Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Kankercellen gedragen zich soms als glas'

Home

Dirk Waterval

© iStock
Eureka

Journalist Dirk Waterval stelt vragen bij het eureka-moment van jonge wetenschappers. Deze week aflevering 20: Glas, vast of vloeibaar?

Al millennia is de mens in de weer met glasblazen. Maar hoe de doorzichtige stof in een raamkozijn precies werkt, weet nog steeds niemand. Is het gewoon een vaste stof, zoals blijkt als je er met een vinger tegenaan tikt, of een vloeibare? Wie miljarden jaren de tijd heeft om te wachten, zal een wijnglas namelijk zien ‘smelten’ als een ijsblok. Het ontbreekt aan een goede theorie die verklaart waarom glas geen keuze lijkt te kunnen maken tussen vloeibaar en vast, waarom het zo eigenzinnig is. Liefst 600.000 euro krijgt theoretisch chemicus Liesbeth Janssen (1983) van TU Eindhoven om een compleet nieuwe glastheorie te ontwikkelen.

Lees verder na de advertentie

Wat zie je als je heel sterk inzoomt op een glasplaat?

“Dan lijkt het of je naar een vloeistof kijkt. Materiaal bestaat in het algemeen uit moleculen of losse atomen, en hoeveel bewegingsvrijheid die hebben, bepaalt of de stof vast, vloeibaar of gasvormig is. Bij een beker vloeibaar water kunnen de watermoleculen helemaal naar de andere kant van de beker bewegen. Bij ijs staan ze min of meer stil, netjes gerangschikt in een rooster.

De grap is: hoewel glas dus keihard aanvoelt, zie je de glasmoleculen gewoon heel willekeurig verspreid door de stof. Alsof je naar een foto van vloeistof kijkt. Sterker: op een microscopische foto kun je glas en een vloeistof niet uit elkaar halen! Dat zie je pas bij bewegend beeld. Want daar bewegen de moleculen in een vloeistof alle kanten op, terwijl ze in het glas - hoewel zonder rangschikking als in een kristal - vrijwel stilstaan.”

In het beginstadium is een tumor net als glas een bijna vast object

En niemand weet waarom glas zich zo raar gedraagt?

“Nee, de theorie erachter schiet tekort. Daarom werk ik zelf aan een nieuwe, en ik begin helemaal bij het begin. Welke krachten voelen twee moleculen als ze in een vloeistof zitten, en hoe worden die krachten anders in een glas? Beginnend met de wetten van Newton kun je daar al een eind mee komen.”

Leuk, maar kun je daar ook wat mee?

“Sinds enkele jaren zien we dat veel andere zaken uit de natuur zich ook glasachtig gedragen. Zoals kankercellen. In het beginstadium is een tumor net als glas een bijna vast object. Tot die begint uit te zaaien - vanaf dan gedragen de tumorcellen zich ineens als vloeistof. Als wij straks kunnen berekenen wanneer een materiaal zich glasachtig gedraagt en wanneer niet, kunnen we misschien op foto’s van een groep cellen al heel vroeg zien of zich daar kanker ontwikkelt.”

Lees ook: Wetenschapper Elroy Boers denkt te weten hoe je jongeren minder laat drinken


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

In het beginstadium is een tumor net als glas een bijna vast object