Somalische kinderen, stellig. "Qat ontwricht gezinnen en moet dus op de lijst met verboden middelen", zegt bestuurslid Shamsa Saïd.

Eerder onderzoek van het CAM (Coördinatiepunt Assessment en Monitoring nieuwe drugs) namens het ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport noemde qatverslaving niet zo gevaarlijk, waardoor het nooit op de verboden lijst kwam. Het onderzoek van het Trimbos is nu veel breder. Naast de gevolgen van qatgebruik op individueel niveau (gezondheid, gevolg voor integratie, samenhang met sociaal-economische problemen), is er ook nog een bloeiende qathandel. Wekelijks komen er vier vliegtuigen met zo'n 20.000 kilo aan catha edulis forsk plantjes op Schiphol aan. Die worden vanuit 'qatstad' Uithoorn over Europa verspreid.

Ook dat zorgt voor overlast en ongenoegen. "Handelaren gaan elkaar met kapmessen te lijf", zei Kamerlid Coskun Cörüz (CDA) eerder. "Bovendien belandt de opbrengst van de qathandel grotendeels bij terroristische organisaties in Afrika."Partijgenoot Sterk: "Alle reden dus om de drugs te verbieden."

Deel dit artikel