Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Onze manier van leven beschermen tegen China betekent keuzes en kosten maken’

Home

Marno de Boer

Tijdens een topontmoeting in April eiste de EU handelsconcessies van China © EPA OLIVIER HOSLET
Interview

Het kabinet zal geld moeten uittrekken voor een stevig Europees antwoord op de opkomst van China, aldus expert Monika Sie.  Anders koopt China politieke invloed en delft de Europese industrie het onderspit. 

De echt keuzes over de omgang met China komen nu pas, aldus Monika Sie. De directeur van het instituut voor internationale betrekkingen Clingendael vindt dat essentiële elementen ontbreken in de strategie die het kabinet woensdag presenteerde. “Open waar het kan, beschermen waar het moet. Dat is een goed uitgangspunt in de strategie. Maar het kabinet had de geesten vast rijp kunnen maken dat de bescherming van onze vrije samenleving wat zal kosten, grondige reflectie vraagt op het Europese innovatie- en industriebeleid dat altijd sterk aan de markt is overgelaten, en partnerschappen vereist in de Westelijke Balkan en Afrika.”

Lees verder na de advertentie

Nadat minister van buitenlandse zaken Stef Blok zijn strategie aanbood, klonk er direct kritiek vanuit de Kamer. Het stuk zou veel algemene analyse bevatten, en weinig concreets over het Nederlandse beleid.

Het kabinet wil meer Europese eenheid richting China.

Ook volgens Sie ontbreken zaken die in een goede strategie thuishoren. “Ik lees nergens duidelijk wat er op het spel staat voor Nederland. Wat we als Nederland of als Europa van waarde vinden. Dat hoort de eerste vraag in een strategie te zijn. Van daaruit kun je analyseren hoe dat onder druk staat, en hoe je het wilt beschermen.

“Ik zou beginnen bij zaken als onze veiligheid, rechtsstaat, privacy, godsdienstvrijheid, en de Europese sociale markteconomie met beperkte inkomensongelijkheid. Daaraan kun je standaarden ontlenen waaraan Chinese investeerders en digitale platforms moeten voldoen. Je wilt niet dat een bedrijf de arbeidsvoorwaarden uit China meeneemt. Zo kan je open zijn voor investeringen, onder behoud van onze omgang met werknemers, en beschermen we de privacy van burgers bij het gebruik van allerlei apps.”

Positief is Sie wel over de brede opzet van de strategie, die uitwerkt op welke terreinen China partner is, waar een concurrent, en wat het betekent dat we met een grootmacht te maken hebben die geen democratische rechtsstaat is. “Lange tijd keken we alleen met een economische bril naar China. Nu komt er een speciale onderraad van de Ministerraad over Economie en Veiligheid. Daarmee erkent het kabinet dat die onderwerpen nauw met elkaar verbonden zijn.” Deze ministers zullen volgens Sie in de praktijk de echte Nederlandse strategie over China moeten uitstippelen.

Europa

Voor een belangrijk deel zal dat ook in Brussel gebeuren. Terwijl het kabinet aan de strategie werkte, hebben Nederlandse diplomaten veel werk verricht bij de EU. “Nederland heeft ervoor geijverd dat de relatie met China goed voorbereid door de Europese Raad werd besproken. Het was voor Nederland van groot belang dat er een stevige beleidsnotitie kwam van de Europese Commissie.” Omdat de Commissie dat in april naar buiten bracht, staat Nederland minder diplomatiek in de wind nu het China op sommige punten een dreiging noemt.

Nederland probeert volgens Sie Europese eensgezindheid en gezamenlijk diplomatiek optreden ten opzichte van China te bevorderen. Dat kan verschillende vormen aannemen.

“In maart ontvingen Macron, Merkel en Juncker gezamenlijk de Chinese president. Dat straalt eenheid uit. De Chinezen zouden liever met elk land afzonderlijk spreken, omdat ze dan relatief sterk staan. Het is ook goed dat Merkel volgend jaar alle regeringsleiders uitnodigt als zij in Duitsland een top met China heeft.”

Om haar betoog kracht bij te zetten wijst Sie naar de cover van de China-nota. “Je ziet een wereldkaart met aan de ene kant een tulp en aan de andere kant een Confuciaanse tempel. Dat is een beetje potsierlijk. Alsof Nederland en China elkaar in evenwicht houden. De essentie zit in een tweede afbeelding binnenin de notitie. Daar zie je dezelfde tempel, maar aan de andere kant staat een EU-vlag waar een tulp aan vast zit. Dat is wat Nederland de afgelopen maanden echt heeft gedaan.”

Geld

Het kabinet wil meer Europese eenheid richting China. Hoe dat moet gebeuren, staat nog niet in de strategie. Volgens Sie betekent het dat Nederland moet accepteren dat de EU-begroting stijgt. Het kabinet pleit er nu juist voor dat de EU de broekriem aanhaalt, om zo het vertrek van de rijke lidstaat Groot-Brittannië te compenseren.

“Veiligheidsoverwegingen of bescherming van vitale infrastructuur kunnen redenen zijn om een aantrekkelijker Europees alternatief voor bepaalde Chinese investeringen te ontwikkelen. Als je niet wil dat China invloed koopt door grootschalig infrastructuur in Zuid- en Oost-Europa aan te leggen moet je daar iets tegenover stellen. Om dezelfde reden zijn partnerschappen met Afrika en de Balkan nodig.”

“Dat kost geld. Net als de wens om voorop te blijven lopen in high-tech en de digitale revolutie, en snel internet te hebben tegen onze standaarden in plaats van die van de Chinese telecomgigant Huawei. Deze strategie had de geesten ook vast rijp kunnen maken voor partnerschappen en investeringen in belangrijke regio’s rondom Europa. We hebben in Europa lange tijd goedkoop geleefd. De VS zorgden voor veiligheid, de Russen voor aardgas, en de Chinezen voor consumptiegoederen. Nu moeten we zelf geld uittrekken en keuzes maken voor onze manier van leven.”

Huawei 

Het Chinese technologiebedrijf Huawei is volgens de Volkskrant mogelijk betrokken bij spionage in Nederland. Het bedrijf zou volgens bronnen binnen de inlichtingenwereld een verborgen achterdeur hebben naar de klantgegevens van een van de drie grote telecomproviders in Nederland: Vodafone/ Ziggo, T-Mobile/Tele2 of KPN. De AIVD onderzoekt of er een link is met spionage door de Chinese overheid. De AIVD, Vodafone/Ziggo en KPN willen niet inhoudelijk reageren. T-Mobile/Tele2 is ‘niet op de hoogte’ van een operatie waarbij de AIVD ­betrokken is. Een woordvoerder van Huawei zegt dat het Chinese bedrijf niet meewerkt aan spionage. Het kabinet moet binnenkort beslissen of Huawei 5G mobiel internet mag aanleggen. 

Lees ook: 

Ook coalitiepartijen vinden de China-strategie van het kabinet te slap en te vaag

In het plan dat het kabinet woensdag – behoedzaam – presenteerde over het beleid richting de steeds dominantere wereldmacht China ontbreekt de helderheid over het doel en de middelen daarvoor.

China is niet de nieuwe wereldmacht

Moet Europa zich verenigen om sterker te staan tegen de rijzende wereldmacht China? Schouder aan schouder met de VS? Rustig aan, zo’n vaart loopt het helemaal niet, denkt de Amerikaanse strateeg Edward Luttwak.

Deel dit artikel

Het kabinet wil meer Europese eenheid richting China.