Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Mensen willen gezien worden, ze gedijen erdoor'/Groepsportret

Home

Fred Lammers

“Het is een vriendengroep waar mijn dochter deel van uitmaakt. Zij kennen elkaar uit hun tienertijd. Het ging mij fascineren dat zij door de jaren heen hecht met elkaar bleven omgaan en allemaal bleven wonen in Apeldoorn, waar ze zijn geboren en getogen.”

In 1989 begon Claartje Keur de leden van de groep in hun eigen omgeving en tijdens activiteiten te fotograferen. “Ik praatte met hen ook over hun verwachtingen voor de toekomst, de manier waarop zij met relaties omgaan, de belangen die zij hechten aan familie en vriendschap en wat zij hun kinderen willen meegeven. Door wat zich in die groep afspeelde, werd ik geconfronteerd met mijn eigen leven, hoe ík het had aangepakt.” Waarop ze het plan opvatte er een langlopend project van te maken.

In 1996 fotografeerde Claartje Keur de groep opnieuw. Die twee fotoreeksen vormen bij elkaar de expositie die de komende weken in het Historisch Museum Apeldoorn te zien is. Fragmenten van hun verhalen toen en nu, op schrift en via gemonteerde geluidsfragmenten, geven de tentoonstelling een extra dimensie.

Het viel Keur op dat de groepsleden, die nu eind dertig zijn, in de gesprekken heel open waren over hoe ze in het leven staan. “Het was niet mijn bedoeling alles bloot te leggen, maar we zijn diep op zaken ingegaan - ook op relaties die mislukten. Het leven heeft hen gevormd. Ze hebben intussen het een en ander meegemaakt en zijn met het ouder worden veel serieuzer geworden.”

“Vooral vanaf het moment waarop mensen kiezen voor kinderen verandert er veel. De mensen in deze groep zijn niet hoog opgeleid, maar ik denk dat de problemen die bij hen spelen universeel zijn voor deze tijd. Kinderen en werk zijn belangrijk. Daaraan worden in deze welvaartsmaatschappij hoge eisen gesteld. Ouders willen kinderen zoveel mogelijk bieden. Er is een geweldig grote druk vanuit de maatschappij op het gezin. Jonge mensen hebben het er niet gemakkelijker op gekregen.”

“In de jaren zestig, toen ik trouwde en kinderen kreeg, begon ik heel traditioneel, maar door de ontwikkelingen werd alles op zijn kop gezet. Wij moesten op zoek gaan naar nieuwe waarden. Wat mijn generatie heeft bevochten en uitgevonden, ligt er nu allemaal.”

Het project rond 'De Groep' heeft, constateert Claartje Keur, alles te maken met nieuwsgierigheid. “Ik bekijk die mensen vanuit mijn nieuwsgierigheid en betrokkenheid. Ik kreeg alle medewerking. De groepsleden vinden het wel leuk. Zij realiseren zich door de grote belangstelling die dit project trekt, ineens dat het toch wel bijzonder is als je zolang als groep met elkaar omgaat. Dat zagen ze zelf tot voor kort niet. Maar mensen willen gezien worden. Daar gedijen ze bij!”

Over een jaar of vijf zal de leefsituatie van de meeste leden van de groep weer totaal anders zijn. “Dan komen hun kinderen in de puberteit. Hoe ze daarmee omgaan, zal ook boeiend zijn. Dan hoop ik er weer in te duiken. Niet tussentijds - want hoewel ik ze redelijk goed ken, houd ik bewust afstand. Ze hoeven niet mijn vrienden te worden.”

“Net als bij andere projecten van mij moet 'De Groep' een verhaal worden. Dat was het al in 1989, maar door deze mensen te blijven volgen krijgt het steeds meer diepgang. Iets gaat voor mij pas leven, als het een geschiedenis krijgt, als je een tijdsbeeld vastlegt.”

Dat deed Keur ook toen ze de bouw van het nieuwe Apeldoornse stadhuis fotografisch volgde. Een selectie uit die reportage hangt permanent in het stadhuis.

“Er gaat geen dag voorbij zonder dat ik fotografeer. Zo had ik ruim een jaar lang het project dat ik mezelf dagelijks fotografeerde in de situatie van die dag, met als vast punt mijn wekelijkse bezoek aan mijn bejaarde moeder.”

“Zij is in dat jaar helemaal afgetakeld en uiteindelijk gestorven. Op die foto's zie je ook dat verhaal. Eerst zit ze nog gewoon aan tafel en later in een rolstoel. Achteraf heel waardevolle beelden. Daarin is zichtbaar gemaakt hoe het leven van een persoon zich voltrekt. Dat het om mijn moeder ging, is in feite bijzaak. Ik leg dingen nu vast, zodat ik over vijf jaar kan zeggen: 'Zo was het vroeger'. Om die reden ben ik ook gespitst op veranderingen die zich in Apeldoorn voltrekken.” En of ze nu mensen of gebouwen vastlegt, maakt haar niet zo veel uit. “Zo'n gebouw is in zekere zin ook een portret.”

Het was op de hts in Dordrecht dat Claartje Keur zich voor fotografie begon te interesseren. “Er was een studentenclub die zich met fotografie bezighield. Daar heb ik de geheimen van de donkere kamer ontdekt.”

Zij fotografeert bij voorkeur in zwart-wit. “Een foto is altijd een stukje van de werkelijkheid. Met kleur suggereer je ten onrechte dat het de werkelijkheid is. Met zwart-wit laat je overbodige informatie weg, geef je duidelijk aan dat het de werkelijkheid is zoals jij die als fotograaf ziet.”

Ze kan het zich permitteren veel tijd in haar projecten te stoppen. Dat geeft haar een grote mate van vrijheid om haar eigen ideeën uit te voeren. Wat haar in fotografie vooral boeit, is 'het vastleggen'.

“Ik bezit een grote gedrevenheid om dingen te bewaren voor de toekomst. Als kind was ik al erg bewaarderig. Foto's en alles wat is opgeschreven, in brieven of krantenartikelen, voeden de herinnering en houden op die manier het verleden levend.”

“Als ik mensen fotografeer, doe ik dat in hun eigen omgeving, bij bestaand licht, te midden van hun spulletjes, omdat dat veel over hen zegt. Het is zaak te proberen het eigene van een persoon vast te leggen. Veel dingen van vroeger zijn onder mijn handen weggeglipt. Daar heb ik spijt van. Dat drijft mij ertoe nu heel veel vast te leggen.”

Deel dit artikel