Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Je moet oververhitting van de EU voorkomen'

Home

door Teun Lagas

Direct na het gesprek verdwijnt hij naar de Amsterdamse Dappermarkt. Nee-folders verspreiden met het campagneteam van zijn Socialistische Partij. Harry van Bommel is niet tegen Europese samenwerking, wel hartgrondig tegen het accepteren van de Europese Grondwet.

Voor de gemiddelde stemmer, die hij straks op de markt hoopt te ontmoeten, is het een helse opgave om bij het referendum op 1 juni ja of nee te kiezen, beaamt het Tweede-Kamerlid. ,,Ik ben het eens met voor- en tegenstanders die zeggen dat een Europese Grondwet in een andere vormgeving had gemoeten. Nu heb je een dik boek met -belangrijke- nieuwe afspraken over de toekomstige samenwerking en verder oude feiten: bestaande EU-verdragen zijn er in samengebundeld. Het was een kapitale blunder om de mensen ja of nee te laten zeggen tegen deze hele mikmak.''

De voorstanders hebben zich met die ingewikkelde volumineuze vorm in hun eigen vlees gesneden, merkt hij tijdens het campagne voeren. De zegeningen van het verdrag zijn door het ja-kamp moeilijk uit te leggen.

,,Dat ook de oude verdragen in de Grondwet zijn meegenomen heeft intussen wel het voordeel dat de burgers zich kunnen uitspreken over bestaand Brussels beleid. Die kans grijpen ze nu natuurlijk. Eindelijk kunnen ze nee zeggen nadat Europese regels jarenlang zonder hen werden doorgedrukt. Te lang was Europa iets waarvan de politici zeiden: dat regelen wij wel.''

De Grondwet maakt de Unie 'ietsje' slagvaardiger, doorzichtiger en geeft het Europees Parlement meer macht. Van Bommel is het daar allemaal mee eens. ,,En toch roep ik op om nee stemmen.''

,,In de eerste plaats omdat de bestuurlijke stap voorwaarts, die grotere slagvaardigheid, mij te snel gaat. De tien Midden-Europese landen die pas zijn toegetreden staan sociaal en cultureel nog ver af van het Europese gemiddelde. Die worden op deze manier te veel gedwongen naar dat gemiddelde toe te groeien. Je kunt zeggen dat ze daar zelf mee instemmen, maar ik vind het allemaal te snel. Europa gaat om welbegrepen eigenbelang, daar past zulke dwang niet.''

,,Het Nederlands belang is er ook niet mee gediend. Nederland krijgt steeds minder te vertellen in een Unie die aan het veranderen is. We raken een deel van onze soevereiniteit kwijt omdat bij stemmingen in Brussel de omvang van de bevolking zwaarder gaat meewegen. Bovendien komt er een Europese minister van buitenlandse zaken en meer gezamenlijk defensiebeleid. Je moet er niet aan denken dat wij op die twee terreinen nu al bevoegdheden moeten inleveren. Misschien ooit, niet nu. Natuurlijk houdt elk land een veto bij de Europese buitenlandpolitiek. In de praktijk zal Den Haag toch inleveren aan die gezamenlijke minister van buitenlandse zaken, want in de Unie is er altijd een streven naar gezamenlijkheid en compromissen.''

Meer gezamenlijke Europese defensie zou op het eerste gezicht goed aansluiten bij de kritiek die Van Bommel in de Tweede Kamer vaak heeft op de Amerikanen als politiemacht van de wereld. Van de Europeanen wordt soms gezegd dat zij de diplomatiekere, afgewogen oplossing kunnen leveren voor de brandhaarden op de wereld. Een terughoudende Europese defensiemacht, die genoeg slagkracht heeft kan Washington toch veel wind uit de zeilen nemen? De SP'er gelooft daar niets van. ,,Het idee dat we met een sterke gezamenlijke EU-krijgsmacht weerwerk kunnen bieden aan de Verenigde Staten is onzin. Als de Amerikanen iets op de wereld willen, doen ze dat toch wel. Zij zullen die EU-battlegroups hooguit verzoeken mee te doen.''

Hoewel Van Bommel zich verzet tegen het afkalven van Nederlandse macht in de Unie van de nieuwe Grondwet, beschouwt hij zichzelf niet als een nationalist. ,,Nee, want dan zou ik me afzetten tegen Europa. Dat wil ik niet. Ik vind alleen dat de integratie en harmonisatie in de EU te snel gaat. Na de verbreding van de Unie -de recente uitbreiding - moet het tempo van verdieping nu omlaag. Wat Nederland betreft: onze toekomst ligt in een gezamenlijk Europa. Ik heb alleen geen beeld van een einddatum of de eindvorm van dat gezamenlijke Europa.''

De communistische Amsterdamse taxichauffeur Rinus Haks liet zich ooit op de Europese verkiezingslijst zetten onder het motto: stem CPN, dan blaas ik Brussel van binnenuit op. Uit dat hout is SP'er Harry van Bommel niet gesneden.

,,Wij willen geen zand in de Brusselse machine gooien. ,,Wij willen voorkomen dat de machine te hard draait en oververhit raakt.''

Intussen noemen SP-politici in de frontlinie van de nee-campagne de Europese Unie snerend een 'superstaat' met te weinig democratie en sociaal gehalte. Het is moeilijk voor te stellen dat het wereldbeeld van dit Kamerlid, een socialist op de uiterste linkerflank van het politieke spectrum, aansluit bij de Europese samenwerkings-idealen.

Van Bommel bezweert echter dat zijn socialisme wel degelijk past bij een gezamenlijk Europa. ,,Weg met de EU? Dat zul je mij niet horen roepen. Dan sluit je je ogen voor een geschiedenis van decennia, waarin welvaart werd bereikt en vrede kon worden vastgehouden.''

,,Ondanks mijn nee-stem nu, ben ik natuurlijk wel enthousiast over politici die voorvechters waren van de prille Europese Gemeenschap, zoals Schuman, Spaak of onze Sicco Mansholt. Het is alleen jammer dat hun project is gekaapt. Er waren mensen die dachten: in het Europese huis dat zij hebben gebouwd kunnen wij heer en meester worden. Het grensoverschrijdende bedrijfsleven heeft op die manier economische successen behaald, maar ook twintig miljoen werklozen in Europa laten ontstaan.''

De 'zekere' afwijzing van de Grondwet leidt er volgens Van Bommel toe dat de politiek een oude fout goed kan maken. Er moet dan een nieuw grondwettelijk verdrag worden gemaakt, waarover de burgers in nationale voorbereidingsclubs kunnen meepraten. ,,Europa moet beter worden gedragen door de bevolking. Deze Grondwet is een product van een kleine Europese elite.''

Deel dit artikel