Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Pil werkt' op etiket werkt

home

EDWIN KREULEN en REDACTIE GEZONDHEID & ZORG

Onderzoek VS: Positieve informatie op medicijndoosje vergroot effectiviteit

Deze pil werkt! Als dat op het doosje staat van een medicijn, is de kans dat de pil aanslaat soms wel erg veel groter.

Dat suggereert Amerikaans onderzoek, vermeld in het Geneesmiddelenbulletin van deze week. Onderzoekers vulden medicijndoosjes met rizatriptan, een erkend medicijn tegen migraine, en met een neppil ofwel placebo. Beide groepen doosjes werden weer op drie manieren geetiketteerd: 'placebo', 'werking onzeker' en 'bevat werkzaam medicijn'.

Hoe positiever het etiket was, hoe minder patiënten na het slikken klaagden over heftige hoofdpijn. Dat gold zowel voor de doosjes met de echte pil als die met de placebo-variant.

Hoe sterk het etiketteneffect was, bleek uit het volgende: als op een verpakking van een neppil stond 'bevat werkzaam geneesmiddel', hielp dit bijna net zo goed tegen de pijn als andersom: een werkzaam middel in een doosje met daarop 'placebo'.

"We weten veel over het positieve effect van goede verwachtingen op medicijngebruik, maar dan gaat het bijna altijd om mondelinge informatie: bijvoorbeeld de dokter die zegt 'dit werkt echt'. Blijkbaar is er ook effect door schriftelijke informatie, hoewel we niet zeker weten of die altijd zorgt voor een positieve verwachting", zegt Andrea Evers. Ze is hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden en doet onderzoek naar placebo-effecten.

Het zal van de soort informatie en het type klacht afhangen of die neppil met positief opschrift in de buurt komt van de echte pil met het merk 'placebo', denkt Evers. "Het belangrijkste blijkt de conditionering: herhaalde positieve ervaringen met een medicijn kunnen al voor een lichamelijke reactie zorgen als dat medicijn de volgende keer wordt aangeboden. Daarvoor is dus wel nodig dat het middel een keer heeft aangeslagen." Die fysieke reactie betreft niet alleen subjectieve klachten als pijn, maar bijvoorbeeld ook de werking van ons immuunsysteem.

Evers zou niet iedere farmaceut aanraden 'dit werkt perfect' met koeieletters op de doos te zetten. "Eigenlijk gebeurt dat nu al, als men zegt 'dit middel is bewezen effectief' dan vergeten we nogal eens dat dit bij veel medicijnen ook deels kan komen door het placebo-effect." Dit effect zat jarenlang in het verdomhoekje - het zou onethisch zijn om patiënten zo te 'neppen'. Die sfeer is aan het omslaan.

"Je moet inderdaad niet gaan experimenteren zonder dat mensen het weten. Maar het placebo-effect werkt vaak ook wanneer je het van tevoren vertelt aan patiënten", zegt Evers. "En omdat het werkt, lijkt het mij eerder onethisch om het mensen te onthouden."

Lees verder na de advertentie

Altijd last van bijwerkingen

Je hebt placebo, maar ook nocebo. Ofwel: positieve verwachtingen mogen effect hebben op medicijnslikkers, negatieve doen dat net zo hard. Daarom zou gezondheidspsycholoog Evers artsen en fabrikanten aanraden niet iedere patiënt standaard te trakteren op het lijstje bijwerkingen, zoals 'hoofdpijn, benauwdheid, duizeligheid, misselijkheid'. Want er zijn nu eenmaal mensen angstiger voor al deze kwalen en die lopen meer kans die bijwerkingen ook daadwerkelijk te ervaren. "Natuurlijk heeft de patiënt recht op informatie, maar wie die angst heeft doet er beter aan eerst een gesprek daarover te voeren met de arts, bijvoorbeeld over de reële kans op bijwerkingen. Daardoor verklein je mogelijk de kans op die bijwerkingen."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie