Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Niet-inenten is een daad van verzet. Verplicht prikken werkt averechts'

Home

Robin de Wever

© anp

Het inentingsprobleem laat zich niet oplossen met dwang, vermoedt theoloog Maarten Wisse. Reformatorische ouders die vaccinaties weigeren, doen dat bij wijze van protest.

Zou een nationale theologische discussie 'gewetensbezwaarde' ouders op andere ideeën kunnen brengen? Premier Rutte leek vrijdag een poging te wagen. 'God heeft nooit bedoeld dat deze kinderen zo lijden', stelde hij in zijn wekelijkse gesprek met de NOS.

In zijn ogen komt niet alleen de bescherming tegen ziekte van Gods wege, maar ook de vaccins. Rutte leek de ouders aan te spreken als mede-gelovige: hij herinnerde eraan dat hij hervormd is. VVD-senator Heleen Dupuis ging zaterdagavond een stapje verder: in Nieuwsuur zinspeelde ze op de mogelijkheid van verplichte inenting.

'Vaccinatie is geen inbreuk op Gods voorzienigheid'
Theoloog Maarten Wisse van de Vrije Universiteit heeft weinig vertrouwen in dergelijke methoden. Op de website van universiteitsblad Ad Valvas beschrijft hij hoe het weigeren van vaccinaties tegen mazelen en rodehond minder te maken heeft met vertrouwen op Gods voorzienigheid dan velen denken.

Het idee dat de mens niet mag verhinderen dat hij ziek wordt is 'uiterst vreemd', meent Wisse. 'De kern van de leer van de voorzienigheid is juist dat God altijd alles leidt. Daar kan ik met wel of niet vaccineren echt niet tussen komen.'

De Bijbel en de oude belijdenisgeschriften waarop reformatorische christenen zich baseren zeggen niets over dit soort kwesties. 'Dat kan ook niet, want ze zou niet in de hoofden van premoderne auteurs zijn opgekomen. Gods voorzienigheid gaat ten eerste principieel over alles.' Bovendien gaat de theologie dat God 'in alles voorziet' vooral over God zélf, en 'niet zozeer over wat er in de wereld gebeurt'.

Angst voor de 'onttovering van de wereld'
De gedachte dat 'Gods bestuur van de wereld en het menselijk handelen' als het ware concurrenten zijn is volgens Wisse een product van de Verlichting. In die periode zijn we 'oorzakelijkheid' smaller gaan definiëren. De mens begreep steeds meer van natuurlijke processen, en dus kreeg hij steeds meer grip op de wereld. Daardoor kregen mensen 'het gevoel dat er voor de wonderlijke leiding van God in het leven nauwelijks meer plaats was' en gingen ze daar 'in hun leven en spiritualiteit heel expliciet 'ruimte' voor maken'.

Lees verder na de advertentie

 
De kern van de leer van de voorzienigheid is juist dat God altijd alles leidt. Daar kan ik met wel of niet vaccineren echt niet tussen komen
VU-theoloog Maarten Wisse

'Tegelijkertijd roept die onttovering ook een behoefte aan een nieuw soort religieuze beleving op', meent Wisse. 'Door te doen alsof je voor Gods voorzienigheid ruimte moet maken, krijgen gelovigen de neiging om te denken dat Gods voorzienigheid en ons handelen met elkaar concurreren. Gods voorzienigheid laten werken betekent dan: zelf niets doen.'

'Ook taboe op vrouwenbroek is eerder cultureel dan theologisch'
In het Nederlands Dagblad wees columnist Bart Jan Spruyt, zelf ook bevindelijk gereformeerd, er al op dat niet alleen het vaccinatie-standpunt getuigt van verzet tegen de moderniteit. Dat vrouwen geen broeken dragen, is volgens Spruyt een antwoord op de ontwikkelingen in de helft van de vorige eeuw.

Plots gingen 'bevallige dames pantalons dragen en een sigaretje opsteken', schreef Spruyt. 'Zou die verandering niet zijn geïnterpreteerd als een opstand tegen de heilige en dierbare orde? En zou het verzet niet hebben geïnspireerd tot een bepaald gedrag, dat daarna Bijbels gerechtvaardigd was?'

Theologie spreekt van 'redelijke wezens' die zelf kunnen beslissen
De afkeer van vaccinaties is op dezelfde manier ontstaan, vermoedt Wisse. Reformatorische handboeken gaan er vanuit dat mensen 'redelijke en zedelijke wezens' zijn die zelf kunnen nadenken over wat goed voor ze is. 'Het verzet tegen vaccineren is dus niet zozeer een vorm van klassiek theologische redeneren. Het is een product van verzet tegen de onttovering van de wereld, het product van een antimoderne houding dus, die als zodanig daarom ook zelf product van de moderne tijd is.'

Verplichte vaccinatie zal volgens Wisse averechts werken: dat vergroot enkel de kans dat de niet-inenters hun hakken in het zand zetten. 'De angst voor en verzet tegen de grote boze buitenwereld zullen er alleen maar door toenemen.'

 
Het verzet tegen vaccineren een product van verzet tegen de onttovering van de wereld, het product van een antimoderne houding
VU-theoloog Maarten Wisse

Deel dit artikel