Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Niet in Mali of Afghanistan zit de dreiging, maar hier'

Home

Ghassan Dahhan

John MacKinlay: 'De nadelen van militaire missies wegen zwaarder dan de voordelen.' ©
Interview

Met stabiliseringsmissies heeft John MacKinlay tegenwoordig niet veel meer op. De Britse guerrilladeskundige denkt niet alleen dat deze missies contraproductief werken, maar ook dat ze binnenkort tot het verleden zullen behoren.

Krijgskundige John MacKinlay heeft als militair en onderzoeker veel conflicten van dichtbij meegemaakt. Van de Maoisten in Maleisië tot aan Al-Kaidastrijders in Afghanistan, guerrilla's houden hem na vijftig jaar nog altijd bezig.

Toch is MacKinley niet blij met de aandacht die is ontstaan na 11 september 2001 voor het onderwerp. Hij windt zich op over de 'irrationele' reactie van het Westen op terrorisme. De missies in Irak, Afghanistan en nu ook in Mali, hebben Europa juist onveiliger gemaakt, zegt de guerrilladeskundige. 

"De buitenlandse militaire avonturen zullen binnenkort tot het verleden behoren", luidt de opvallende conclusie van MacKinlay. En dat is maar goed ook, vertelt hij, want de echte dreiging voor Europa bevindt zich binnen de grenzen van de Unie.

Waarom gelooft u dat het tijdperk van expedities ten einde is?

"Er is een aantal heel logische verklaringen voor. Tot op heden wachten we nog steeds op een voorbeeld van een geslaagde stabiliseringsmissie. Sterker nog, militaire expedities zijn contraproductief gebleken, ze hebben tot meer onveiligheid geleid - Afghanistan en Irak zijn daarvan niet de enige voorbeelden. Buitenlands militair ingrijpen is vooral buitensporig duur; biljoenen euro's hebben wij in de afgelopen tien jaar uitgegeven aan oorlogen zonder resultaat. Leiders in het Westen beginnen nu eindelijk in te zien dat het een onmogelijke taak is om de oriëntatie van een buitenlandse regering of die van een natie te veranderen met militaire middelen.

"Maar het belangrijkste argument is dat politici steeds grotere moeite hebben om militaire avonturen te verkopen aan de bevolking. De samenleving is niet meer bereid te betalen voor missies waarvan het nut niet duidelijk is. De Britten bijvoorbeeld zijn gek op de krijgsmacht, maar niet op geldverslindende, nutteloze expedities."

Dat heeft dan waarschijnlijk betrekking op Groot-Brittannië. De Nederlandse regering heeft onlangs besloten om 400 militairen naar Mali te sturen.
"Ik zou van uw minister willen weten welk belang Nederland heeft bij deelname."

Stabiliteit in de Sahel betekent veiligheid voor Nederland. De minister wees onlangs op het feit dat Gao maar vijf uur vliegen is van Amsterdam.
"Er zijn instabielere plekken in de wereld die minder dan vijf uur vliegen verwijderd zijn van Amsterdam. Syrië bijvoorbeeld, maar gaan daar ook Nederlandse militairen heen? Het is een illusie dat de straten van de Europese steden veiliger zijn als onze militairen in Afrika of het Midden-Oosten zitten. In Groot-Brittannië bijvoorbeeld zitten nu zo'n 120 moslimterroristen vast. Dit zijn geen Malinezen, Afghanen of Irakezen, maar terroristen van eigen bodem. De meesten van hen zijn überhaupt nooit in de gebieden geweest waar wij denken terreur te bestrijden. Sterker nog, 68 procent van de verdachten maakte geen deel uit van Al-Kaida of van enige andere groep die op de Britse terreurlijst vermeld staat. Het is onze aanwezigheid in moslimlanden die dienst doet als magneet voor binnenlandse terroristen."

Sommige defensie-experts zeggen dat deelname aan buitenlandse missies toch belangrijk is. Zo tel je internationaal immers mee.
"Je moet heel goed opletten wie dit zegt. Meestal zijn het politici of experts met politieke ambities. In dat soort kringen is het handig om zulke uitspraken te doen, maar het heeft weinig met de realiteit te maken. Duitsland heeft amper capaciteit om deel te nemen aan militaire expedities, maar het is tegelijkertijd een van de belangrijkste landen ter wereld. Japan beschikt over een ronduit treurige krijgsmacht, maar stelt het internationaal weinig voor? En dan heb ik het niet eens over China, dat amper buitenlandse interventiemogelijkheden heeft.

"Het klopt dat militaire expedities je een zetel bij de G-20 kunnen opleveren, of dat je meer spreektijd krijgt bij de grote jongens. Maar daardoor ben je zelf nog geen grote jongen.

"Het belang dat regeringsleiders hebben bij buitenlandse missies is duidelijk: het levert mooie plaatjes op. Door een Afrikaanse natie te worden toegejuicht is goed voor het imago van een Europees bewindsman. Maar dit levert het thuisfront weinig op. De nadelen die kleven aan militaire missies wegen simpelweg zwaarder dan de voordelen."

Lees verder na de advertentie

 
Het is een illusie dat de Europese straten veiliger zijn als onze militairen in het Midden-Oosten of in Afrika zitten

U zegt dat militaire expedities het terreurprobleem alleen maar erger maken. Wat moeten westerse regeringen volgens u doen om terrorisme in te dammen?
"Dit vergt een heel gecompliceerde aanpak, die haaks staat op de huidige politieke trend. Het echte terreurprobleem zit in Europa. Potentiële zelfmoordterroristen bevinden zich binnen de islamitische migrantengemeenschappen in Europa. De oplossing voor het veiligheidsprobleem moet dus binnen onze eigen grenzen worden gezocht.

"In plaats van dat wij de hearts and minds proberen te winnen van mensen die niets van ons moeten hebben, moeten wij de moslimgemeenschap in Europa voor ons winnen. Onze regeringen moeten veel meer investeren in bijvoorbeeld onderwijs voor de achtergestelde minderheid, maar moslims moeten vooral het gevoel krijgen dat ze volwaardig lid zijn van onze gemeenschap. Dit biedt de beste waarborg tegen aanslagen.

"In de praktijk zijn er maar weinig politici die over het intellectuele vermogen beschikken of die de moed hebben om dit soort voorstellen te doen. Burgers klagen al snel dat de overheid meer oog heeft voor buitenlanders dan voor de eigen bevolking. Politici zijn vatbaar voor dit soort geluiden, waardoor moslims het gevoel hebben dat ze er niet bij horen."

Als er geen rol is weggelegd voor militairen bij het bestrijden van terreur, wat is dan de toekomst van de Europese krijgsmacht?
"Dat hangt af van de toekomstige dreiging. Ik denk dat het grootste gevaar voor Europa schuilt in de instabiliteit om ons heen. Mensen uit het Midden-Oosten en Afrika proberen massaal hun land te ontvluchten, en ze kijken allemaal dezelfde richting op: Europa. Maar ook wij hebben te maken met grote maatschappelijke onrust.

"De rellen in Groot-Brittannië in 2011 en de revoluties in de Arabische wereld hebben weinig met elkaar van doen, behalve dat de opstanden spontaan ontstonden, de demonstranten gebruikmaakten van moderne communicatiemiddelen en de regeringen niet in staat waren om adequaat te reageren. In de toekomst zijn grootschalige bevolkingsopstanden in Europa niet uitgesloten.

"Klimaatverandering en bevolkingsgroei worden gezien als factoren die tot onrust kunnen leiden in de regio's om ons heen. Maar slechts weinigen trekken die lijn door naar Europa. De migratiestroom kan de instabiliteit ook hier verergeren.

"De huidige krijgsmachten zijn niet ingericht om met grootschalige sociale onrust om te gaan. Europa zal daarom in de toekomst moeten overgaan op een defensiemodel waarin het leger meer politietaken uitvoert, vergelijkbaar met de Franse gendarmerie (of de Koninklijke Marechaussee, red.).

"De krijgsmacht zal voor een groot deel moeten bestaan uit lokale reservisten, die verschillende talen beheersen, verstand hebben van culturen en mobiel inzetbaar zijn, en daardoor in staat zijn om opstanden neer te slaan. Dit zijn de militairen van de toekomst."

Wie is John MacKinlay?
MacKinlay begon zijn carrière als officier bij het gevreesde 6e Gurkha-regiment, en werd op jonge leeftijd uitgezonden naar Maleisië, waar hij getuige was van een communistische opstand. Hij vervolgde zijn loopbaan als onderzoeker voor onder meer de VN en de Universiteit van Cambridge, waarvoor hij guerrillagroeperingen in Afrika, Azië en de Balkan bestudeerde.

 
Mensen uit het Midden-Oosten en Afrika proberen massaal hun land te ontvluchten, en ze kijken allemaal dezelfde richting op: Europa

Deel dit artikel