Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Ik kan pas rustig vissen als de zee geen kerkhof meer is'

Home

Pieternel Gruppen

© Hollandse Hoogte

Een Italiaanse arts op Lampedusa schreef een boek met verhalen uit zijn ziekenhuis. 'Er worden veel praatjes verspreid.'

Toen Pietro Bartolo 25 jaar geleden solliciteerde als arts op Lampedusa, kon hij niet vermoeden wat er allemaal bij die baan zou komen kijken. Bartolo heeft voor een paar dagen zijn witte jas verruild voor een donkerblauw pak om in Nederland de vertaling van zijn boek over zijn belevenissen als vluchtelingenarts te promoten.

Lees verder na de advertentie

Eerder deze week verwelkomde hij nog 's nachts op de kade van Lampedusa een boot met vluchtelingen. Hoeveel mensen erop zaten? "Ik tel ze nooit, ik word er moe van om mensen te reduceren tot getallen."

Het waren Syrische gezinnen, zegt hij, "meer kinderen dan volwassenen. Ze waren geschrokken maar verder ging het relatief goed met ze."

Dat is zeker niet altijd het geval. Bartolo pakt zijn mobiele telefoon en scrolt door zijn foto's. "Kijk: twee weken geleden heb ik deze jongen in mijn ziekenhuis behandeld." Een graatmagere Eritrese jongen kijkt in de lens, zijn onderbeen bestaat uit rauw vlees. In Libië hebben ze hem met zijn hoofd aan een haak opgehangen en de huid van zijn been getrokken. "Zo onmenselijk, zo zinloos. Woedend maakt mij dat."

Sporen van marteling ziet de arts steeds vaker in zijn praktijk

Pietro Bartolo

Hij scrolt naar een andere Eritrese jongen, die met gesloten ogen in een ziekenhuisbed ligt. "Dit is zijn broer. Die is dood aangespoeld."

Sporen van marteling ziet hij steeds vaker in zijn praktijk. Dat Europa erover denkt een akkoord te sluiten met Libië, vindt hij dan ook onbegrijpelijk. "Afspraken maken met een land waar anarchie heerst, dat gaat linksom of rechtsom schade aan mensen berokkenen."

Onveilig

Misschien dat met een land als Tunesië wel afspraken te maken vallen, oppert hij. "Dat land zou bijvoorbeeld de registratie en medische screening van Italië kunnen overnemen. Iedereen die recht heeft op asiel mag dan doorreizen naar Europa. Maar dan wel veilig, via een luchtbrug of degelijke schepen. We moeten hoe dan ook voorkomen dat mensen onderweg hun leven laten op onveilige boten."

Want dat de kwaliteit steeds slechter wordt, heeft Bartolo afgelopen jaren ook gezien. Met alle gevolgen van dien. "In de rubberboten die de smokkelaars tegenwoordig de zee opsturen, kan het zoute zeewater zich makkelijk vermengen met brandstof. Dat levert een giftige mix op waardoor afschuwelijke brandwonden ontstaan."

Die ziet hij vooral op de ledematen van vrouwen en kinderen die vaak midden in de boot zitten waar de chemische mix het snelst ontstaat. Veel kan hij niet voor ze doen. "Ik was ze, geef ze antibiotica en dan moeten ze naar het brandwondencentrum op Sicilië worden gebracht. Als ze het al redden, blijven ze de rest van hun leven verminkt."

Het is mijn plicht. Ik kan niet met een cocktail onder een parasol gaan zitten, dan voel ik mij een verrader

Pietro Bartolo

Degenen die het niet overleven, onderzoekt hij. Tegen de lijkschouwingen, vooral die op kinderen, ziet Bartolo het meest op. "Daar moet ik mij echt toe zetten. Los van de vreselijke geur en de staat van ontbinding, grijpt mij dat altijd erg aan. Maar ik weet hoe belangrijk het is. Het is mijn plicht. Ik kan niet met een cocktail onder een parasol gaan zitten, dan voel ik mij een verrader."

Gelukkig voelt Bartolo veel steun van de eilandbewoners. Vooral bij grote drukte. "We hebben weleens meegemaakt dat er achtduizend mensen tegelijk aankwamen, terwijl de bevolking van Lampedusa zelf slechts uit vijfduizend bewoners bestaat. Iedereen ging aan de slag om te koken en te wassen voor de vluchtelingen en hun onderdak te bieden."

De opvang is ondertussen beter georganiseerd door de staat. Daardoor is er wat minder contact tussen de migranten en de lokale bevolking. "Maar bij een uitzonderlijke situatie of ramp kan ik altijd rekenen op zo'n zeventig jongens die mij vrijwillig op de kade bijstaan."

Publieke opinie

Van Brussel verwacht Bartolo niets, noch van 'de groten der aarde' die laatst naar Italië kwamen voor een vergadering van de G7. Graag had hij hun zijn ziekenhuis op Lampedusa laten zien. "Ze hebben het uiteindelijk nauwelijks over migratie gehad, terwijl dat het prangendste onderwerp van het moment is."

Dat de publieke opinie over vluchtelingen aan het veranderen is, merkt hij ook. "Het probleem is dat mensen heel slecht worden voorgelicht. Er worden veel praatjes verspreid waardoor angst ontstaat. Daar kunnen politici hun voordeel mee doen. Vaak druisen die praatjes in tegen de waarheid. Dat we te maken hebben met een invasie van vluchtelingen bijvoorbeeld, terwijl het om een relatief klein aantal gaat. Dat ze ziektes of terrorisme meenemen naar Europa klopt bijvoorbeeld ook niet."

Met zijn boek vol verhalen uit het ziekenhuis probeert hij dat beeld bij te stellen. In de landen waar zijn boek is vertaald, gaat hij langs scholen, universiteiten en probeert met zo veel mogelijk mensen te praten.

Straks gaat Pietro Bartolo weer naar de kade van Lampedusa. Hij zou het graag wat rustiger aan doen. "Maar ik kan pas rustig vissen als de zee geen kerkhof meer is."

Pietro Bartolo en Lidia Tilotta: Tranen en troost, mijn dagelijkse belevenissen als vluchtelingenarts op Lampedusa
Overamstel uitgevers
174 blz. 17,50 euro

Lees ook: Ook Europa kiest voor afschrikking van vluchtelingen - en het werkt

Lees ook: Hulpclubs op zee zitten klem

Lees ook: Minder migranten steken over van Afrika naar Italië

Deel dit artikel

Sporen van marteling ziet de arts steeds vaker in zijn praktijk

Pietro Bartolo

Het is mijn plicht. Ik kan niet met een cocktail onder een parasol gaan zitten, dan voel ik mij een verrader

Pietro Bartolo