Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

’Opzij is in de jaren zeventig blijven steken’

home

Sandra Kooke

Na 27 jaar hoofdredacteur te zijn geweest van het enige Nederlandse feministische opinieblad,Opzij, gaat Cisca Dresselhuys op 1 april met pensioen. Wie wordt de nieuwe Cisca?

’Wie mij op moet volgen?” Cisca Dresselhuys (64) begint te lachen bij deze vraag. „Ik ga daar niet over, hè. Maar ik zou zeggen: het moet iemand zijn met inhoud, want Opzij is een opinieblad. En zij moet het feminisme een warm hart toedragen.” Zij? „Ja, de nieuwe hoofdredacteur moet wel een vrouw zijn. Het zou toch wel armoe zijn als we voor deze functie een man moesten nemen.”

Opzij, in 1972 opgericht door Hedy d’Ancona en Wim Hora Adema, is het enige Nederlandse tijdschrift met een uitgesproken feministische signatuur. In de jaren zeventig, op het hoogtepunt van de tweede feministische golf, kwamen er talloze feministische blaadjes tot leven, maar dertig jaar later is alleen Opzij nog over. De vrouwenstrijd verdween uit beeld. Opzij is een van de weinige zichtbare overblijfselen uit die roerige tijd.

Voormalig Trouw-redacteur Cisca Dresselhuys werd daar in 1981 hoofdredacteur. Onder haar leiding verwierf Opzij een grote, trouwe lezersaanhang. Afgelopen jaar werden er maandelijks meer dan 94.000 exemplaren gedrukt.

In de afgelopen decennia veranderde Opzij langzaam van een activistisch blad in een algemeen opinieblad voor vrouwen. De abortusstrijd is gestreden, de gelijke behandeling op de werkvloer grotendeels bereikt, kinderopvang heeft het combineren van werk en gezin voor beide ouders mogelijk gemaakt. In Opzij hebben de politieke en maatschappelijke strijdpunten grotendeels plaatsgemaakt voor individuele problemen, zoals de moeder-dochterverhouding, therapieën, borstkanker en wel of niet plastische chirurgie.

In haar eentje vertegenwoordigt Dresselhuys nog steeds het feministische deel van Nederland. In de media en bij debatten is zij een graag geziene gast omdat zij met scherpte en humor voor de belangen van de geëmancipeerde vrouw opkomt.

Ook in haar blad houdt Dresselhuys haar lezeressen bij de feministische les in haar hoofdcommentaar. Ze volgt ook het emancipatiebeleid op de voet en beoordeelt mannen in interviews langs haar feministische meetlat.

Voor het overige schrijft Opzij, net als andere vrouwenbladen als esta, LINDA en Elle, over allerlei leuke en vervelende kanten van het vrouwenleven, zij het dat Opzij van al die bladen het meest op een opinieblad lijkt.

Dat Opzij zo algemeen is geworden, vindt oprichtster Hedy d’Ancona (70) jammer. Al past het volgens haar ook bij de tijdgeest. „Er is geen vrouwenbeweging meer. Af en toe staat een klein groepje op, maar er is geen collectief onrustgevoel. Veel vrouwen hebben individueel onbehagen over bijvoorbeeld de moeite die het kost om werk en gezin te combineren, het feit dat mannen zo weinig in huis doen, de barrières die ze in hun werk tegenkomen. Maar een collectief onbehagen ontbreekt. Ik zou willen dat Opzij dat collectieve onbehagen zou oprakelen, zodat het ook weer een politieke rol kan spelen. Opzij moet tegen de huidige tijdgeest in durven te gaan. Dat zou de nieuwe hoofdredacteur moeten doen.”

Daar denkt de nieuwe generatie feministische vrouwen anders over. Opzij is juist nog te veel verbonden met die activistische tweede feministische golf uit de jaren zeventig. „Opzij stoot jonge vrouwen af,” zegt Astrid Feiter (42), vroeger Opzij-redacteur en hoofdredacteur van het jongere, inmiddels opgeheven zusje van Opzij, SIS, en nu debatleidster. „Dat komt door dat opgeheven vingertje. Jongere vrouwen houden er niet van om voorgeschreven te krijgen hoe ze moeten leven.”

„Ik hoor van veel van onze bezoekers dat ze allergisch zijn voor het normatieve van Opzij,” zegt Jannet Vaessen (38), managing director bij WOMEN Inc, de organisatie die zich beschouwt als het hart van de nieuwe vrouwenbeweging. „Wij gebruiken ook het woord feminisme vrijwel nooit. De associatie met de jaren zeventig is zo sterk en die schrikt jongere generaties af. En het suggereert een one issue vrouwenstrijd, die niet strookt met de verschillende doelstellingen en strategieën van vrouwen van nu.”

WOMEN Inc noemt zichzelf een organisatie voor vrouwen die voor verandering staan. Ze brak door naar het grote publiek met een groot, vrolijk festival in de Amsterdamse Beurs van Berlage, december vorig jaar. Vaessen: „Hoe vrouwen verandering willen, is heel verschillend. Maar ze houden zich allemaal bezig met de vraag hoe als vrouw in deze tijd te leven. De een zoekt het in gelijke rechten voor vrouwen, de ander in spiritualiteit of de persoonlijke zoektocht; de een benadrukt de verschillen tussen mannen en vrouwen, de ander de overeenkomsten. De een wil een carrière, de ander juist niet. Het overkoepelende is de mentaliteit van optimisme, de gedachte dat er wat te winnen is voor al deze vrouwen. Die toon heeft Opzij niet, en die diversiteit al helemaal niet. De derde golf is in volle gang, maar wordt door haar diversiteit kennelijk niet herkend en erkend.”

Een half jaar geleden temperde Dresselhuys in Opzij de hoop dat er een nieuwe feministische golf in aantocht zou zijn. Zij ontwaarde weliswaar enkele feministische thema's aan de horizon, maar zij maande lezers er nog niet te veel van te verwachten. In een debat dat Opzij onlangs organiseerde over het hedendaagse feminisme, zei Dresselhuys dat haar drie gasten misschien een nieuwe feministische golf konden gaan vormen. Ze doelde op Heleen Mees (econoom, jurist en mede-oprichter van Women on Top, die vindt dat vrouwen fulltime aan een carrière moeten werken), Sunny Bergman (die in de documentaire Beperkt Houdbaar de verderfelijke invloed van de plastische chirurgie op het vrouwelijk zelfbeeld toonde) en Naema Tahir (moslim-feministe en schrijfster),

Haar afwachtende houding wordt niet begrepen. Feiter: „Misschien een derde golf? Nou ja, kijk om je heen. Er gebeurt al heel veel. Cisca heeft het verkeerde netwerk. Het is ontzettend jammer dat Opzij niet is meegegaan met de beweging die WOMEN Inc op gang heeft gebracht. WOMEN Inc is debatten gaan houden uit onvrede over het gebrek aan initiatieven. Opzij had goud in handen gehad als de redactie in dat gat was gesprongen. In plaats daarvan heeft Dresselhuys WOMEN Inc in haar blad doodgezwegen.”

Opzij is blijven hangen in de tweede feministische golf uit de jaren zeventig, vindt Feiter. „Dan begint Cisca in haar voorwoord weer over Joke Smit. Get real, denk ik dan. Wie kent die vrouw nog?” Vaessen: „Ik heb helemaal geen behoefte aan een meetlat. Wie bepaalt er nou wat geëmancipeerd is en wat niet?”

Meer vroegere collega’s van Dresselhuys uiten kritiek op de huidige koers. Simone Koudijs (48), die tot vijftien jaar geleden gedurende tien jaar eindredacteur van Opzij was, vindt ook dat Opzij stil is blijven staan. Koudijs, die ook hoofdredacteur van Elle is geweest en nu een communicatiebureau leidt, kent de bladenmarkt goed. Koudijs: „Ooit werd de vrouwenbeweging geclaimd door Opzij, maar nu houden de glossy’s je ook op de hoogte over wat er in de vrouwenbeweging gebeurt. Die zijn wat dat betreft meer met de tijd meegegaan. WOMEN Inc is momenteel het beste voorbeeld van wat er gaande is. Het is een breed platform voor vrouwen. In tegenstelling tot Opzij hanteert het geen voordeursbeleid. Het biedt ruimte aan meerdere gezindten. ”

Dat Opzij het contact met de jongere generatie vrouwen kwijt is, blijkt ook uit de kritiek dat het allemaal zo somber is in het blad. Dat vinden niet alleen vrouwen die zich ergeren aan het belerende vingertje van Opzij. Van Heleen Mees mag Opzij wel meer strijden, bijvoorbeeld voor het doorbreken van het glazen plafond dat vrouwen verhindert door te breken aan de top. Mees: „Maar ik vind het storend dat Opzij zoveel schrijft over de combinatie van werk- en zorgtaken. Ik zie het blad Quote altijd als de mannen-Opzij. Opzij zou pas over kinderopvangproblemen moeten schrijven als Quote het ook doet. Kinderen krijg je immers met z’n tweeën. Nu praat Opzij vrouwen een schuldgevoel aan door hier steeds over te schrijven. Sowieso mag het allemaal wel wat vrolijker zijn. Laat eens zien hoe leuk de vrouwenstrijd kan zijn.”

Dat vindt Koudijs ook. „Het WOMEN Inc Festival in de Beurs van Berlage was een vrolijk feest, een prijsuitreiking bij Opzij leek onlangs wel de afterparty van een crematie. Lees je Opzij, dan lijkt het feminisme een moeizame strijd. Dat is niet meer van nu. ”

Dat Opzij de aansluiting heeft gemist, wijten velen aan Cisca Dresselhuys en haar langdurige hoofdredacteurschap. Koudijs: „Het is natuurlijk uniek dat een blad in z'n hele bestaan maar één hoofdredacteur heeft gehad, en ook nog zolang. Volgens mij is dat alleen bij Voetbal International het geval.”

Feiter: „Cisca heeft het blad groot gemaakt en nieuw elan gegeven. Dat is een enorme prestatie. Maar ze is vergroeid met het oude feminisme èn met Opzij. Zo langzamerhand staat het blad meer ten dienste van haar dan andersom. Je zou Opzij de CISCA kunnen noemen, net als de LINDA. Het roer had eerder om gemoeten om met de tijd mee te gaan. Dat had de uitgever in moeten zien.”

Dat wordt nog een heel moeilijke klus, denkt Koudijs. „Door Dresselhuys’ pensionering komt er een einde aan een tijdperk. Zozeer wordt Opzij met haar geïdentificeerd. Nu moeten alle ramen open bij de redactie aan de Raamgracht. Ik zou zeggen: laat Cisca eerst vertrekken en neem een interim. Laat het dan flink doorwaaien, laat het stof rustig zakken en kijk wat er gebeurt. Dan kan er ruimte ontstaan om een geheel nieuwe visie voor Opzij te ontwikkelen.

Heeft Opzij dan nog bestaansrecht? Feiter: „Ik vraag me af of Opzij niet al overbodig is geworden. Andere vrouwenbladen schrijven al over dezelfde onderwerpen.”

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.