Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Non-dualisme geeft denkruimte'

Home

INTERVIEW | MARIJE VAN BEEK

Vergeet het verschil tussen het zelf en de ander, het onderscheid tussen lichaam en geest, man en vrouw, goed en kwaad, leven en dood. Die tegenstellingen zijn stuk voor stuk illusies. Tenminste, zo leert het non-dualisme.

Non-dualisme, ook wel advaita, betekent letterlijk: niet-tweeheid. Oorspronkelijk is het een hindoeïstische filosofische stroming, ontstaan rond de achtste eeuw. Inmiddels is het non-dualisme wijdverbreid, vertelt André van der Braak, hoogleraar boeddhistische filosofie aan de Vrije Universiteit. "Het zenboeddhisme valt eronder, maar je vindt het ook terug bij allerlei substromingen in de wereld van de nieuwe spiritualiteit."

Kerngedachte is, legt Van der Braak uit: "Taal brengt ons altijd in tegenstellingen. Maar die zijn niet in staat de diepte van de werkelijkheid te vatten en te doorgronden. Die is onkenbaar en mysterieus."

Non-dualisme levert veel ruimte op in je denken, meent Van der Braak. "Uitgaan van tegenstellingen zorgt voor een soort verkokerde manier van kijken. Als je die tegenstellingen los kunt laten, komt een groter gedeelte van de werkelijkheid bij je binnen. Want je sluit veel buiten door alles meteen in categorieën te willen indelen."

Een goed voorbeeld van zaken die we graag meteen categoriseren, zijn emoties. "Een gevoel is goed of fout, prettig of naar. Terwijl het kan helpen te denken: deze ervaring is noch goed noch slecht, maar gewoon een ervaring die ik meemaak. Met kunst is het net zo. Een schilderij op je in laten werken, zonder het meteen mooi of lelijk te noemen, levert een veel rijkere ervaring op."

"De natuurlijke vijand van non-dualisme is, je raadt het al, dualisme. Daar geldt: de werkelijkheid bestaat uit goede en kwade krachten - God en duivel bijvoorbeeld. En Descartes maakte ook een fundamenteel onderscheid, tussen het menselijk bewustzijn en de werkelijkheid. Die is in het Westen heel invloedrijk geweest. Filosofen als Wittgenstein en Nietzsche probeerden zich te ontworstelen aan dat wereldbeeld."

Volgens Van der Braak is niet te zeggen welke van de twee denk- systemen betere papieren heeft. "Sommige mensen denken dat non-dualisme beter is. Daar ben ik het niet mee eens. Beide hebben hun waarde. Non-dualisme is een medicijn dat je kunt genezen van een al te dualistisch wereldbeeld. Maar overtuigde non-dualisten kunnen soms ook wel een portie dualisme gebruiken."

Van der Braak is ervan overtuigd dat de mens in elk inzicht verstrikt kan raken. Dus ja, ook in non-dualiteit. "Het gaat mis als je dualiteit per se wilt vermijden. Wie bij alles denkt: het is toch maar een illusie, ontloopt de verantwoordelijkheid voor het dagelijks leven. Dan wordt het escapisme."

Deel dit artikel