Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Mijn sociale ontwikkeling heeft door mijn jeugd een optater gehad'

home

INTERVIEW | HINKE HAMER

Zijn vader sterft als hij zeven is, zijn moeder rent - letterlijk en figuurlijk - weg voor haar verantwoordelijkheden. Over de gevolgen schreef Auke Hulst de roman 'Kinderen van het Ruige Land'.

Zijn moeder is een amalgaam van Annemarie Jorritsma en Ramses Shaffy, zegt schrijver Auke Hulst. "Ze zat ooit voor de VVD in de gemeenteraad en verplaatste zich jarenlang in een witte BMW. Maar net zo makkelijk rijdt ze rond in een eend en fantaseert ze over een bestaan als clochard in Parijs. Een leven van vrienden, drinken en achter de muziek aan, ook dát omarmt ze. En opmerkelijk genoeg weet ze van beide extremen één geheel te smeden."

Gek mens, zou je zeggen. Bij vlagen zou je je hart vasthouden om haar grilligheid. Je zou besmuikt lachen om zoveel excentriciteit, om haar impulsieve gedrag, haar kleurrijke voorkomen en haar schoonheid, ook wel - als ze niet je moeder was.

Maar wat doet het met je als ze wèl je moeder is?

Daarover gaat 'Kinderen van het Ruige Land'. Hoewel gestileerd, is het een 'onmiskenbaar autobiografische' roman. Het is, zegt Auke Hulst, 'het allerbeste verhaal dat ik in huis heb'.

Het Ruige Land, dat is Denemarken, een buurtschap in Oost-Groningen, ingeklemd in een driehoek van Schaaphok, Schildwolde en Slochteren. De vier kinderen, dat zijn Kurt, Kai, Shirley Jane en Deedee. Kai is het alter ego van de schrijver zelf: een eenzelvig jongetje dat zich mismoedig, met de rug naar de wereld gekeerd, sciencefiction lezend en masturberend door het leven sleept.

Vader overlijdt twee dagen voor Kai's achtste verjaardag, wordt twee dagen ná diens verjaardag begraven en laat moeder achter met vier jonge kinderen en een bedrijfje dat draaiende gehouden moet worden.

Aan elke jonge moeder zou het verlies een klap hebben uitgedeeld, voor een jonge moeder die Jorritsma en Shaffy in zich verenigt, is het de nekslag. Terwijl moeder steeds vaker de hort op is en soms hele nachten wegblijft, vervuilt het huis. Rekeningen verdwijnen ongeopend in de kofferbak van een oude, met mos begroeide deux chevaux in de tuin; de vier jonge kinderen houden zichzelf in leven met diepvriespizza en afhaalpatat. Pas jaren later komen officiële instanties in beeld, als moeder op een slecht moment aankondigt dat ze niet van plan is ooit nog terug naar huis te komen.

Nee, een reclamespotje voor zijn moeder is het boek niet geworden, zegt Hulst. Maar een afrekening is het evenmin: 'Kinderen van het Ruige Land' is juist een barmhartig boek geworden. "Schrijven is, volgens mij, één grote oefening in empathie. Ik wil mijn moeder begrijpen. Ze is geen slechte vrouw. Ze heeft het ongelooflijk voor haar kiezen gehad - stel je eens voor: 33 jaar oud, weduwe en moeder van vier kinderen - ik geef het je te doen. Maar mijn moeder heeft daar bovenop de pech dat ze een sterke neiging heeft om haar kop in het zand te steken. Zij was net de verkeerde persoon om in deze situatie terecht te komen."

In zijn boek onderzoekt Hulst het effect van haar opvoeding, of het gebrek eraan, op hemzelf en op zijn broer en zusjes. "Uiteindelijk gaat het boek niet over mijn moeder - haar karakter is onveranderlijk; een gegeven - maar over ons."

De schrijver begon zijn zoektocht bij zichzelf. En nog vóór hij wist dat zijn verhaal een boek zou worden, ontdekte hij: niets is alleen maar gruwelijk. "Mijn jeugd was 'Lord of the Flies', maar het was óók 'Ravioli' (naar de Duitse televisieserie die eind jaren tachtig werd uitgezonden, over vier kinderen die een zomer lang zonder ouders doorbrengen en leven op ravioli - HH). Onze jeugd op het Ruige Land, het opgroeien als kinderen van deze excentrieke moeder - het had ook een romantische kant."

Hij geeft een voorbeeld: "Halverwege het tweede deel van het boek maken wij plannen om een ruimteschip te bouwen. De meeste ouders zouden zeggen: 'Eerst je huiswerk'. Maar mijn moeder rijdt zonder aarzelen naar de bouwmarkt om materialen te halen voor het lanceringsplatform - zij het op de pof. Mijn moeder is een aimabele vrouw, levenslustig en interessant. Voor mannen in de eerste plaats, maar ook voor ons. Ze bood ons enorm veel ruimte voor zelfontplooiing en creativiteit. Dat ik dit boek kan schrijven, heeft alles te maken met juist díe vrijheid."

Hulst begrijpt best dat lang niet iedereen de romantiek ziet van een moeder die haar vier kinderen aan hun lot overlaat. "Sommige lezers vinden mijn boek schrijnend. Dat begrijp ik. Maar schrijnend is het vooral voor mensen die die honger naar creatieve ontplooiing niet hebben. Ik heb die honger wel. Dat ik die kan stillen, is niet los te zien van mijn achtergrond."

Toch heeft hij, zegt Hulst, ook een forse prijs betaald voor, wat hij in zijn boek noemt, 'het opgroeien in de schaduw van afwezigheid'. "Mijn sociale ontwikkeling heeft een optater gehad. Toen ik een jaar of twintig was, was ik zo weinig sociaal dat het haast niet voor te stellen is. Ik was doodsbang voor de telefoon en had geen vrienden. Voor mezelf bedacht ik daar een hele rationale redenatie omheen, zodat dat toch cool was - ik keerde me af van de wereld. Pas veel later heb ik mezelf écht bij de kladden gegrepen en er alsnog voor gekozen om deel te nemen aan het leven."

Hoewel ze met z'n vieren waren, praat Auke Hulst liever niet over of voor zijn broer en zusjes. Zij hebben immers niet om het boek gevraagd. En zíjn herinneringen zijn niet noodzakelijk ook die van hen. "Mijn broer heeft het boek wel gelezen, maar hij is nog te boos op onze moeder en op de situatie. Hij heeft nog geen afstand kunnen nemen van onze jeugd. Mijn oudste zusje wel. Zij heeft me ook met het boek kunnen helpen - zowel inhoudelijk als literair. Mijn jongste zusje heeft het nog niet gelezen. Het beslaat grotendeels een periode waaraan zij nauwelijks bewuste herinneringen heeft. Ze is bang dat het boek haar beeld van ons gezamenlijke verleden bepaalt. Dat begrijp ik wel."

Wat zijn moeder van het boek vindt? Nu het er ligt, vindt ze het 'wel goed', weet Auke Hulst. Bovendien verleende ze haar medewerking: ze stelde grootmoedig haar dagboeken ter beschikking. Waarom ze dat deed, dat is speculeren, ook voor de schrijver zelf. "Uiteindelijk is onze jeugd uitzonderlijk geweest. Mijn boek past binnen geen enkel literair cliché - het gaat niet over een alcoholistische vader, niet over een godsdienstwaanzinnige moeder, niet over het kind dat aan de drugs raakt of in de misdaad belandt. Ons verhaal is uniek. Misschien dat mijn moeder zich dat realiseert en het prettig vindt dat onze geschiedenis een keer geboekstaafd is."

Hulst heeft met zijn moeder nauwelijks over het boek gesproken. "Ik denk dat ze de feiten, zoals ik ze - enigszins gestileerd - beschreven heb, wel onderschrijft. Maar wat het effect van de feiten is geweest op ons, haar vier kinderen, daarvan heeft mijn moeder geen enkel benul."

Auke Hulst
Het boek 'Kinderen van het Ruige Land' verscheen onlangs bij Meulenhoff. Hiervoor publiceerde Auke Hulst (1975) de romans 'Jij en ik en alles daartussenin' (2006) en 'Wolfskleren' (2009). Samen met tekenaar Raoul Deleo maakte hij het literaire reisboek 'De eenzame snelweg' (2007). Samen met zijn broer Hans is Auke Hulst de drijvende kracht achter de Nederlandse band De Meisjes.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.