Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Kuitert moet namen en voorbeelden noemen'

Home

Jonathan Huseman

Als Lisa Kuitert, hoogleraar boekwetenschap aan de UvA, beweert dat het subsidiëren van schrijvers onleesbare boeken voortbrengt, dan moet ze man en paard noemen. Wie zijn dan die schrijvers? En wat verstaat Kuitert onder onleesbaar? Schrijvers, recensenten en het Fonds voor de Letteren reageren korzelig op de oratie van Kuitert en een interview, gisteren in Trouw.

AMSTERDAM - ,,Nadat ik het gelezen had, dacht ik: wat een onzin!'', zegt Rob Schouten, gesubsidieerd dichter, recensent en lid van literaire adviescommissie voor het Fonds voor de Letteren.

,,Volgens mij doelt Kuitert op een oude praktijk. Vroeger kregen schrijvers van hermetische, ingewikkelde literatuur inderdaad meer geld. Het fonds stimuleerde moeilijke literatuur en literatuur die niet verkocht. Als je één keer in hun systeem zat, moest je wel heel raar doen, wilde je er nog uitraken.''

Dat systeem is inmiddels hervormd. Niettemin stelt Kuitert in haar lezing dat de adviescommissies van het Fonds voor de Letteren, dat subsidie verstrekt aan schrijvers, worden bevolkt door beroepslezers en andere literair ingewijden met een voorkeur voor moeilijke, gelaagde en zelfs onleesbare boeken, die vaak voor vernieuwend worden gehouden. ,,Dat is écht onjuist'', zegt Sylvia Dornseiffer, directrice van het Fonds voor de Letteren. ,,Er zijn moeilijke en makkelijk leesbare boeken en voor beide geldt: wat is de literaire kwaliteit?'' Zij benadrukt de veelzijdige samenstelling van de adviescommissies en de taak van het Fonds om diversiteit en pluriformiteit in de literatuur te stimuleren. ,,Het is een dooddoener om gesubsidieerde boeken af te doen als onleesbaar. Veel schrijvers hebben met subsidie een oeuvre op gebouwd. Op wie doelt zij? Is Brouwers onleesbaar? Ferron? Van der Heijden? Rosenboom?''

Schouten en Dornseiffer komen er niet achter welke veel gelaagde boeken en moeilijk schrijvende auteurs Kuitert nu bedoelt. Schrijver Allard Schröder vindt het Kuiterts plicht haar stelling te expliciteren met voorbeelden en namen. ,,Hoe weet zij dat de magazijnen vol boeken liggen? Heeft zij cijfers? Argumenten? Ze doet toch aan wetenschap? Welke boeken zijn dat dan? Hoeveel? Wie zijn die ingewijden die bepalen wie subsidie krijgt? Als ze een reactie wil moet ze: a. boeken noemen, titels willen we, en b. namen noemen van die ingewijden.''

Schröder wijst op de emanciperende werking van de subsidieverstrekking. ,,Vroeger konden alleen welgestelden een boek schrijven. Dankzij de subsidieregeling zijn ook arbeiderszonen vrij om een boek te maken.''

En dat niet alleen: ook de literatuur die zich minder eenvoudig staande houdt is gebaat bij subsidie. ,,Boeken met meerdere lagen en perspectiefwisselingen of poëziebundels zijn niet door de gehele mensheid te doorgronden. Maar we moeten er toch niet naar streven gelaagde boeken te vereenvoudigen, zodat iedereen het kan lezen'', zegt Lidewijde Paris van uitgeverij Querido. Zij kan niets met de door Kuitert van de socioloog Bourdieu overgenomen suggestie dat er één boekenmarkt is waarop verkoopcijfers het zwaarst wegen en een andere waarop het oordeel van critici, collega schrijvers en subsidieverstrekkers de doorslag geeft. ,,Ik verkoop mijn boeken op één markt.''

Kuitert krijgt het verwijt te kort door de bocht te zijn. Het subsidiesysteem is vatbaar voor fundamentele kritiek in het algemeen. Maar als subsidie is te verkrijgen moet je niet raar opkijken dat schrijvers proberen het te bemachtigen. Laat Kuitert haar stelling dat er in het huidige klimaat 'subsidieproza' ontstaat eerst maar eens onderzoeken, klinkt het eensgezind. Dornseiffer: ,,Kuitert geeft een te simpele voorstelling van zaken. Ik plaats vraagtekens bij haar vooronderstellingen: is het wel zo dat boeken moeilijk en stug moeten zijn? Ik wacht de tekst van haar oratie en een onderzoek af. Als ze haar stelling gaat onderzoeken moet ze vooral een bezoekje brengen aan de overvolle magazijns waar die vreselijke romans staan.''

Deel dit artikel