Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Maak van alle scholen bijzondere scholen'

Home

Somajeh Ghaeminia

Siebren Miedema, godsdienstpedagoog

Je kunt ze achter de voordeur willen stoppen, maar religie en levensbeschouwing zijn nu eenmaal overal aanwezig, stelt algemeen en godsdienstpedagoog Siebren Miedema. Daarom zouden alle scholen - of ze nu openbaar, christelijk of islamitisch zijn - verplicht aan levensbeschouwelijke vorming moeten doen. Daarvoor moeten ze meer ruimte krijgen om samen te werken.

"Maak elke school een bijzondere school", is de boodschap die Miedema voor de laatste keer meegeeft als hoogleraar aan de VU. Gisteren nam hij na negentien jaar afscheid van deze universiteit.

Na de aanslagen van september 2001 is er nog altijd verwarring over de rol van religie in het publieke domein, ziet Miedema. Juist daarom is levensbeschouwelijk onderwijs onmisbaar. "Wat je gelooft, moet je zelf weten. Scholen zijn er niet op uit om gelovigen te maken. Dat kunnen ze niet. Maar kinderen moeten wel zo vroeg mogelijk leren dat er verschillende geloven en opvattingen zijn, dat 'de ander' geen bedreigde diersoort is, maar een mens als jij en ik."

"Willen we dat kinderen hun eigen standpunten ontwikkelen, dan moeten ze wel kennis kunnen nemen van die standpunten, inzicht opdoen en uitgedaagd worden om een eigen levensbeschouwelijke identiteit op te bouwen. Zo worden vooroordelen voorkomen. In een multireligieuze samenleving is dat essentieel."

Blij was hij daarom met de wet die scholen vanaf 2006 verplicht stelde om aan 'burgerschapsvorming' te doen. Maar dat gaat Miedema niet ver genoeg. Levensbeschouwing en religie, zegt Miedema, zijn een onderdeel van burgerschapsvorming. Invloedrijke filosofen als de Canadese Charles Taylor zijn daar nadrukkelijker op gaan wijzen. Roepen dat religie achter de voordeur hoort, zoals staatssecretaris van onderwijs Sander Dekker (VVD) deze week deed, is volgens Miedema daarom 'achterhaald en kortzichtig'. "Het is kennelijk een populair standpunt, maar ik heb niet het idee dat het breed wordt gedragen. Het is ook nauwelijks onderbouwd."

In de praktijk ziet Miedema namelijk steeds meer scholen van verschillende denominaties die samenwerken of graag willen fuseren. Uit nood, vanwege teruglopende leerlingaantallen. Of bewust, vanuit een pedagogisch argument, omdat ze van elkaars identiteit willen leren. De term 'ontmoetingsschool' waar verschillende geloofsstromingen en het openbaar onderwijs intensief samenwerken, is een hip begrip.

Maar het ontstaan van deze scholen, die Miedema toejuicht, wordt tegengewerkt door de strikte scheiding die sinds 1917 in de wet geldt tussen openbare en bijzondere scholen. Dit 'duale stelsel' heeft zijn langste tijd gehad, vindt Miedema.

Zelfs een nieuwe wet uit 2011 die de samenwerking tussen openbare en bijzondere scholen moet regelen, houdt stug vast aan die scheiding. Zo mogen scholen alleen fuseren als een van de twee met opheffing wordt bedreigd. "Die wet is een verschrikking. Want waarom zouden alleen scholen in nood mogen samenwerken? Scholen die toch met volle overtuiging onder een dak zitten, doen nu al aan een milde vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid."

Een ideaal voorbeeld is de Brede School in Amsterdam-Zuidoost waar een openbare, islamitische en een christelijke school onder één dak zitten. Er zullen er meer komen, voorspelt Miedema. Omdat ze nodig zijn. "Als we onze liberaal-democratische samenleving willen laten gedijen, moeten we kinderen van meet af aan leren oefenen in dialoog en ontmoeting."

Deel dit artikel