Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Millennium’-schrijver Stieg Larsson loste mogelijk de moord op Olaf Palme op

Home

Romana Abels

Stieg Larsson (AP)
Interview

Zweden wil al 32 jaar weten wie premier Olof Palme vermoordde. Onderzoeksjournalist Jan Stocklassa kreeg een bestand van de computer van de overleden Stieg Larsson. De populaire schrijver van de Millennium-trilogie is een heel eind gekomen in zijn zoektocht naar de moordenaar, zo blijkt nu.

Hij is ervan overtuigd dat de moordenaar van Olof Palme binnen afzienbare tijd wordt gepakt. De Zweedse onderzoeksjournalist Jan Stocklassa (53) is behoorlijk zeker van zijn zaak. Alles wat Stocklassa vond wijst in één richting: de moord op de Zweedse premier Olof Palme in 1986 werd gepleegd door een extreem-rechtse Palme-hater, die tot zijn daad werd aangespoord vanuit het apartheidsregime in Zuid-Afrika.

Lees verder na de advertentie

Stocklassa zelf was destijds niet eens zo’n fan van Olof Palme. “Hij was een arrogante man, populair buiten Zweden, maar intern niet bij iedereen geliefd. Hij gaf anderen snel het idee dat ze dom waren.” Toch, ook voor hem is er een leven vóór en een leven na de dood van premier Olof Palme. “Zo is het voor iedere Zweed die toen volwassen was.” Op een avond in februari ging Palme met zijn vrouw en zoon naar de film, hij werd op straat doodgeschoten. De moordenaar werd nooit veroordeeld.

Palme had gedreigd een geheime wapendeal met Zuid-Afrika te openbaren, daarom moest hij dood

Jan Stocklassa

Stocklassa: “Ik ben ervan overtuigd dat dat ergens de komende tijd wel gaat gebeuren.” De hele week al staan de Zweedse kranten bol van zijn ontdekkingen, die hij opschreef in een boek.

Onderzoeksjournalist en auteur Jan Stocklassa © Maartje Geels

Het verhaal van Jan Stocklassa is op twee manieren opwindend. De eerste is dat hij opnieuw zuurstof geeft aan een volstrekt vastgelopen moordonderzoek. De tweede dat hij tot zijn bevindingen kwam met behulp van een bijna vergeten archief van Stieg Larsson, de schrijver van de succesvolle ‘Millennium’-trilogie.

Larsson overleed voor hij kon weten hoeveel mensen zijn boeken zouden lezen. Zijn erfgenamen brengen postuum de in zijn computer achtergelaten teksten uit, maar één archief bleef tot voor kort onbekend: het archief dat Larsson bijhield bij Expo, een blad dat onderzoek deed naar extreem-rechts. Juist in dat archief bevonden zich cruciale aanwijzingen.

Plaats delict

“Ik schreef eigenlijk een ander boek, over plaatsen delict”, vertelt Stock­lassa. “Ik was geïnteresseerd in een huis in Stockholm waar 170 jaar na elkaar twee aanslagen waren gepleegd. De laatste was gepleegd door een extreem-rechtse man, een Palme-hater. In dat verband tipte iemand me over dat archief van Larsson, want die bleek veel onderzoek naar extreem-rechts te hebben gedaan. Toen vond ik ook zijn aantekeningen over Palme.”

Stocklassa liet zijn eerdere project liggen en besloot met Larssons onderzoek verder te gaan, al was hij niet meteen overtuigd van diens opvatting dat het een Zuid-Afrikaanse operatie was geweest. Maar naarmate hij vorderde stapelden de aanwijzingen zich op. “Palme had gedreigd een geheime wapendeal met Zuid-Afrika te openbaren, daarom moest hij dood”, zegt Stocklassa. Het was een minutieus geplande operatie, waarbij uiteindelijk een man die Jakob Thedelin heet het dodelijke schot zou hebben gelost. De revolver zou hij nog altijd in bezit hebben, in een bankkluis.

Er zijn zoveel aanwijzingen dat Thedelin er iets mee te maken heeft, dat het niet veel uitmaakt dat het wapen niet meteen gevonden is

Jan Stocklassa

Om dat uit te vinden ging Stocklassa ver. “Ik dacht: wat zou Stieg Larsson gedaan hebben?” Zijn vriendin sprak onder valse voorwendselen een paar keer met Thedelin af. Ze bezocht met hem het graf van Olof Palme, waar Thedelin op spuugde. Ook wist Stocklassa aan een waarschijnlijk gehackt gecodeerd e-mailbericht te komen, waarin Thedelin tegen een handlanger leek te zeggen dat hij de revolver nog altijd had. In een andere e-mail regelde hij de betaling van een bankkluis.

In die kluis moet het wapen zijn, dacht Stocklassa, maar dat viel tegen. De politie was gaan controleren, maar vond het niet. “Misschien is het verplaatst”, zegt Stocklassa. Toch: de Zweedse politie houdt grote belangstelling voor alle andere dingen die in zijn boek staan. “Er zijn zoveel aanwijzingen dat Thedelin er iets mee te maken heeft, dat het niet veel uitmaakt dat het wapen niet meteen gevonden is.”

Voor de politie is Thedelin als verdachte niet nieuw. Hij werd in de jaren na de moord twee keer ondervraagd. Sterker nog: een groot deel van de theorie waarop Stocklassa nu uitkomt, was deels ook ooit een politie-theorie. “Het was een jaar lang de voornaamste theorie. Daarna kwam er een nieuwe onderzoekschef die zich volledig richtte op de theorie dat alcoholist en junkie Chris Petterson de moord had gepleegd. Palmes vrouw had hem als dader herkend. Ik geloofde ook lang dat hij het was, nu denk ik: dat was Zwedens grootste gerechtelijke dwaling ooit.”

Jan Stocklassa: Stieg Larssons erfenis. De jacht op de moordenaar van Olof Palme. HollandsDiep, €21,99

Deel dit artikel

Palme had gedreigd een geheime wapendeal met Zuid-Afrika te openbaren, daarom moest hij dood

Jan Stocklassa

Er zijn zoveel aanwijzingen dat Thedelin er iets mee te maken heeft, dat het niet veel uitmaakt dat het wapen niet meteen gevonden is

Jan Stocklassa