Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

’Intellectuelen laten het afweten’

Home

George Marlet

Elkaar pesten voert in de samenleving de boventoon. Freek de Jonge pleit in de Anton de Kom-lezing voor bezinning en nieuw idealisme.

De intellectuele voorhoede in Nederland laat het lelijk afweten bij het verzet tegen het afbrokkelen van de samenleving. Cabaretier Freek de Jonge maakt zich er druk over.

Kernwaarden zoals tolerantie en non-discriminatie staan ’heftig onder druk’, ’maar vanuit intellectuele kring is er een buitengewoon matige mate van verzet’. „Dat neigt meer naar pesten dan naar opbouwende en nieuwe plannen”, zegt De Jonge.

Vanavond houdt hij in het Verzetsmuseum in Amsterdam de Anton de Kom-lezing 2010 (zie kader), met als onderwerp verzet.

Freek de Jonge (65) maakte samen met Bram Vermeulen in de jaren zeventig naam met maatschappelijk geëngageerd cabaret. In 1978 voerde het duo de actie ’Bloed aan de paal’ om te voorkomen dat het Nederlands voetbalelftal zou meedoen aan het wereldkampioenschap in Argentinië.

De Jonge: „Verzet is voor mijn generatie een romantisch thema. Het wonderlijke is dat wij als babyboomers in de geest van het verzet wilden doorleven, maar dat we het tegenovergestelde hebben bereikt: een keurig welvarend burgerlijk land waarin de verhoudingen niet zo gek veel veranderd zijn.” De protestants-christelijke, katholieke en socialistische zuilen zijn grotendeels verdwenen zonder dat er een andere oriëntatie voor in de plaats is gekomen.

„ We weten het eigenlijk niet meer omdat we geen aanknopingspunten meer hebben. Het is een brij van vooral veel meningen, geen inzicht en zeker geen doorzicht. We zijn een beetje teruggekeerd op het niveau van pesten.”

Intellectuelen doen daaraan volop mee, media volgen vooral de waan van de dag, zegt De Jonge. „Theo van Gogh is het voorbeeld van iemand die nooit boven het pesten is uitgekomen. Dat wordt op zeker moment ook nog verheven tot het summum van vrijheid van meningsuiting: pesten als het hoogste goed en het recht op kwetsen. Het mag van mij allemaal, maar het levert niks op; in elk geval geen vooruitgang. Waar het mij om gaat, is dat we elkaar eens gaan ontmoeten in plaats van vliegen afvangen.”

Volgens De Jonge is er in Nederland behoefte aan een denker met de statuur van Erasmus, „iemand met grootste ideeën die met elkaar besproken en uitgewerkt moeten worden”. Maar de omstandigheden zijn niet gunstig. Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog is er sprake van een ’anti-intellectualistische houding’.

Bovendien zijn mensen volgens De Jonge bang om zich achter een ideaal te scharen. „Het nazisme en fascisme vormen een grote breuk in de vooruitgang. We hebben wel welvaart, maar durven geen ideaal meer aan te hangen vanwege dat verschrikkelijke Duitsland en niet te vergeten later het communisme. We kunnen ons niet meer oprichten.”

Lees verder na de advertentie
Freek de Jonge. 'Een brij van vooral veel meningen.' (FOTO MARK KOHN)

Deel dit artikel