Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Juist voor het economische mensbeeld moeten we oppassen'

Home

Robin de Wever

Januari 2011: studenten van de Universiteit van Amsterdam, tijdens een studiemarathon. Na afloop volgde een demonstratie tegen de bezuinigingen op het hoger onderwijs. © ANP

Marktdenken wordt wel erg makkelijk zwartgemaakt, zei ethicus Wim Dubbink dinsdag in deze rubriek. De markt zou niet de vijand, maar juist ook de vriend van de moraal zijn. Filosofiestudent Ype de Boer is vooralsnog sceptisch.

Denker Ype de Boer: als je vooral economisch denkt, zie je van alles over het hoofd

'Noem mij een beschavingsvorm uit de wereldgeschiedenis die eerlijker werkte dan de onze, zei hoogleraar bedrijfsethiek Wim Dubbink dinsdag in deze rubriek. Volgens Dubbink kan de markt ons wel degelijk iets vertellen over de waarde van mensen.

Als voorbeeld noemde hij de maximale tijd die een patiënt mag doorbrengen op de intensive care: drie maanden. Na die periode moet de patiënt plaatsmaken, anders lopen de zorgkosten te zeer op.

Het klinkt logisch. Toch zijn het precies deze ideeën waarvoor Michael Sandel waarschuwt als hij zegt dat het marktdenken de hele samenleving dreigt te gaan beheersen. Wie vooral door een economische bril kijkt, ziet alles dat zich niet in economische termen laat vangen over het hoofd. Hij laat weinig ruimte voor levensbeschouwing en vergeet dat we ook sociale wezens zijn.

Het neoliberale idee dat de mens vooral homo economicus is, zie je tegenwoordig ook terug in het onderwijsbeleid. In de Oudheid studeerde je Wijsbegeerte om redenaar te worden en in de Middeleeuwen om kennis van de Bijbel en God te verkrijgen. Ten tijde van de Verlichting probeerde je vooral om autonoom te leren denken.

Nu moet de student zo snel mogelijk afstuderen, zodat hij de arbeidsmarkt op kan. Als ik niet snel genoeg studeer, krijg ik een boete. Typisch: die geldstraf staat ook weer in dienst van de economie.

Wat dat betreft heeft Michael Sandel gelijk. We hebben iets heel waardevols verloren als we studie niet meer zien als een middel om onze horizon te verbreden maar vooral als opstapje naar economisch voordeel. Zo'n houding kan inderdaad leiden tot een morele crisis.'

Lees verder na de advertentie
Korte Bio Ype de Boer, studeert filosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij is geïnteresseerd in de relaties tussen theorie en praktijk en tussen filosofie en geschiedenis.

 
Ten tijde van de Verlichting probeerde de student Wijsbegeerte om autonoom te leren denken. Nu moet hij zo snel mogelijk afstuderen, zodat hij de arbeidsmarkt op kan.

Eerder in 'Denkers in Debat'
Is marktdenken op weg om de hele samenleving te beheersen? Filosoof Michael Sandel meent van wel, schreven we vorige week. We zouden zelfs afkoersen op een morele crisis.

Bedrijfskundige en filosoof-in-opleiding Daan Gijsbertse herkende zich in grotendeels in Sandels analyse. Hij waarschuwde onder meer voor een samenleving waarin zieken niet worden genezen als hun behandeling niet rendabel of lucratief is.

Bedrijfsethicus Wim Dubbink vindt dat de vrije markt wel erg makkelijk kop van jut wordt. 'Als een samenleving op basis van vraag en aanbod bepaalt wat zaken kosten en hoe ze verdeeld moeten worden', meent hij, 'is dat een bewijs dat ze sterk geciviliseerd is. Burgers slaan elkaar niet de hersens in, maar werken er volgens een procedure die bepaalt wat iets waard is en die er vanuit gaat dat ieder mens telt. Dat is juist erg moreel.'

'Noem mij maar een beschavingsvorm uit de wereldgeschiedenis die eerlijker werkte en die op zo'n radicale manier de gelijkwaardigheid van alle mensen erkende.'

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie