Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Jongens willen schieten'

Home

INTERVIEW | IRIS PRONK

Kinderboekenauteur Tjibbe Veldkamp: "Meisjes vinden schieten ook leuk." FOTO © REYER BOXEM

Veel kinderboeken zijn te 'lievig', vindt Tjibbe Veldkamp, schrijver van het Kinderboekenweekgeschenk. Volgens hem kan jeugdliteratuur wel wat meer 'Duck en Dahl' gebruiken.

Wat vinden jongens leuk? Schieten natuurlijk! Liefst met een pistool, maar een gootsteenontstopper voldoet ook. Men kiest een tegenstander, richt het wapen, haalt de trekker over en TAKKE TAKKE! PIEW PIEW! BAM! BENG! BOOF!

Bert en Bart
Deze klanknabootsingen zijn citaten uit het Kinderboekenweekgeschenk van schrijver Tjibbe Veldkamp en tekenaar Kees de Boer. Het heet 'Bert en Bart redden de wereld' en het bevat allerlei elementen waar jongens blij van worden: actie, humor, schieten, veel stripachtige tekeningen, een ruimteschip en buitenaardse wezens.

De twee broertjes hebben ook tegenstanders, die nodig moeten worden uitgeschakeld: het buurmeisje Felicity, dat almaar met de jongens wil knuffelen. En moeder Viola Lentelied, die in een boek heeft gelezen dat jongens lief moeten doen. Dat betekent: elfjes schilderen, met vlinders dansen en bomen liefdevol omarmen. Dus niet schieten!

Toch heeft hij 'Bert en Bart' (oplage: 423.000 exemplaren) niet speciaal voor jongens geschreven, zegt Tjibbe Veldkamp in zijn Groningse woning. Nou ja, een béétje dan. "Dit boek komt bij heel veel kinderen terecht. Kees en ik willen leesbevorderend bezig zijn. We richten ons op de groep die niet graag leest. En ja, daarin zitten twee keer zoveel jongens als meisjes." Veldkamp verwijst naar een onderzoek van Stichting Lezen (2010), waaruit blijkt dat 13,8 procent van de jongens nauwelijks voor lezen te porren is, tegenover 6,4 procent van de meisjes.

Stoere meisjes
Maar meisjes vinden schieten ook leuk, weet de schrijver. "Ik zie ze hier op het plein achter elkaar aanrennen en met de jongens meedoen." Al spelend verzinnen de kinderen verhalen, waarin iets omvalt of ontploft, of op z'n minst iets gebeurt. In veel kinderliteratuur ontbreekt die actie volgens Veldkamp. "Er zit een gat tussen het spel van kinderen en de boeken die ze moeten lezen."

Dat geldt vooral voor prentenboeken, die in Veldkamps ogen vaak te 'lievig' zijn, met dartelende konijntjes en schattige prinsessen. In zijn eigen boeken voor kleuters - vaak door De Boer of Philip Hopman geïllustreerd - figureren weinig konijntjes, maar wel boeven, agenten, dierentemmers, gemene boeren, strenge weeshuisdirectrices, coole cowboys en onuitstaanbare leraren.

Twist
De verhalen hebben vaart, een spannende plot en vaak een absurdistische twist. Zo besluit de gemene boer in 'De verkipping' (2010) om zijn varkens tot kippen om te bouwen, omdat hij met alle geweld wil dat ze eieren leggen. In 'Tim op de tegels' (2004) wordt een jongetje aan allerlei gevaren blootgesteld, juist omdát hij aan een regel van zijn suffige vader gehoorzaamt. En in 'Bert en Bart' gaan de buitenaardse wezens, Zurghs geheten, die zelf over geavanceerde 'zapwapens' beschikken, enthousiast met de gootsteenontstopper aan de slag.

Voor de volwassen lezer lijkt dit Kinderboekenweekgeschenk ook een boodschap te bevatten, of op z'n minst een knipoog naar de buitenliteraire werkelijkheid. Staat moeder Viola - met haar bloemetjes en vlinders en haar motto 'lief doen!' - voor de crècheleidsters, leerkrachten en moeders die te weinig oog zouden hebben voor het jongensachtige van hun zonen? Heeft de schrijver zijn kritiek op de 'verjuffing' van het onderwijs in dit personage verpakt?

Vijanden
Veldkamp moet een beetje zuchten om die vraag. "Nee. Ik dacht: onze hoofdpersonen zijn jongens die willen schieten. Wie zijn hun vijanden? Een meisje dat wil knuffelen en een moeder met verboden."

Toevallig leverde de juf van zijn eigen elfjarige zoon onbedoeld wel een ingrediënt voor Viola: de juf schreef 'lief doen!' op haar schoolbord. Maar dat wil volgens Veldkamp nog niet zeggen dat zij de jongensaard veronachtzaamt. "Ze bedoelde het geloof ik een beetje grappig."

Als volwassenen in Viola per se een stereotype vrouwelijke opvoeder willen zien, tegen wie actiebeluste en schietgrage jongens beschermd moeten worden, dan moeten ze dat maar doen. Veldkamp: "Ik schrijf kinder-boeken, geen grote-mensenkinderboeken." Hij dacht bij het vormgeven van Viola eerder aan Donald Duck, de populaire eend die doorgaans niet met 'Literatuur' wordt geassocieerd. "Donald zou óók heel goed een opvoedboek kunnen lezen, om de regels daaruit meteen toe te willen passen op Kwik, Kwek en Kwak."

Duck en Dahl
Donald Duck en Roald Dahl, dat zijn Veldkamps inspiratiebronnen. Voordat hij kinderboeken ging schrijven, werkte hij voor het populairste stripblad van Nederland, en met veel plezier. "Er zitten humor en een dwarsige anti-houding in Donald Duck. Kinderen vinden dat geweldig, en ik ook." Dahl bewondert hij om zijn originaliteit, humor en het 'niet-lievige' van zijn verhalen.

De Nederlandse kinderliteratuur zou wel meer Duck en Dahl kunnen gebruiken, vindt Veldkamp. En meer Zurghs. Hij hoopt vooral dat ook de jonge leesweigeraars, die doorgaans niet verder komen dan een stripboek, het Kinderboekenweekgeschenk met plezier zullen lezen.

Voor de moeders van zonen heeft hij geen speciale boodschap. Voor de vaders (ook van dochters) wel: "Moeders kopen kinderboeken, en dat vind ik hartstikke goed. Maar ik zou het fijn vinden als vaders óók boeken gaan uitzoeken voor hun kinderen. Ik verwacht dat die toch met iets anders thuiskomen, met meer actie bijvoorbeeld."

Zwervende boeken
Hé, wat ligt daar nou op die bank in het park? Of op het schoolplein, in de speeltuin, bij de balie van het zwembad? Een kinderboek!

Het Nationale Fonds Kinderhulp bedacht speciaal voor de Kinderboekenweek (5 t/m 15 oktober) een zwerfboekactie. Kinderen kunnen op een boek een sticker plakken, te vinden in de Kinderboekenweekkrant die op bijna alle scholen wordt uitgedeeld. Vervolgens leggen ze dat boek op een kinderrijke plek en de zwerftocht kan beginnen. Via www.zwerfboek.nl kunnen kinderen zien bij wie hun 'Dolfje Weerwolfje' of 'Bert en Bart' terecht is gekomen.

Het thema van deze Kinderboekenweek is 'Superhelden! - over dapper durven zijn'. Schrijver Tjibbe Veldkamp en tekenaar Kees de Boer, makers van het Kinderboekenweekgeschenk, publiceren de komende dagen op bertenbartavonturen.blogspot.com het feuilleton 'Bert en Bart redden de bibliotheek'. De eerste aflevering verschijnt vandaag.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie