Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Nu zijn we illegaal'

Home

Reportage | Maaike Homan en Madrid

Demonstranten op het centrale Puerta del Solplein in Madrid. © ap

Ondanks dat demonstreren in een weekend met verkiezingen verboden is, bleven de ruim twintigduizend betogers zaterdagochtend vroeg gewoon zitten. Om precies middernacht hielden ze een minuut stilte en daarna barstten ze in gejuich uit: "nu zijn we illegaal" en "het volk zal nooit verslagen worden".

Het Puerta del Solplein en zijstraten daarvan in de Spaanse hoofdstad zijn sinds 15 mei het centrum van protesten tegen de massale werkloosheid. Spanje heeft het hoogste werkloosheidspercentage van de EU: ruim 21 procent. Omdat er aanstaande zondag verkiezingen zijn had de Spaanse Kiesraad had de betoging verboden. Minister Alfredo Perez Rubalcaba (Binnenlandse Zaken) zei vrijdag dat de politie de wet zal handhaven, maar ,,op een proportionele wijze''.


'We zijn geen marionetten van banken en politici'

De corruptie, de macht die feitelijk bij twee politieke partijen ligt, de economische crisis en de hoge werkloosheid. De 26-jarige Susana demonstreert tegen alles wat er mis is met haar land. "Ik ben het gewoon zat."

Samen met haar vrienden is ze naar het centrale plein van Madrid gekomen. Ze sluiten zich aan bij de tienduizenden mensen die Plaza Puerta del Sol sinds zondag bezetten en omgedoopt hebben tot Plaza Sol-ución (oplossing).

"Ik werk als ober, terwijl ik afgestudeerd psycholoog ben, een master heb in cognitieve therapie en mijn postdoctoraal als seksuoloog heb behaald. Een baan in mijn werkgebied kan ik niet vinden en meer dan een studentenkamer van 300 euro per maand kan ik niet betalen. In wat voor land leef je dan?"

Movimiento 15-M
Wat begon als een klein protest van honderden linkse jongeren en anarchisten, is inmiddels een ­massaprotest geworden van ontevreden Spanjaarden uit allerlei bevolkingslagen. De beweging noemt zich ­'Movimiento 15-M', naar zondag 15 mei, de eerste dag van de protesten.

Niet alleen in Madrid, maar in meer dan vijftig steden in Spanje bivakkeren demonstranten dag en nacht op de stadspleinen. Ze grijpen de regionale verkiezingen van morgen aan om 'sociale en politieke veranderingen' te eisen en roepen mensen op om niet op de twee grootste partijen te stemmen.

Voor dit weekeinde staan protestmarsen gepland, ook al heeft de nationale kiesraad een demonstratieverbod ingesteld, dat afgelopen nacht inging.

Vijf miljoen werklozen
"Wij laten ons niet wegsturen", zegt Jorge, een 36-jarige kunstrestaurateur, die net als veel anderen niet met zijn volledige naam in de krant wil. Hij noemt de democratie in zijn land 'een grote leugen'. "Bankiers en politici hebben zich jarenlang verrijkt en nu het crisis is kunnen gewone mensen opdraaien voor de problemen. De staat houdt de banken overeind, terwijl de rijen voor de voedselbanken langer worden. Wij willen geen marionetten zijn van politici en banken."

Hij zit midden op het plein onder een tentzeil. Naast hem de 33-jarige Carmen, die justitieambtenaar is. "Wij hebben een sociale regering, die mede onder druk van de Europese Unie, alleen maar rechtse maatregelen neemt", zegt zij. Vanwege de economische crisis heeft Spanje het afgelopen jaar moeten bezuinigingen op tal van sociale voorzieningen en zijn belastingen verhoogd. Het aantal werklozen telt bijna vijf miljoen, bijna één op de twee jongeren kan geen plek vinden op de arbeidsmarkt.

Sympathie voor protesten
Het is voor het eerst sinds de crisis, die in 2008 begon met het instorten van de vastgoedmarkt, dat Spanjaarden hun onvrede uiten. Demonstraties die er tot nu toe waren, werden georganiseerd door vakbonden. "Daarom slaagt dit protest wel. Er zit geen vakbond of politieke partij achter", denkt Jorge. "Misschien hadden we eerder de straten op moeten gaan", zegt Carmen, "Maar de limiet is nu pas echt bereikt. Door te stemmen, en dan vooral blanco, kunnen we laten zien dat genoeg nu echt genoeg is."

Binnen Spanje is veel sympathie voor het protest. Buurtbewoners voorzien de demonstranten in Madrid, waarvan er 's nachts zo'n tweeduizend blijven slapen op Plaza Sol, van brood, water en fruit. Een 79-jarige vrouw krijgt een massaal applaus als zij om half negen 's avonds eten komt brengen.

Politici reageren ook positief op wat zij het 'jongerenprotest' noemen.
Maar de 43-jarige Francisco Gil Miguel bewijst dat niet alleen jongeren hun stem laten horen. Hij loopt sinds zondag op het plein met een bord om zijn nek waarop staat: 'Ik wil nu een baan'. De bouwkundig ingenieur staat al twee jaar op straat. "Ik moet rond komen van een uitkering en kan niet terugvallen op familie want die zitten ook allemaal zonder werk." Hij zegt elke dag te solliciteren.

Net als veel anderen op het plein, heeft hij het helemaal gehad met de politiek. Spanje wordt sinds de democratie in 1975 bestuurd door óf de socialistische arbeiderspartij PSOE óf de centrumrechtse Volkspartij Partido Popular (PP). "Allemaal een pot nat", aldus Gil Miguel. "Beide partijen hebben dit land op de rand van de afgrond gebracht. Tijd voor verandering. Spanje pikt het niet meer."

Regionale verkiezingen

In dertien van de zeventien autonome regio's wordt morgen een nieuwe regioregering gekozen. Daarnaast gaan Spanjaarden in meer dan 8000 gemeenten naar de stembus. De verkiezingen worden gezien als generale repetitie voor de landelijke verkiezingen in 2012. Zoals de peilingen nu uitwijzen, zullen de socialisten enorm verliezen: een directe boodschap aan de regerende socialistische arbeiderspartij van premier Zapatero. De regio's in Spanje kennen een grote mate van onafhankelijkheid en zijn verantwoordelijk voor het onderwijs, de gezondheidszorg en sociale uitkeringen. Net als de rest van Spanje hebben ook zij de afgelopen jaren op te grote voet geleefd, waardoor ze nu grote tekorten hebben. Forse bezuinigingen zijn de komende maanden onvermijdelijk.

Lees verder na de advertentie
© getty

Deel dit artikel