'Lagere inkomens worden juist ontzien in akkoord Kunduzcoalitie'

home

De Kunduz-coalitie in overleg. © anp

SP'er Roemer en PvdA'er Samsom hadden hun oordeel snel klaar, donderdagmiddag: zij weigeren te tekenen voor de nieuwe begrotingsafspraken, die in hun ogen vooral de lage inkomens treffen. Een tikkeltje voorbarig, reageren enkele prominente economen desgevraagd.

Zelf branden ze hun vingers liever niet aan inschattingen over de precieze koopkrachteffecten voor rijk en arm. Dat laten ze liever aan het Centraal Planbureau (CPB) over: dat moet de afspraken van VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie nog door zijn modellen halen.

Vrij evenwichtige verdeling
De Amsterdamse hoogleraar economie Sweder van Wijnbergen durft wel een stapje verder te gaan. Vrij evenwichtig, vindt hij de verdeling van de pijn. Als er al groepen worden ontzien, dan zijn dat juist de lagere inkomens. "Al hangt er nog veel af van de losse eindjes", vindt ook hij.

Het akkoord is inderdaad op veel punten nog vaag. Zo moeten mensen zelf meer betalen voor zorg, maar krijgen lage inkomens daarvoor compensatie via de zorgtoeslag - maar in welke mate, dat staat er niet bij. Maar afgezet tegen het op de valreep gesneuvelde Catshuis-akkoord zien de jongste afspraken er wel wat gunstiger uit voor de lagere inkomens.

Koopkrachtverlies en uitkering
Zo betekende het Catshuis-akkoord voor volgend jaar een procentje koopkrachtverlies voor wie meer dan 3,5 keer het minimumloon verdient. Uitkeringsgerechtigden daarentegen zouden er tot 5 procent op achteruitgaan.

Het nieuwe akkoord ontziet juist deze laatste groep: hun uitkering groeit mee met de inflatie. Dit terwijl ambtenaren twee jaar op de nullijn worden gezet en ook de loonontwikkeling in de marktsector wordt afgeremd door te morrelen aan de tariefschijven voor de inkomstenbelasting.

"Maar ook van dat laatste hebben de laagste inkomens geen last omdat ze niet snel naar een hogere schijf gaan", zegt Van Wijnbergen.

Hypotheekrenteaftrek
Zoals zij ook weinig merken van het beperken van de hypotheekrenteaftrek, omdat ze doorgaans in een goedkoop huurhuis wonen. En ook het aanpakken van het onbelaste privégebruik van lease-auto's, voorspelt Van Wijnbergen, zal niet in het bijzonder het armste deel van de bevolking treffen.

Juist de hogere inkomens krijgen bovendien een speciale 'crisistaks' voor de kiezen over loon en bonussen, al is nog niet duidelijk hoe hoog die wordt: ook zo'n los eindje.

BTW-tarief
Het hoge BTW-tarief treft alle inkomensgroepen, ook mensen met een uitkering. Maar relatief gaat een groot deel van hun inkomen naar eerste levensbehoeften als voeding, en dat valt in het ongewijzigde, lage btw-tarief. De WW wordt weliswaar aangepakt, maar daar heeft vooral hun werkgever last van: die moet de eerste zes maanden van hun uitkering betalen.

"Dat zou wel eens het gunstige effect kunnen hebben dat deze mensen eerder een nieuwe baan hebben, omdat hun werkgever daar zijn best voor doet", voorziet Van Wijnbergen.

De hogere accijns op roken zal de lagere inkomens relatief wat zwaarder treffen, beaamt de hoogleraar. "Omdat ze meer roken. Dat is een van de redenen voor hun kortere levensduur. Daar moeten ze dus mee ophouden, en dit is dan een mooie prikkel."

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie